فيلتر ۱۲ساعته گوگل و جي‌ميل در ایران

ايمان پاكنهاد

روزنامه سرمایه

«آيا هيچ نوع نظارتي بر فيلترينگ سايت‌ها صورت نمي‌گيرد كه سايت‌هايي مثل بلاگفا، جي‌ميل يا گوگل در ايران 12ساعت، فيلتر مي‌شوند؟»

پرسش بالا را مديران سايت‌هاي بلاگفا و پرشين بلاگ در حالي مطرح مي‌كنند كه از عصر روز يكشنبه، 25 شهريور (حدود ساعت 19) تا ساعت 11 صبح ديروز سايت‌هايي مثل گوگل، جي‌ميل و بلاگفا در اكثر آي.اس.پي (ISP) ها فيلتر شده بودند. در اين اتفاق، حتي سايت شخصي محموداحمدي‌نژاي نيز فيلتر شد.

عليرضا شيرازي، مدير سايت بلاگفا، كه سايت زيرنظرش جزو سايت‌هاي فيلتر شده بود، ماجرا را اين گونه تشريح مي‌كند:«ابتدا مخابرات و آي.اس.پي‌هاي مخابرات فيلترينگ سايت‌ها را شروع كردند بعد از آن بود كه در ديگر آي.اس.پي‌ها مانند داتك و پارس‌آنلاين هم اين فيلتر اتفاق افتاد.»

شيرازي پس از آنكه با مخابرات تماس گرفته، مسوولان مخابرات دليل فيلتر شدن را اين‌چنين عنوان كرده‌اند:«اشتباهي رخ داده و به زودي رفع خواهد شد.»

سيستم فيلترينگ سايت‌هاي اينترنتي در ايران به اين گونه است كه ابتدا ادارهء كل امور مشتريان فهرستي از سايت‌هايي را كه مشكل‌دار بوده و بايد فيلتر شوند، در اختيار پيمانكارهاي خصوصي قرار مي‌دهند تا اين پيمانكارها اقدام لازم را براي مسدود كردن سايت‌ها انجام دهند.

مدير گروه فيلترينگ يكي از پيمانكاران خصوصي كه خواست نامش فاش نشود، دربارهء ماجراي ديروز مي‌گويد:«روز يكشنبه فهرستي مشتمل بر 40 هزار سايت براي فيلتر شدن در اختيار ما قرار گرفت، ما هم طبق دستور آن‌ها را فيلتر كرديم.» او البته عنوان مي‌كند كه از بين 40هزار سايت، به نظر مي‌رسيد تعدادي از آن‌ها مشكل‌دار نباشند ولي ما طبق دستور عمل كرديم.»

اما آيا هيچ نظارتي بر محتواي سايت‌ها صورت نمي‌گيرد كه به اشتباه سايت‌هايي مثل سايت شخصي احمدي‌نژاد يا گوگل هم فيلتر شدند؟

مهدي بوتراب، مدير سايت پرشين بلاگ در پاسخ به اين سوال مي‌گويد:«اشتباه در فيلترينگ موضوعي جدي است، اما خطايي است كه پيش‌تر هم در ايران رخ داده است. بخشي از اين مشكل در حوزهء فني رخ مي‌دهد كه شركت‌هاي مجري دقت لازم را ندارند و بخش ديگر هم ناشي از روند اجرايي در حوزهء مديريت است.»

مدير سايت پرشين بلاگ در ادامه توضيح مي‌دهد: «حتي اگر مشكل در حوزهء فني هم رخ بدهد بايد قسمت مديريت قبل از نصب نرم‌افزار فيلترينگ، نظارت‌ها و تست‌هاي لازم را انجام دهند تا بعدها مشكلي پيش نيايد.»

عليرضا شيرازي، مدير سايت بلاگفا كه ميزبان بسياري از وبلاگ‌هاي فارسي‌زبان است از عدم نظارت بر فهرست سايت‌ها گله دارد: «آيا كسي نيست كه دست‌كم بر اسامي اين سايت‌ها نظارت كند، مگر يك روبات مسوول تشخيص فيلترينگ سايت‌هاست كه سايت شخصي رياست جمهوري هم فيلتر مي‌شود. با اين اتفاق‌ها معلوم مي‌شود كه هيچ نظارتي در اين حوزه وجود ندارد.»

وقتي مدير فيلترينگ يكي از پيمانكاران خصوصي در برابر اين سوال قرار مي‌گيرد، پاسخي اين‌گونه مي‌دهد: «به نظر مي‌رسد مشكل برخاسته از عدم نظارت دقيق ادارهء امور مشتريان مخابرات است.»

ضرر و زيان وارد بر سايت‌ها پس از فيلترينگ

وقتي يك سايت فيلتر مي‌شود، چه ضررهايي بر آن سايت وارد مي‌شود؟

بوترابي در برابر اين سوال پاسخ مي‌دهد: «فيلترينگ يك سايت مثل اعدام است، با اين تفاوت كه در سيستم قضايي حكم اعدام پس از طي مراحلي متعدد صادر مي‌شود اما در اين سيستم يك تايپيست يا يك اپراتور ساده هم مي‌تواند با يك اشتباه ساده حكم اعدام را صادر كند.»

بوترابي همچنين مسدود شدن يك سايت را مخالف منافع ملي هم مي‌داند: «اگر انسداد يك سايت پايدار باشد، مردم را نسبت به آن سايت بي‌اعتماد كرده و باعث مي‌‌شود تا مخاطبان سايت، به استفاده از سايت‌هاي خارجي رو بياورند.»

شيرازي، مدير بلاگفا هم ضررهاي وارد بر سايت بلاگفا را در دو مورد ارزيابي مي‌كند;نخست اين‌كه كاربرها نسبت به سايت ما بي‌اعتماد شدند، به طوري كه تعدادي از وبلاگ‌ها اسباب‌كشي كردند و از ميزبان‌هاي ديگر استفاده كردند.» شيرازي ضرر دوم را از جنبهء «مادي» ارزيابي مي‌كند: «ترافيك سايت خيلي تاثير گذاشت، بنابراين شركت‌هايي كه در سايت ما تبليغ كرده بودند ادعاي خسارت كردند و ما مجبوريم تا تبليغ آن‌ها را يك روز تمديد كنيم.»

در حالي كه 40 هزار سايت از ساعت هفت عصر روز يكشنبه تا 11 صبح دوشنبه فيلتر شده بودند، مخابرات با ارسال نامه‌اي جديد، دستور لغو اين فيلترينگ را صادر كرد، تا در مرحله‌اي ديگر و با نظارت دقيق اجرا شود.

بوترابي كه مديريت پرشين بلاگ را برعهده دارد، اقرار به اشتباه مخابرات را اين گونه ارزيابي مي‌كند:‌«اشتباه خود را اعلام مي‌كنند چون موضوع حساسيت‌زايي بود و همه اعتراض كردند، معلوم نيست در جايي كه حساسيت زيادي وجود ندارد، چه اشتباه‌هايي صورت مي‌گيرد.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.