نخستين عاقد زن در جهان اسلام

ترجمه: عبدالله مسعود*

دادگاه خانواده در استان الزقايق جمهوري مصر يك زن به نام امل سليمان عفيفي را به عنوان قاضي شرع يا عقدكننده نكاح تعيين كرد.

تا پيش از اين هيچ زني به عنوان عقدكننده نكاح در تاريخ اسلام انجام وظيفه نكرده بود، با اين انتصاب وي اولين زن در تاريخ اسلام است كه چنين وظيفه اي را انجام مي دهد. انتصاب امل سليمان با واكنش گسترده طرفداران و مخالفان روبه رو شد، عده اي همچون مفتي اعظم مصر آن را جايز دانست و جواز آن را صادر كرد. عده ديگري آن را بدعتي خلاف شرع و عرف خواندند. سايت اينترنتي المحيط مصاحبه اي با خانم امل سليمان عفيفي انجام داده است.

وقتي به عنوان اولين زن عقدكننده نكاح در جهان اسلام منصوب شديد چه احساسي داشتيد؟

احساس خوشحالي همراه با كاميابي و رسيدن به هدف. شكر خدا كه به آرزويم رسيدم.

آيا مطمئن بوديد كه شما به اين سمت منصوب خواهيد شد؟

بله، من مطمئن بودم كه به اين سمت منصوب خواهم شد. چراكه از شفافيت قضا در مصر مطمئن هستم و مطمئن هستم كه حق هر هموطن مصري صرف نظر از جنسيتش كه مرد است يا زن داده خواهد شد، چيزي كه بيش تر مطمئنم ساخت اظهارات وزير دادگستري بود كه هر كس واجد شرايط باشد ممكن است اين شغل را به دست آورد.

چه چيز باعث شد شما به چنين كاري فكر كنيد؟

من فكر مي كنم كه زن در هر بخشي كه بخواهد مي تواند كار كند، افزايش سطح دانش در شهرها و روستاها زنان در مصرف در بخش هاي مختلف مثل قضا و طب كار مي كنند و اين فقط مردها نيستند كه اين كارها را انجام مي دهند، مشكلاتي كه زن به عنوان عقدكننده نكاح با آن روبه رو مي شود به مراتب كم تر از مشكلاتي است كه زن به عنوان قاضي، پزشك و يا خبرنگار با آن روبه روست. اگر زن صاحب شخصيت قوي باشد و به خودش احترام بگذارد، مي تواند در تمام بخش ها كار كند.

تاكنون هيچ زني چنين وظيفه اي را انجام نداده است، چطور شد كه تصميم گرفتيد كه عقدكننده ازدواج شويد؟

من در سال 1998 ليسانس حقوق از دانشگاه الزقائق گرفتم، آرزهايم به عنوان وكيل مدافع برآورده نشد. بنابراين در قانون و جنايي ادامه تحصيل دادم و در سال 2005 مدركم را گرفتم، بعد از آن كوشش كردم تا در يكي از مراكز تعليمي الازهر تدريس كنم، اما شغل مناسبي نيافتم. قبل از من عموي شوهرم وظيفه عقدكننده نكاح در استان الزقائق را انجام مي داد، بعد از وفاتش از شوهرم پرسيدم شرايط قبول يك فرد به عنوان عقدكننده نكاح چيست؟ شوهرم گفت: بايد حداقل در شرعيات و قانون و يا حقوق ليسانس داشته باشد، وقتي خود را واجد شرايط يافتم، تلاشم را براي به دست آوردن اين شغل شروع كردم.

بعد از آن چه كرديد و با چه مشكلاتي روبه رو شديد؟

بعد از آن مداركم را برداشتم و به دادگاه خانواده رفتم. فكر مي كردم به جز مدرك دانشگاه و شهادتنامه تولد به چيز ديگري نياز نيست اما وقتي آن جا رفتم دانستم به چيزهاي ديگري نيز نياز هست مثلا 10 مرد بايد امضا مي دادند كه من صاحب اخلاق خوب هستم. توانستم امضاي 10 مرد را بگيرم، اما به سبب عرف و فرهنگ مردم با مشكلات زيادي روبه رو شدم؛ وقتي مي خواستم اوراق و اسنادم را به محكمه تقديم كنم، بعضي از ماموران محكمه از گرفتن آن امتناع مي كردند و مي گفتند: مي خواهي با شريعت خداوند مخالفت كني؟ اين كارشان سبب شد تا نزد علماي الازهر رفته جوياي نظرشان در اين مورد شوم، آن ها گفتند كه ممانعت شرعي براي زن به عنوان عقدكننده نكاح وجود ندارد.

آيا اين مشكلات سبب نشد تا از تصميم تان منصرف شويد؟

نه ،بلكه عزم و اراده ام قوي تر شد، نزد رييس دادگاه رفتم كه با من برخورد خوبي كرد و گفت: «براي اخذ اسنادم ممانعتي وجود ندارد چرا كه زنان فعلا در بخش هاي قضا و بهداشت كار مي كنند، اما ترس از آن داشت كه مبادا لايحه يا قانوني وجود داشته باشد كه مانع من شود، از من خواست جهت كسب اطلاعات بيش تر به بخش مربوطه در وزارت دادگستري بروم، وقتي آن جا رفتم و لايحه را به دست آوردم، ديدم ممانعتي وجود ندارد.

در پاسخ به كساني كه مي گويند زنان مناسب اين شغل نيستند چه جوابي مي دهيد؟

همان چيزي را مي گويم كه مفتي اعظم مصر گفته است؛ زن مي تواند وكيل خودش و وكيل كس ديگري شود، در صورتي كه زن وكيل خودش و كس ديگري شده مي تواند، بعد از اجازه قاضي عقدكننده نكاح نيز باشد. به غير از امامت، زن مي تواند تمام كارها را انجام دهد.

علماي شريعت به نكاتي اشاره مي كنند كه مانع مي شود، زن عقدكننده نكاح باشد، نظر شما چيست؟

اركان ازدواج عبارت از ايجاب و قبول و اعلان كردن آن است و ضرورت به طهارت كامل و دايمي ندارد، اگر عقد نكاح در مسجد واقع شود ممكن است امام مسجدي آن را به جاي من انجام دهد، كار عقدكننده نكاح ثبت كردن آن جهت حفظ حقوق افراد و خانواده است.

بعضي ها مي گويند مگر در دنيا كاري ديگر پيدا نمي شد كه شما به اين شغل رو آورديد؟

چنانچه قبلا گفتم من آروزهايم را در وكيل مدافع بودن برآورده نمي ديدم، به همين سبب سه سال را به تربيت فرزندانم اختصاص دادم، تا اين كه عموي شوهرم به خانه ما آمد و مرا تشويق كرد.

عقدكننده نكاح لباس خاصي به نام القفطان مي پوشد، شما چه نوع لباسي مي خواهيد بپوشيد؟

لازم نيست كه لباس خاصي بپوشم، قدرت شخصيت و اراده مهم است نه لباس.

معمولا عقد نكاح در مسجد انجام مي شود و عقدكننده بعد از اعلان نكاح خطبه مي خواند، شما چطور اين كار را مي كنيد، در صورتي كه آواز زن غنا محسوب مي شود و ديگري مساله اختلاط است چون در آن جا مردان نيز حضور دارند؟
در اين ايام عقد نكاح در حضور مردان و زنان زياد صورت مي گيرد و نظر به فتواي مفتي اعظم مصر اختلاط محسوب نمي شود و مانع شرعي براي زن در انجام وظيفه به عنوان عقدكننده نكاح نيست. عقد نكاح در مسجد ضروري نيست بلكه مردم آن را به خاطر تبرك در مسجد انجام مي دهند، ممكن است من آن را در خانه يا دفتر انجام دهم. كارها را به صورت درست انجام خواهم داد و در آن خلاف شريعت نخواهد شد. مردم به وجود زن قاضي، پزشك و خبرنگار عادت كرده اند و به مرور زمان نقش زن عقد كننده نكاح نيز عادي خواهد شد. خواندن خطبه ضروري نيست كه توسط عقدكننده نكاح خوانده شود، ممكن است آن را امام مسجد نيز بخواند.

گفته مي شود كه از اين طريق مي خواهيد خودتان را مشهور كنيد؟

نه، من علاقه مند به شهرت نيستم و خيلي دور از آرزوهايم است من به فكر داشتن شغل مناسب بودم تا به شوهرم در امور زندگي ياري برسانم.

در پاسخ به كساني كه شما را متهم به خروج از عرف و رسم جامعه مي كنند چه مي گوييد؟

من از عرف و رسم و رواج خارج نشده ام، من يك دختر دهاتي هستم كه به رسم و عرف احترام زيادي مي گذارم، استقبال گرم اهالي منطقه از من دليلي است بر عدم خروجم از رسم و رسوم.

تاثير شما به عنوان يك زن در چنين شغلي چيست؟

من با خانم ها و دختراني كه در هنگام عقد نكاح و طلاق با مشكل مواجه مي شوند همكاري خواهم كرد، به ويژه به دختران دهاتي. من به عنوان زن مي توانم از آن ها سوال كنم و از موافقت شان به ازدواج مطمئن شوم تا شريعت خداوند عملي شود و همين طور در هنگام طلاق مي توانم با خانم ها صحبت كنم و به مشكلاتشان گوش دهم بدون اين كه در بيان مشكلاتش احساس شرم كنند، شايد بتوانم در حل مشكلات خانواده كمك كنم تا نسبت طلاق كم شود.

بعد از حكم دادگاه، اهالي منطقه تان چطور از شما استقبال كردند؟

استقبال شان گرم و همراه با خوشحالي و محبت زياد بود، آن ها از من كه مثل دخترشان هستم همچون يك قهرمان استقبال كردند.

عقد چه نوع ازدواجي را مي پسنديد؟

عقد ازدواجي را مي پسندم كه با قناعت و تفاهم طرفين – پسر و دختر – صورت گيرد، تا آن ها حال يكديگر را مراعات كنند و از خواسته هايي كه سبب قرض مي شود بپرهيزند. ازدواج عبارت از زندگي مشترك ميان زن و شوهر همكاري و ساختن آينده است.

بعد از اين كه به عنوان اولين زن عقدكننده در جهان اسلام تعيين شده ايد، آرزوهايتان چيست؟

اول اين كه جهت پيشبرد امورم دفتري را تاسيس كنم و بعد از آن نوشتن رساله دكترا در شريعت اسلامي را آغاز كنم.

منبع عربی زبان: وب سايت اينترنتي المحيط

*دانشجوی افغانستانی در پاکستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.