هشت مارس در کردستان از سال 57 تا 85

مدرسه فمینیستی

روژین سلیمانی/18 اسفند 1386

استان کردستان با توجه به شرايط ويژه و متفاوت (سياسي، فرهنگي، اجتماعي)، هميشه محل انديشه هاي متفاوت و نحله هاي فکري و روحيه ي اعتراضي به انواع نابرابري ها بوده است. اين موضوع را مي توان با نگاهي به گذشته فعاليت ها و مبارزه هاي كنشگران در كردستان به خوبي دريافت. در اين ميان سنندج، مركز استان كردستان، داراي وضعيتي بهتر و فضايي بازتر براي اين گونه فعاليت ها بوده است. از اين حيث شايد قابل مقايسه با مرکز ايران، يعني تهران، نيز باشد. نمونه تاريخي آن را مي توان به برگزاري اولين مراسم 8 مارس بعد از انقلاب كه به طور همزمان در سنندج و تهران برگزار شد، اشاره كرد.

در اين گزارش سعي كرده ام تا مروري كوتاه داشته باشم بر برنامه هايي كه به مناسبت 8 مارس، روز جهاني زن، در كردستان و در چند سال اخير برگزار شده است:

از انقلاب 57 تا سال 1380 مراسمي كه به مناسبت بزرگداشت 8 مارس در سنندج برگزار مي شد، به صورت محفلي در ميان مردمي كه با اين روز آشنا بودند، روشنفکران، نويسندگان و فعالان زنان برگزار مي شد و حتي براي تبليغ و تبريک اين روز کارت پستال و يا کتابهايي هديه داده مي شد. اما از سال 1380، برگزاري اين مراسم به صورت جدي تر، برنامه ريزي شده، و در وسعت بزرگتر و فراگير ادامه يافت. انجمن ادبي مولوي کرد که محفل نويسندگان، شاعران، روشنفکران، و جوانان فعال آن دوره بود با دبيري خانم سيمين چايچي و همکاري ديگران، برنامه اي به مناسبت 8 مارس برگزار کرد. به ياد دارم سالهاي اميدي را كه چگونه هر سال 8 مارس را سعي مي كرديم گسترده تر و بهتر از سال گذشته برگزار كنيم و به حق مراسم هر سال بهتر از سال پيش برگزار مي شد. شور و هيجان، اميد، فوران ايده ها و افكار نو و ابداعي، فعاليت هاي ثمربخش، همه ي اين احساس ها عينيت داشتند.

سال 80، اولين تشکل غير دولتي زنان به نام انجمن خيريه اي حمايت از زنان و دختران سنندج با دبيري خانم فريده امين الاسلامي مجوز فعاليت گرفت و شروع به کار کرد. با همکاري اين تشکل به همراه ديگر فعالين در زمينه ي زنان در شهر سنندج، مراسم 8 مارس برگزار شد و همکاراني از مرکز فرهنگي (خانم ها: طلعت تقي نيا، ناهيد کشاورز، پروين اردلان و زهره ارزني) نيز تهران را به خاطر همکاري با سنندج جا گذاشتند و در مراسم ما را همياري کردند. در اين مدت تشکل هاي ديگري نيز در زمينه زنان مجوز گرفتند، همچون «جامعه ي حمايت از زنان» (با دبيري ديبا عليخاني)، «انجمن آذر مهر» (با دبيري نگين شيخ الاسلامي)، و تشکل هاي ديگري در زمينه هاي توانمند سازي جوانان، کوهنوردي و محيط زيست، البته با گرايشِ زنان به اين جمع پيوستند؛ همچون «هه وراز» (با دبيري فلوريا محمد پور)، و «محيط زيست» (با دبيري فاطمه اردلان).

سال 81 نيز مراسمي مشترکي بين اين تشکلها و افراد فعال مستقل برگزار شد که دوستان مرکز فرهنگي همچون سال گذشته صميمانه با دستان پر از کتاب (جنس دوم) و نشريه و تقويم زنان باز مهمان سنندج شدند. در اين سال دو برنامه به مناسبت 8 مارس برگزار گرديد. در يک روز توسط «جامعه ي حمايت از زنان»؛ و روزي ديگر برنامه اي توسط خانم رويا طلوعي و انجمن هاي «آذر مهر»، «هه وراز» و ديگر تشکل ها (که خانم فيروزه مهاجر نيز از تهران تشريف آورده بودند و در اين مراسم شرکت کردند) برگزار شد.

سال 82 نيز به همين منوال دو برنامه در يک روز توسط تشکل هاي مختلف برگزار شد. برنامه اي از طرف «جامعه ي حمايت از زنان» با همکاري «جامعه ي حمايت از کودکان»؛ و برنامه ي ديگري توسط انجمن «هه وراز»، «آذز مهر»، «زنان کرد مدافع صلح و آشتي» (با دبيري رويا طلوعي)، برخي فعالين مستقل، و همچنين با دعوت از خانم دکتر نيره توکلي از تهران، اين مراسم برگزار شد. در همين سال، با وجود پيگيري و تلاش جمعي از فعالان براي گرفتن مجوز برگزاري مراسم 8 مارس در مريوان، با مخالفت روبرو شدند. آنها در واکنش به اين مخالفت، تصميم گرفتند بر سر مزار زناني که در اثر فشارهاي جامعه ي مردسالاري خود را سوزانده بودند، جمع شوند. مريوان از جمله شهرستانهايي است که آمار خودسوزي بالايي دارد و خانم پروين ذبيحي از فعالين زنان در مريوان تلاش فراواني در اين راستا انجام داده اند. عده اي مردم و فعالين با شاخه هاي گل بر سر مزار زنان خود سوخته رفتند و خواستند مراسمي کوتاه در آنجا برگزار کنند، اما با برخودر نيروهاي امنيتي مواجه شدند که منجر به بازداشت موقت عده اي و تعهد دادن و ضبط دوربين هاي فيلمبرداري و عکاسي شد.

سال 83 مراسمي توسط گروها و انجمن هاي مختلفي از جمله «جامعه ي حمايت از زنان» و «جامعه ي حمايت از کودکان» در وسعت بزرگتري در استاديوم ورزشي آزادي کردستان برگزار شد. «انجمن آذز مهر» نيز 8 مارس را به روستاهاي اطراف سنندج برد و اين روز را با هديه دادن کتاب و بحث و گفتگو پاس داشتند.

سال 84 مراسم 8 مارس در 2 روز در سينما بهمن سنندج برگزار شد، روز اول «جامعه ي حمايت از زنان و کودکان» و روز دوم انجمن هاي «آذز مهر» (که اکنون دو نفر از اعضايش يعني هانا عبدي و روناک صفازاده در زندان به سر مي برند)، «هه وراز»، «محيط زيست»، و «شوراي زنان» مراسمي برگزار کردند.

سال 85 سالي متفاوتي براي برگزاري 8 مارس بود. «جامعه ي حمايت از زنان»، «جامعه ي حمايت از کودکان»، و «شاهو» از فرمانداري همچون سالهاي گذشته درخواست مجوز کردند اما طي جرياناتي ضد و نقيض تکليف مجوز روشن نشد و در دقايق آخر کاملاً لغو شد که به مخالفت مردم و برخورد نيروهاي امنيتي منجر شد. از طرف ديگر جمعي از فعالين جنبش زنان در ويلا پارک جنب نمايشگاه نوروزي تجمعي برگزار کردند در اين روز چندين تن از فعالين بازداشت شدند (از جمله: سهيلا محمدي، ژينا مدرس گرجي، احسان احمدي، الياس کريمي، صلاح زماني، و سوران حسيني). اکثر اين افراد جزء فعالين زنان و فعالين دانشجويي بودند، بعد از چند ساعت بازداشت، ضبط موبايل و دادن تعهد آزاد شدند. اما پيمان نعمتي فعال دانشجويي و آسو صالح خبرنگار «مجله ديدگاه» که براي تهيه گزارش آمده بودند، 12 روز بازداشت و با وثيقه آزاد شدند.

با مروري کوتاه بر 8مارس هاي گذشته در سنندج واضح است که اين روز در ميان مردم جايگاه خاصي دارد. هر سال قبل از رسيدن 8مارس زنان و مردان آزادي خواه در پرس و جوي چگونگي برگزاري مراسم هستند، و هر سال سالن ها پر از جمعيت مي شود و شور و اميد در اين روز در چهره همگي موج مي زند. شور و اميد ناشي از ديدار فعالين و زنان مختلف، ارتباط با زنان ديگر شهرها، تبادل نظر و تهيه کتاب هاي زنان، و احساس روزي از آن خود. روزي که زنان درباره خود مي گويند و مشکلاتشان را در ميان جمع بيان مي کنند، آنها را بررسي مي کنند، و خواست هايشان را نيز چند باره تکرار مي کنند. پرداختن به موضوعاتي همچون «خود سوزي»، «قتل هاي ناموسي»، و انواع ديگر خشونت که از جمله مشکلات خاص زنان در اين منطقه است، و بررسي ديگر ابعاد خشونت و ديگر مسائل زنان. همچنين برگزاري نمايشگاه هاي عکس و نقاشي و کتاب از ديگر خصوصيات اين روز بوده است. بي شک با برگزار شدن مداوم اين مراسم و برقراري ارتباط ها و پيوستن به اين حرکت، بحث ها به گونه اي بهتر و وسيعتر مطرح مي شود و حتي به گونه اي فرهنگ سازي متفاوتي را ايجاد مي کند.

امسال نيز هرچند تجربه ي سال گذشته را داريم و با توجه به شرايط موجود، اما باز انجمن هاي مختلفي در خواست مجوز کرده اند که تاکنون جواب قطعي را دريافت نکردند. با اين حال مردمان اين ديار اين روز را به صورتهاي مختلفي پاس مي دارند. عده اي از فعالين جنبش زنان اعلام کرده اند که در اين روز خواستار آزادي دو تن از اعضاي انجمن «آذر مهر»، يعني هانا عبدي و روناک صفازاده، هستند؛ و مردم را به صلح و ازادي دعوت مي کنند. جمعي از فعالان «شوراي زنان» را تشکيل داده اند؛ و عده اي ديگر در صدد پايه گذاري کتابخانۀ تخصصي زنان (ويژه مطالعات زنان) هستند. همچنين برخي دانشجويان نيز ويژه نامه اي به مناسبت 8مارس در قالب نشريات دانشجويي منتشر مي کنند و پنل و جلسات مختلفي را تدارک ديده اند.

به اميد روزي که شاهد همبستگي هرچه بيشتر بين زنان باشيم و روزهايي که زنان و مردان برابري خواه؛ به برابري، صلح، امنيت و آرامش که حاصل تلاش هايشان است، برسند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.