هیچ کتابی جایزه تندیس صدیقه دولت آبادی را نبرد

کانون زنان ایرانی- جایزه پنجمین دوره از تندیس صدیقه دولت آبادی به هیچ اثری تعلق نگرفت. وجود سانسور ، خودسانسوری و نیز موانع بسیار دیگری در شرایط فعلی ایران موجب شد تا هیات داوران پنجمین دوره از جایزه ی “تندیس صدیقه دولت آبادی” از اعلام نام اثری که در خور این جایزه باشد؛ خودداری کنند .

عصر روز شنبه 17 اسفند مراسم بزرگداشت روز جهانی زن توسط مرکز فرهنگی زنان با حضور تعدادی از پژوهشگران، فعالان، نویسندگان و هنرمندان حوزه زنان برگزار شد.

این مراسم متفاوت و آرام تر از سال های گذشته در کتابخانه کوچک صدیقه دولت آبادی پذیرای جمعی از زنان صاحب نظر در حوزه ادبیات و نیز زنان بود تا در کنار بزرگداشت روز جهانی زن ، بهترین اثر منتشر شده در حوزه مطالعات زنان را در سال جاری معرفی کند و پنجمین جایزه تندیس صدیقه دولت آبادی را به بهترین کتاب اعطا کند ؛ اما هیات داوران جایزه این دوره اعلام کردند که بنا به دلایلی از جمله سانسور و خودسانسوری اثری که شایستگی این جایزه را داشته باشد در سال جاری منتشر نشده است.

شهلا لاهیجی، مدیر انتشارات روشنگران و مطالعات زنان به عنوان اولین سخنران پشت تریبون می رود و اتفاق های خوش و ناخوشی را که از هشتم مارس سال گذشته تا امسال بر زنان افتاده؛ بازگو می کند.او از 365 روزی سخن می گوید که زنان این سرزمین برای از بین بردن نابرابری ها و تبعیض ها تلاش کرده اند و نیز از فعالیت کارزار یک میلیون امضا برای تغییر قوانین نابرابر.

او همچنین به سیاق بیشتر سخنرانی هایش از اوضاع نا به سامان فرهنگ در ایران و به قول خودش قصه ی پر غصه ی کتاب در ایران می گوید:” در کشوری که فمینیسم را در ردیف پورنوگرافی می دانند تکلیف چاپ چنین کتابهایی آشکار است.چاپ کتاب در دوران ریاست جمهوری آقای احمدی نزاد به یک پنجاهم دوران قبل از وی رسیده است.بسیاری از کتب اجازه چاپ نمی گیرند حتی کتبی که چندین بار تجدید پاپ شده اند هم اجازه چاپ مجدد نگرفته اند.علاوه براینکه کتابهای بسیاری در ارشاد موجود است که هنوز خوانده نشده است.چاپ رمان هم غیرضروری تشخیص داده شده است.ترجمه آثار خارجی هم با متن اصلی تفاوت بسیاری دارد بگونه ای که انگار اثری دیگر است همه اینها در تضاد با قانون اساسی ایران است.”

منصوره شجاعی،عضو مرکز فرهنگی زنان به فعالیت های کتابخانه صدیقه دولت آبادی و نیز جایزه صدیقه دولت آبادی اشاره می کند:”18 اسفند سال 83 به یمن سالگرد روز جهانی زن،دو نهال نورس در مرکز فرهنگی نان سر برافراشت،کتابخانه صدیقه دولت ابادی و جایزه ای به همین نام برای بهترین اثر در حوزه مطالعات زنان.”

به گفته او کتابخانه که کار خود را با 2500 جلد کتاب آغاز کرده بود ؛ اکنون جز کتاب هایی که به شهرستان ها هدیه داده؛ 4500 کتاب را در خود جای داده است. همچنین ارائه مشاوره رایگان حقوقی در روزهای شنبه و سه شنبه یکی دیگر از فعالیت های این نهاد است.

شجاعی معتقد است سلیقه مخاطب از همان ابتدا در کتابخانه صدیقه دولت آبادی اهمیت ویژه ای داشته و بر اساس آن مدام در حال تغییر بوده است.

شیوا دولت آبادی روان شناس و عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی هم در این جلسه به عنوان برادر زاده صدیقه دولت آبادی حضور داشت. او از خاطرات عمه می گوید اینکه حضور او در خانواده قدرتمند بود و با حضور و فعالیت هایش مفهوم زن،شکوه و قدرت را در ذهن تداعی می کرد .

تاسیس اولین مدرسه دخترانه در اصفهان ، انتشار روزنامه زبان زنان و فعالیت در کانون بانوان ایران از جمله فعالیت هایی است که شیوا دولت آبادی از عمه ی خود یاد می کند.

سیمین بهبهانی بانوی شعر ایران شرح گرفتن جایزه سیمون دوبوار را می گوید. جایزه ای که چندی پیش بنیاد سیمون دوبوار کمپین یک میلیون امضا را شایسته دریافت این جایزه کرد و سیمین بهبانی به نمایندگی از این کارزار به فرانسه رفت و با لوح سیمون دوبوار به ایران بازگشت. اکنون این لوح در کتابخانه صدیقه دولت ابادی به امانت گذاشته شده است.

سیمین بهبهانی قبل از خواندن یکی دیگر از سروده هایش می گوید:”این لوح افتخار بزرگی برای همه زنانی است که در کمپین فعالیت دارند و جانشان را به خطر می اندازند که همه اینها در تاریخ هم ثبت می شود .”

او از فعالان زن می خواهد همانگونه که امسال درباره حذف و تغییر ماده چند همسری لایحه حمایت از خانواده تلاش موفقیت آمیزی داشتند بری سال بعد هم کاری برای محو “صیغه” بکنند.

نسترن موسوی از اعضای هیات داوران در ادامه برنامه با خواندن بیانیه داوران پنجمین دوره از جایزه تندیس صدیقه دولت آبادی دلایل موفقیت آمیز نبودن آثار در رشته مطالعات زنان می گوید و افول کیفی اثار مطالعات زنان را نگران کننده می خواند:”نخستین موانع همانا فشار سانسور و خود سانسوری است.”

اما برخی از علل این افول به اعتقاد موسوی ارتباط تنگاتنگی با هم دارند:” زمانی که رشته ی دانشگاهی مطالعات زنان از درون تهی می شود و رویکرد جنسیتی آن کنار گذاشته می شود چه گونه می توان انتظار داشت که مطالعات ارزنده ای با حساسیت های زنانه از دل آن بیرون بیاید . آن گاه که آزادی انتخاب موضوع برای پژوهش درباره زنان به لطایف الحیل تحدید می شود،چگونه می توان توقع داشت که مدرسان و دانشجواین این رشته نخستین تولیدکنندگان و مصرف کنندگان محصولات پژوهشی این عرصه باشند.

به اعتقاد هیات داوران وقتی جریان بحث و گفتگو درباره ی ممسائل زنان به بهانه های واهی قطع می شود و طرح آزادانه مسائل نظری مربوط به این عرصه محدودتر می شود ،بی شک انتشار آثار متنوع و برجسته نیز دچار وقفه می شود.

همچنین در حوزه ادبیات داستانی نیز هیچ کتابی در خور تندیس صدیقه دولت آبادی نیود و از میان 37 عنوان کتاب منتشر شده در سال 86 پنج مجموعه داستان و رمان به مرحله نیمه نهایی راه یافتند و از آنها تقدیر شد.

عکس :صبا واصفی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *