اولين سخن فمنيستي از زبان شاه ساساني

1400 سال پيش يك پادشاه ساساني نخستين سخن فمنيستي را به زبان آورده است.

هستي پودفروش: تاريخچه فمنيسم در دنيا به بيش از 150 سال نمي‌رسد، اما «پوران‌دخت»، پادشاه ايراني دوره ساساني 1400 سال پيش اولين سخن «فمنيستي» ايراني را بيان كرد. «پادشاه چه زن باشد چه مرد بايد سرزمينش را نگاه دارد و با عدل و انصاف رفتار كند.

پوران‌دخت در نامه‌اي كه به سپاهيانش نوشته بود جمله فمنيستي خود را بيان كرد و خود را در ليست اولين پيروان تساوي حقوق زن و مرد قرار داد.

پس از كشتن خسروپرويز به دست پسرش شيرويه در سال 628 م، شيرويه بيش از شش ماه حكومت نكرد و دختر بزرگ خسروپرويز پوران‌دخت به سلطنت نشست.

«محمد باقر وثوقي»، استاد تاريخ باستان دانشگاه تهران درباره پوران‌دخت مي‌گويد: «بر خلاف دوره حكومت هخامنشيان كه جنسيت اهميت زيادي نداشت، دوره حكومت ساسانيان دوره تفوق و برتري مرد بر زن بود. در دوران هخامنشيان، سرپرست كارگاه‌هاي تخت جمشيد، بيشتر زن بودند. عده‌اي از زنان دو برابر مردان حقوق مي‌گرفتند. اين زنان، مهندسان و طراحاني بودند كه بهترين و زيباترين هنرها را در تخت جمشيد آفريدند. حتي زنان در اين دوره جيره زايمان مي‌گرفتند. دوره ساساني كاملا متفاوت از دوره هخامنشيان بود. در امپراطوري ساساني، زن شخصيت حقوقي نداشت و فرد محسوب نمي‌شد. زن از هر نظر تحت سرپرستي «كتك ختاي» يا كدخداي خانواده بود. در چنين شرايطي پوران‌دخت در تيسفون تاج بر سر گذاشت و بدون توجه به جنسيت خود، قدرت را بار ديگر به خاندان از هم پاشيده ساساني بازگرداند.»

وثوقي، درباره شرايط آن دوران گفت: «البته هنگامي كه شيرويه و پسرش اردشير مردند، مردان و سران ساساني در مدائن، از ميان خاندان شاهي، هيچ مردي را نيافتند كه به تخت سلطنت بنشانند پس به ناچار دختر پرويز را به سلطنت نشاندند. شرايط آن زمان نشان مي‌دهد كه حتي كودكي براي پادشاهي باقي نمانده بود زيرا خاندان‌هاي حكومتگر به جان هم افتاده و كشت و كشتار بزرگي راه انداخته بودند.»

فردوسي هم در اشعار خود گفته است:

يكي دختري بود پوران بنام چون زن شاه شد كارها گشت خام

پوران‌دخت با تمام آشفتگي‌ها و طرز فكرهايي كه درباره زنان در آن زمان رواج داشت تصميم گرفت تا اوضاع كشور را سر و سامان دهد. نخست يك سال ماليات را بر مردم بخشيد. با هراكليوس، قيصر رم معاهده صلحي امضا كرد.

برگرداندن صليب مقدس حضرت عيسي به اورشليم يكي ديگر از اقدامات مهم او بود. به افتخار بازگرداندن اين صليب در بيت‌المقدس جشن باشكوهي گرفته شد. حتي فردوسي كه با به سلطنت نشستن زنان مخالف است مجبور شد در اشعارش به اقدامات او اشاره كند.

كسي را كه درويش باشد، ز گنج توانگر كنم، تا نماند به رنج

ز كشور كنم دور بدخواه را بر آيين شاهان كنم راه را

پوران‌دخت به معناي دختري با چهره گلگون، نخستين زن ايراني است كه به مقام سلطنت رسيد. دوران سلطنت او مصادف بود با اواخر خلافت ابوبكر و اوايل خلافت عمر.

در كتب او زني عاقل، عادل و نيكو سيرت آورده‌اند كه چون شاه شد در ميان رعايا عدل را گسترش داد. وي زماني كه سپاهي براي جنگ با اعراب فرستاد در مداين بيمار شد و در همانجا درگذشت.

در دوران آشفتگي دربار ساساني او تنها حاكمي بود كه به مرگ طبيعي درگذشت. زمان حكومت او يك سال و چهار ماه بود. بسياري معتقدند كه اگر پوران‌دخت زمان ديگري به حكومت مي‌رسيد كفايت و لياقت بيشتري از خود نشان مي‌داد.

منع:سايت عرفان نظر آهاري ،نور و ناز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *