سعدي ضد زن، فردوسي فمينيست

مطالعه با دقت و چندين باره گلستان سعدي نشان مي دهد كه اين گنجينه بزرگ ادبي ايران نقش زن در جامعه آن روز را به سه گروه تقسيم كرده است. متاسفانه در اين اثر ادبي زن فقط يك بار نقش درجه يك دارد. البته اين نقش درجه يك نيز منفي است. در باقي موارد كه نامي از زن و يا عنصر زن به ميان آمده نقش ها همه درجه دوم و سوم هستند. اگر همه مواردي را كه نام زن در گلستان سعدي به ميان آمد، كنار هم بگذاريم، به اين نتيجه مي رسيم كه عموماً نقش زن در آن منفي و درجه دوم و سوم است. نقشي كه به عنوان يك موجود مزاحم، پرخاشجو و حرف حساب ندان مطرح است.

ولي با دقت در اثر ادبي شاهنامه فردوسي به خوبي مي توان تفاوت ديدگاه فردوسي در مورد زن را نسبت به سعدي مشاهده كرد.

در شاهنامه زنها نقش مثبت و عميق دارند. بحث زنها در نظر فردوسي جدي تر است كه بايد بيشتر درباره آنها حرف زد و سخن گفت. بسياري از قهرمانان اساسي شاهنامه زنان هستند. اين در حالي است كه سعدي فقط يك نقش اصلي، آن هم منفي براي زن قائل بود. در مقابل فردوسي نقش هاي درجه يك بسياري براي آنها قائل است.

علاوه بر اين وجود مثبت و ديدگاه مثبت نسبت به زن نيز در ديدگاه فردوسي بسيار زياد است.

به نظر مي رسد به دليل اينكه فردوسي به ايران قبل از اسلام نزديكتر بوده، اين نگاه را نسبت به زن داشته است.

فردوسي در اوايل قرن پنجم هجري شمسي درگذشت و سعدي در اواخر قرن هفتم . يعني در حدود 270 سال تفاوت زماني بين اين دو شاعر بزرگ ايراني وجود دارد. ضمن اينكه سعدي بسياري از عمر خود را در دوره ايلغار مغول گذراند. دوره ايي كه شيرازه هاي فرهنگي و اخلاقي جامعه ايران از هم پاشيده بود. اما در دوره فردوسي چنين اتفاقي نيفتاده بود. فردوسي در زمان محمود غزنوي درگذشت. اين فرد سومين پادشاه ترك تبار تاريخ ايران بود و حضور ترك ها به عنوان يك قوم مهاجم به فرهنگ و جامعه ايران كه از بسياري جهات از آن عقب تر بودند، تازه شروع شده بود.

بنابراين فردوسي هم به لحاظ تاريخي و هم به لحاظ فرهنگي به ايران قبل از اسلام نزديكتر بوده است . علاوه بر اين نبايد از نظر دور داشت كه فردوسي اهل خراسان بود و سعدي از اهالي شيراز، خراسان در آن زمان و از بسياري ديگر از قرون و اعصار، ايراني ترين بخش ايران بوده است و تاثير پذيري اين خطه و ساكنين آن از ايران قبل از اسلام بيشتر از ايران بعد از اسلام بود.

در ايران قبل از اسلام نقش زن به طور كلي متفاوت با نقش زن در ايران بعد از اسلام بوده است. به عنوان مثال در امپراطوري ساساني حداقل 10 پادشاه زن وجود داشته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.