شبکه خویشاوندی بهترین نوع شبکه حمایتی برای مردان و زنان تهرانی است

کانون زنان ایرانی_ فریده غائب: تلفن درحفظ خویشاوندی نقش مهمی دارد. این وسیلة ارزان باعث شده افراد و به ویژه زنان بتوانند به راحتی از حمایت های شبکة خویشاوندی شان بهره مند شوند.

عصر دوشنبة همین هفته انجمن جامعه شناسی ایران شاهد ارئه نتایج تحقیق سوسن باستانی استاد دانشگاه الزهرا درباره خانواده و انواع حمایت های اجتماعی که آنها دریافت می کنند، بود. در این تحقیق 318 زن و شوهر طبقه متوسط تهرانی که از مناطق دو، سه, چهار، پنج و شش تهران بودند، به این سئوال پاسخ دادند که مهم ترین مشکلی که سال گذشته برایشان اتفاق افتاده چه بوده است؟برای حل این مشکل از چه کسی حمایت خواستند؟ و آیا مشکل با این حمایت ها حل شد یا نه؟

به گفتة باستانی 28درصد مردان و زنان پاسخگویان طبقه متوسط همگی ذکر کرده بودند که نیاز فوری به پول ندارد، اما از بی ثباتی وضعیت اقتصادی کشور و آینده فرزندانشان نگران هستند.

همچنین 8/16درصد از مردان و زنان نگران وضعیت سلامت جسمی خود و همسرانشان بودند. به ویژه در این میان مردان بسیاری درباره سلامت روانی همسرانشان به ویژه به لحاظ افسردگی اظهار نگرانی کردند.

اما میان مشکلات مطرح شده از سوی مردان و زنان تفاوت معناداری وجود دارد. به طوری که مردان بعد از مشکلات اقتصادی، مسائل کاری را مهم تر می دانستند در حالی که زنان مسئله فرزندانشان و نیز مشکلات خویشاوندان را بعد از عامل اقتصادی، مهم ذکر کرده بودند.

این عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا در ادامه از دیگر نتایج این تحقیق می گوید: بررسی ها نشان داد که هم برای مردان و هم برای زنان حمایت خویشاوندان به ویژه خویشاوندان نزدیک بهترین نوع حمایت از انواع شبکه ها ی حمایتی بوده است و بیشتر پاسخگویان برای راهنمایی و مشورت به خویشاوندان نزدیک مراجعه می کنند.

در این تحقیق نشان داده شد که شبکه دوستان به عنوان یکی از انواع شبکه های حمایتی در مردان قوی تر از زنان است و زنان عمدتاً شبکه دوستان بسته تری از مردان دارند.

سوسن باستانی شبکه دوستی گروه مورد مطالعه خود را تک جنسیتی ذکر کرد. بیشتر افراد همجنسان خود را به عنوان دوست انتخاب می کنند. در این تحقیق فقط شش مورد از مردان اظهار داشتند که یک زن را به عنوان دوست انتخاب کرده اند. در حالی که این تعداد برای زنان 36مورد بود. یعنی 36زن ادعا کردند که دوست حمایتی شان مرد است.

این نتیجه به دور از فرهنگ سنتی و غالب در کشور ماست. چرا که تصور بر این است که زنان کمتر دوست غیر همجنس برای حمایت انتخاب می کنند. دلیلی که باستانی برای تبیین این مسئله آورد تفاوت در انتخاب دوستان است. چرا که دوستان این زنان عمدتاً دوستان شوهرانشان بودند در حالی که مردان دوستان زن خود را در دانشگاه , محل کار و غیره و فارغ از روابط خانوادگی انتخاب می کنند.

وی همچنین در ادامه به متفاوت بودن نوع ارائه و دریافت حمایت زنان و مردان اشاره می کند و می گوید:”حمایت های دریافتی در این تحقیق جنسیتی بود. یعنی زنان بیشتر حمایت هایی را دریافت و یا فراهم می کردند که مربوط به زنان و زنانه باشد. در واقع زنان منبع حمایتی های عاطفی به شمار می آمدند. اما مردان بیشتر حمایتهای اطلاعاتی و یا مالی را فراهم می کردند که این به جهت گیری های سنتی و نقش های جنسیتی حاکم در جامعه ما باز می گردد.”

باستانی در این پژوهش به سه تیپ از شبکه های حمایتی خانواده دست یافت. دستة اول خانواده هایی که شبکه های حمایتی متنوعی دارند. یعنی با خویشاوندان دور و نزدیک، آشنایان، همسایگان و … در ارتباطند. و به خاطر این تنوع ,حمایت های دریافتی شان نیز متنوع است.

دسته دوم خانواده هایی هستند که فقط به شبکه خویشاوندی وابسته و معتقدند که خویشاوندان قابل اعتمادتر هستند. در این دسته اکثر تماس ها به صورت تلفنی است، به ویژه در مورد زنان تلفن به خاطر ارزانی و در دسترس بودن مهم ترین وسیله ارتباطی برای کسب و یا حفظ شبکه خویشاوندی است.

باستانی در این تحقیق مواردی را به یاد می آورد که زنی روزی 20بار با مادر خود صحبت می کرد.

و بالاخره دسته سوم کسانی هستند که در حد خانوار شبکه حمایتی دارند .کسانی که بیشتر فرزندان سن بالا در خانه داشتند بیشتر از این نوع بودند.

باستانی به اهمیت خانواده در حمایت اجتماعی اشاره می کند و می گوید: بده بستان هایی که در خانواده صورت می گیرد، ایثار گرانه است در حالی که ارتباط در شبکه های دیگر حساب گرانه. همچنین نوع رابطه خویشاوندی گذشته با حال تفاوت بسیاری کرده است. در گذشته منافع فردی فدای گروه خویشاوندی می شد اما اکنون خویشاوندان برای منافع فردی جمع می شوند.

اما این سئوال اساسی مطرح است که چرا اینقدر خانواده مهم است؟ و پاسخ باستانی به این سئوال اینگونه بود:”تغییرات پس از انقلاب و حذف برخی مراکزی که جوانان قبل از انقلاب در آن جمع می شدند، سبب تغییر عرصه عمومی شد و خانواده محلی اجتماعی برای جوانان شد.”

همچنین بند”پ” یعنی پول و پارتی که در ایران سابقه ای طولانی دارد در یکی از پاسخ های باستانی جای می گیرد:” در تقسیم منابع و بالا رفتن از پله های ترقی همیشه ارتباط غیر رسمی از جمله ارتباط خویشاوندی نقش مهمی ایفا می کند.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.