جامعه شناسي جنسيت

كانون زنان ايراني:پسر يا دختر به دنيا آمدن شما پيامد مهمي براي همه ي جنبه هاي زندگي تان خواهد داشت. از انتظاراتي كه ديگران در جامعه از شما دارند، تا رفتار ديگران با شما، و رفتار خودتان.

اين امر صرف نظر از جامعه اي كه فرد در آن متولد شده در همه جا صادق است. هر چند اين پيامدها در جوامع گوناگون با هم فرق دارند. تقريباً همه جوامع بر پايه ي تفاوت هاي جنسيتي ميان زن و مرد سازمان يافته اند.

“جامعه شناسي جنسيت” به اين نابرابري هاي جنسيتي، فرآيند هاي جهاني شدن گسترش تقسيم كار جنسي در سطح جهان و زنانه شدن فقر مي پردازد.

گرت نويسنده اين كتاب كوشيده است تا از يكسو پا يه چالش كشيدن آن چه عقل سليم و ارزش هاي اخلاقي مسلط در باب” زنانگي” و “مردانگي” حكم مي كند و نيز با آشنايي زدايي از زندگي روزمره ‘خواننده را به تامل بيش تر در باورهاي رايج و الگوهاي رفتاري به اصطلاح” طبيعي” ترغيب كند.

گرت در اين كتاب همچنين سعي كرده توجه خواننده را به عوامل بنيادي تر و علل دير پاتري جلب كند كه در باز توليد و نيز تغيير و تحول انگاره هاي رايج درباره ي “زنانگي” و “مردانگي” نقشي موثر دارند.

در اين كتاب مقوله اي جنسيتي در عرصه هاي گوناگون و از زواياي متفاوت بررسي شده است. از تمايلات جنسي گرفته تا ميزان مشاركت سياسي و الگوهاي جرم و كژروي.

گرت نشان مي دهد كه چگونه “زنانگي ” و “مردانگي” نه ويژگي هايي ذاتي، مطلق و فراسوي زمان و مكان، بلكه مقولاتي اجتماعي و فرهنگي، ساخته و پرداخته ي شرايط تاريخي معين و گاه حتي دست خوش نيازهاي سياسي و اقتصادي زود گذراند. از اين رو نگرش انتقادي به مقوله ي جنسيت نه تحليلي از ذات اين پديده بلكه كنكاشي است مشخص و تاريخي در جنبه هاي مختلف زندگي اجتماعي، فرهنگي و سياست.

اين كتاب با ديدگاهي فمنيستي به تحرير در آمده اما فقط به ديدگاه برابري طلبانه و ايده آل هاي مطلق در مورد برابري زن و مرد بسنده نمي كند بلكه به نقد جامعه شناختي زندگي روزمره و ساختارهاي قدرت هم مي پردازد.

نقد جبرگرايي بيولوژيك رشته اي است كه فصل هاي مختلف كتاب را به هم پيوند مي دهد.

گرت در اين كتاب با رد ادعاي بي طرفي علمي نظريه پردازاني كه نابرابري هاي جنسيتي را به نام بيولوژي توجيه و تاييد مي كنند، نشان مي دهد كه چگونه پيش فرض هاي خود آگاه و ناخودآگاه پژوهشگران در اين عرصه در شكل دادن به مفاهيم و مسائل مورد بحث، تعيين افق و دامنه هاي بررسي و در واقع در توليد موضوع مورد پژوهش نقشي به سزا ايفا مي كند.

گرت در كتابش كوشده تمايز ميان جنس (sex) و جنسيت (gender) را روشن كند. اصطلاح جنس بر تفاوت هاي بيولوژيك ميان زن و مرد دلالت دارد. حال آنكه جنسيت ناظر بر ويژگي هاي شخصيتي و رواني است كه جامعه آن را تعيين مي كند و با مرد يا زن بودن و به اصطلاح مردانگي و زنانگي همراه است.

در سراسر اين كتاب نويسنده به توضيح الگوهاي متفاوت رفتاري ما كه بر نقش هاي جنسيتي مبتني است پرداخته است.

بخش اول اين كتاب با عنوان “بيولوژي و جنسيت” به تفاوت هاي جنسي بيولوژيك و اهميت آن و نقش آن در نظريه هاي جامعه شناسايي چون مرداك و پارسونز و پاسخ فمنيستها، نقش علم در جا انداختن تفاوت هاي جنسي و شواهدي از فرهنگ هاي گوناگون مي پردازد

.

موضوع بخش دوم” جامعه پذيري نقش هاي جنسيتي” است كه به بررسي ديدگاههايي درباره رشد جنسيت و سه نظريه اصلي روانشناسي در اين باره شامل نظريه” شناخت مبتني بر رشد”، “ياد گيري اجتماعي” و ” روانكاوي”، مي پردازد و اين نظريه ها را ارزيابي مي كند در ادامه اين بخش به نقش والدين در جامعه پذيري جنسيتي از طريق كنش متقابل والدين با كودك، اسباب بازي و بازي، كتابها و مجلات كودكان و بزرگسالان، تلوزيون، تبليغات و زبان توجه مي شود.

بخش سوم به ” جنسيت و نقش ها در خانواده” “اختصاص دارد و شامل زمينه هاي جامعه شناسي و تحقيقاتي درباره زنان خانه دار است. از مباحث ديگر اين بخش نيز بررسي كار خانه در فرهنگ هاي غير صنعتي معاصر و تاريخ آن در بريتانيا به نگهداري از كودكان، گوناگوني فرهنگي در نقش پدر و مادر و نقش والدين در جوامع غربي است.

بخش چهارم با موضوع ” جنسيت و آموزش و پرورش” به بررسي تاريخ برنامه ريزي آموزشي براي دختر و پسر، آموزش كودكستاني ابتدايي و مطالب كتابهاي غير درسي، آموزش متوسطه و نتايج آزمونها و انتخاب رشته، توضيح جامعه شناختي الگوهاي موفقيت، نگرش والدين به تحصيل دختر و پسر و هراس دختران از موفقيت تحصيلي جنس پرستي در برنامه ريزي آموزشي و در لايه هاي برنامه آموزشي، تصور دانش از مدرسه و آموزش و پرورش، مدارس مختلط، تعيين آموزش و پرورش دختران و پسران در مدارس مختلط، دوره هاي كارداني و آموزش عالي مي پردازد.

“زنان و مردان در قلمرو كار” نيز عنوان بخش پنجم اين كتاب است. در اين قسمت با تعريف كار، اشتغال زنان متاهل شاغل، الگوي اشتغال زنان و مردان در جوامع صنعتي معاصر دستمزد زنان، كار پاره وقت و كار در خانه، نگرش كار فرمايان و دولت به زنان شاغل، رويكرد زنان به كار با حقوق و نظريه بازار كار دوگانه و ارتش ذخيره كار بررسي مي شود.

بخش ششم اين كتاب نيز به بررسي” زنان و مردان در قلمرو سياست” شامل تعريف سياست، زنان در مجلس بريتانيا و در عرصه سياست خارج از بريتانيا اختصاص دارد. در اين بخش الگوهاي راي دادن و علايق سياسي تاريخ فعاليت هاي سياسي زنان و ظهور مجدد جنبش آزادي زنان از دهه 60 ميلادي در جوامع غربي و در بريتانيا ارتقا آگاهي و گروههاي زنان، كارزارها و تظاهرات جنبش زنان و واكنش جامعه نسبت به آن بررسي مي شود .

بخش پاياني كتاب نيز به “مقوله جنسيت، جرم و كجروي اجتماعي” پرداخته و موضوعاتي از جمله زن و جرم، تفسير آمارهاي جرايم، زنان در زندان و چرا زنان مرتكب جرم مي شوند. و چرا زنان به ندرت مرتكب جرايم بزرگ مي شوند، خود فروشي، تجاوز جنسي و قوانين مربوط به آن را بررسي كرده است.

سرانجام اينكه بررسي انتقادي مقوله ي جنسيت نه امري يكبار براي هميشه بلكه فرآيندي است پيوسته در حال شدن، كه نيازمند بازبيني مكرر است.” بدين سان هدف كتاب نه ارائه ي پاسخ هاي قطعي، روشن و هميشگي بلكه آشنا كردن خواننده با ابزارهاي تحليلي سودمندي است كه كنكاش در جنبه هاي مختلف مفهوم جنسيت را جايگزين پذيرش غير انتقادي واقعيات موجود مي كند.

” جامعه شناسي جنسيت” نوشته استفاني گرت و ترجمه كتايون بقايي توسط نشر ديگر منتشر شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.