نقش زنان در جنگ و نام آنان بر کوچه و خيابان

مهدی افروزمنش:قرارگرفتن نام زنان کشته شده در جنگ بر دو کوچه تهران از تغيير نگاه مسئولان به مقوله جنگ و به رسميت ‌شناختن نقش زنان در جريان جنگ هشت ساله ايران با عراق خبر می ‌دهد.

سميه کنجه و ثمره سواريان اولين زنانی محسوب می‌ شوند که از اين پس نامشان در کنار شمار بسياری از مردانی که در جنگ جان باخته اند بر دو معبر کوچک شهر تهران خودنمايی خواهد کرد.

نامگذاری معابر به نام کشته ‌شدگان جنگ و انقلاب از نخستين ‌روزهای روی کار آمدن حکومت جمهوری اسلامی در ايران و با هدف ارجگذاری به آنان و خانواده‌هايشان آغاز شد.

اين نامگذاريها که قبل از آغاز جنگ در سال 1359 به کشته‌ شدگان انقلاب اسلامی و بعضاً مسئولان ترور شده در روز‌های آغازين استقرار جمهوری اسلامی اختصاص داشت با آغاز جنگ رشد چشمگيری پيدا کرد، آن چنان که در طول سالهای جنگ کميسيونهای نامگذاری شهرداری‌ در زمره پرکارترين زيرمجموعه‌های شهرداريها درسراسرکشور درآمدند.

حتی با وجود پايان جنگ، اين روند تا به امروز ادامه دارد، چنانچه بيش از هشتاد درصد نامگذاريهای کميسيون نامگذاری شورای شهر تهران در دو سال گذشته اختصاص به تغيير ‌نام معابر و ثبت ‌نامهای کسانی بر کوچه و خيابانها داشته که مراجع حکومتی رسماً آنان را “شهيد” به حساب آورده اند.

اما اين نامگذاری همواره به نفع مردان بوده است و هم ‌اکنون عده ‌ای با تعجب نظاره ‌گر نام زنان بر دو کوچه در منطقه های هشت و شانزده شهرداری تهرانند.

اين مسئله حتی در بعضی اوقات باعث خيالپرداز‌ی‌ در مورد نحوه حضور اين زنان در جبهه ‌های جنگ شده است، در حالی که بدون خيالپردازی، نقش زنان در بعضی از مقاطع جنگ بسيار تأثير‌گذار بوده است.

حدود دو سال قبل، يکی از فرماندهان زمان جنگ که به مناسبت هفته “دفاع مقدس” در تلويزيون ايران سخن می‌ گفت با پرده برداشتن از نقش زنان در جبهه‌های جنگ حتی از حضور آنها در کارهای اطلاعاتی خبر داد.

جنوب شرق تهران از مناطق شاخصی است که تقريباً تمامی معابرش از کوچه‌ های فرعی تا خيابانهای اصلی به نام قربانيان جنگ ثبت شده است، در حالی که در شمال شهر تهران همچنان نامهايی همچون ناهيد، تنديس و مهيار را می توان بر خيابانها و کوچه ها يافت

اما به هر حال به نظر می ‌رسد راه يافتن نام زنان کشته شده در جنگ به معابر هرچند کوچک و بسيار فرعی پايتخت که تاکنون اختصاص به ارائه ايدئولوژی و انگاره ‌های حاکم بر ذهن تصميم ‌سازان ملی داشته است، آغاز‌گر تغييراتی در نحوه برداشت اين مديران از جنگ باشد.

اين نکته از آن رو حائز اهميت است که اصولاً در شهرهای ايران بخصوص شهر تهران نامگذاری معابر براساس اصول ايدئولوژيک نانوشته اما بسيار قدرتمند صورت می ‌گيرد.

نامگذاری معابر اصلی و فرعی شهر‌ها اصولاً به سه شکل کاملاً مجزا صورت می‌گيرد که هرکدام نشانگر نقش و جايگاه پيشنهاددهندگان نا‌مها در نظام جمهوری اسلامی است.

به‌ عنوان مثال در حالی که مردم با پيشنهادهای خود توانايی تغيير نام معابر سطح کوچه يا حداکثر خيابانهای فرعی مناطق را دارا هستند نامگذاری يا تغيير نام تمامی بزرگراهها و خيابانهای اصلی شهر در اختيار نهادهای حکومتی دولتی است که بنابر سياستهای مذهبی يا سياسی نظام اسلامی صورت می‌ گيرد.

البته تعداد بسيار کمی از نامگذاريها نيز بنابر پيشنهاد وزارت امورخارجه و براساس روابط ديپلماتيک ايران با ساير کشورها صورت می ‌گيرد.

ثبت خيابانی در تهران به اسم سيمون بوليوار، قهرمان استقلال کشورهای آمريکای جنوبی، در اوج روابط ديپلماتيک ونزوئلا با ايران، به ‌رغم ظاهر ساده از چنان اهميتی برخوردار است و نشان می دهد که گهگاه نظرات رهبران سياسی نيز بر نامگذاری معابر تأثيرگذار می ‌شود.

از خلال اين نامگذاريها بسادگی می‌ توان مناطق مذهبی‌ تر شهر را از ساير نقاط شهر بازشناخت.

جنوب شرق تهران از مناطق شاخصی است که تقريباً تمامی معابرش از کوچه‌ های فرعی تا خيابانهای اصلی به نام قربانيان جنگ ثبت شده است، در حالی که در شمال شهر تهران همچنان نامهايی همچون ناهيد، تنديس و مهيار را می توان بر خيابانها و کوچه ها يافت.

تعدد کشته شدگان جنگ در مناطق جنوب شهر تهران گهگاه درگيريهايی نيز بين خانواده شهدا که علاقه‌ مند قرار گرفتن نام بستگانشان روی نقشه‌ شهرند ايجاد کرده است تا آنجا که شهرداری تهران در اوايل دهه ۱۳۷۰ برای حل اين مشکل به قراردادن نام دو شهيد روی برخی معابر اقدام کرد.

البته همين نهاد در دو سال گذشته با توجه به وابستگی عميقتر مديرانش به نهادهای مذهبی و با شعار “پاسداشت شهدا” نام برخی از معابر مناطق تازه ‌ساز تهران را از نامهايی ديگر به نام کشته شدگان جنگ تغيير داد.

اين مديران معتقدند با اين اقدام خود ضمن پاسداشت “ايثارگريهای شهدا” از فراموش شدن آرمانهای انقلاب اسلامی و جنگ نيز جلوگيری می‌ کنند اما اهدافی از اين دست آنگاه با موانع جدی مواجه می ‌شود که شهروندان بدون توجه به نامهای رسمی، خيابانها را با نامهای قبلی خود خطاب می ‌کنند.

خيابانهای مهمی از قبيل شهيد مطهری و شهيد بهشتی به ‌رغم گذشت ساليان دراز همچنان در محاورات روزانه با نامهای “تخت طاووس” و “عباس‌ آباد” خطاب می شوند و نامهايی چون خيابان شهيد مدنی، خيابان شهيد لواسانی، خيابان شهيد باهنر و خيابان شهيد کلاهدوز را کمتر کسی در تهران می شناسد، در حالی که همين خيابانها با نامهای نظام آباد، فرمانيه، نياوران و دولت برای همه شهروندان تهرانی کاملاً آشنايند.

با اين وجود مديران شهرداری هنوز بر تغيير نام خيابانها اصرار می ‌ورزند.

منبع:بي .بي .سي فارسي

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.