خشونت علیه زنان در خیابان، قوانین و فرهنگ سازی

کانون زنان ایرانی

پویه مددی

قدم زدن، ورزش کردن، سوار تاکسی شدن، پل عابر پیاده و حتی یک خرید ساده می‌تواند برای زنان سخت و آزار دهنده باشد. دستهایی که به هدف لمس به آنها نزدیک می‎شود یا دهانی که با رکیک‌ترین الفاظ آن‌ها را خطاب قرار می‌دهد. این حس ناامنی ترسی مشترک در میان زنان شهرهای ماست. در هنگام خروج از خانه با حواسشان نوع پوششان موجبات متلک تا تعرض را فراهم نکند و همین امر یک خود‌سانسوری آزار دهنده را به زنان تحمیل می‌کند.

زنی 27 ساله، پرستار: مدتهاست از پل عابرپیاده استفاده نمی‌کنم. در شبی که از شیفت کاری ام برمی‌گشتم مردی سعی کرد به من نزدیک شود و با تهدید او توسط چاقویی که همراهم بود توانستم خود را نجات دهم.

مریم 25 ساله: مدتهاست تنهایی به خیابان نرفته‌ام، برای هر خرید باید به همه التماس کنم تا همراهم بیایند. یک بار تنهایی رفتم و مردی با دستهایش بدنم را لمس کرد تا مدتها حس بد تجاوز داشتم.

آزار و اذیت خیابانی دلایل متعددی دارد، فضای بسته جامعه، عرف‌های سنگین اجتماعی، جدایی میان دختران و پسران و در مواردی هم مردان معتقدند زنان از متلک‌گویی آنان خوششان می‌آید و می‌تواند باب آشنایی را باز کند! بعضی از مردان سعی می‌کنند با متلک به زنان قدرت و برتری خود را نشان دهند و این نکات، از موارد مهم و ایجاد کننده این معضل اجتماعی هستند. هرچند این موضوع ریشه تاریخی در فرهنگ ما دارد اما چون در سال‌های اخیر گروهی از زنان این جرات را پیدا کرده‌اند تا درباره اتفاقات به وجود آمده حرف بزنند باعث شده تا به این موضوع توجه بیشتری اختصاص داده شود.

متاسفانه پیش‌داوری که نسبت به زنان در این باره می‌شود موجب آن است که زنان در هنگام حادثه سکوت اختیار کنند و تلاشی در جلب توجه دیگران و یا درخواست کمک از دیگران نکنند و حتی در مواردی هم که خانواده‌ها از این موضوع مطلع می‌شوند به جای حمایت از دختر اقدام به محدود کردن فرزند خود می‌کنند.

اما آیا در قانون ما برای این امر مجازاتی تعیین شده است؟

آزار و اذیت خیابانی، تنها یکی از چند مورد خشونت علیه زنان است، این آزار و اذیت خشونت‌های فیزیکی در خیابان تا خشونت جنسی، کلامی و روانی را در برمی‌گیرد.

در ایران قانون روشن و واضحی در این باره وجود ندارد و همین موضوع باعث شده تا مردان بدون ترس از هر گونه مجازاتی به این عمل دست بزنند. در قانون ایران جرمی به نام آزار جنسی یا آزار و اذیت خیابانی وجود ندارد و برای یافتن مجازات آن باید به قوانین دیگری مراجعه کرد.

در قانون مجازات اسلامی چند جرم وجود دارد که شاید بتوان از میان آنها مجازات‌‌هایی برای برخی از انواع آزار و اذیت‌های جنسی و خیابانی پیدا کرد، اما به یقیین این موارد شامل همه مصادیق نخواهد شد.

در ماده ۶۳۸ نیز آمده است «هرکس علنا» در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دوماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌گردد و در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نیست ولی عفت عمومی را جریحه‌دار نماید فقط به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.»

همچنین بر اساس ماده ۶۱۹ نیز «هر کس در اماکن عمومی یا معابر متعرض یا مزاحم اطفال یا زنان بشود یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت به آنان توهین نماید، به حبس از دو تا شش ماه و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد» و در نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه در خصوص این ماده آمده است: «به کار بردن لفظ یا الفاظ رکیک جهت تحقق جرم موضوع ماده ۶۱۹ شرط نیست و چنانچه مسلم شود که مردی به قصد مزاحمت زنی را تعقیب کرده است، قابل مجازات است.»

این قوانین بیانگر این موضوع هستند که اگر کسی نسبت به دیگری بدون رضایت وی تعرض جنسی انجام داد می‌توان از طریق قانونی وی را مجازات نمود و حتی در مواردی آزار و اذیت کلامی را هم شامل می‌شود اما آنچه در دادگاه‌ها دیده می‌شود مجازات تنها برای موارد فیزیکی که آثاری را بر تن قربانی بگذارد تعیین می‌شود که آن هم به علت عدم شکایت فرد قربانی است به علت طولانی بودن روند دادرسی برای فرد صرف نمی‌کند به صرف یک متلک خیابانی به دادگاه مراجعه کنند.

چه باید کرد؟

قربانی باید شکایت کند مطابق قانون تا زمانی که فرد شاکی خصوصی نداشته باشد نمی‌توان مرتکب را مجازات کرد. این فرهنگ باید در جامعه نهادینه شود که زنان در هنگام بروز آزار و اذیت خیابانی به هیچ عنوان مقصر نیستند و در بروز آن نقشی نداشته‌اند تا زنان بتوانند در هنگام بروز چنین حوادثی، شکایت و از حق خود دفاع کنند و از همه مهمتر وجود قانونی‌ست که به صراحت آزار و اذیت‌های خیابانی را (از هر نوع) جرم شناخته و حتی برای آن جنبه عمومی تعیین کرده تا بدون حضور شخص شاکی خصوصی بتوان مجرم را مجازات کرد.
در کنار فرهنگ سازی این امر که متلک گویی و آزار و اذیت یک ناهنجاری اجتماعی‌ است و فرد به جای بالیدن به خود پس از انجام این عمل، باید از عملکرد خود شرمسار باشد و این امر محقق نمی‌شود مگر با یک تلاش و بسیج همگانی در جامعه.

منابع:

http://yon.ir/p374
yon.ir/275y

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *