حضانت، چشم اسفندیار زنان

پویه مددی

پویه مددی*

كانون زنان ايراني -بزرگترین مشکل زنان پس از طلاق، حضانت و نگهداری از فرزندان است. بر اسا س قانون مدنی پس از طلاق زنان تنها تا 7 سالگی می توانند از فرزند خود – چه پسر و چه دختر- نگهداری کنند و بعد از آن این وظیفه بر عهده پدر است .

موضوع حضانت، سخت ترین انتخاب زنان در هنگام طلاق است . زن یا برای نجات از زندگی که دیگر قابل تحمل نیست بايد قید فرزندانش را بزند یا تمام عمر به زندگی ادامه دهد تا در کنار فرزندانش باشد.
در دادگاه ها به همان اندازه که پرونده های طلاق مطرح می شود، موضوع حضانت هم قابل توجه است و یکی از مهترین مسائل مورد بحث میان زن و مرد است و چه بسا در مواردی حق سرپرستی علتی باشد بر گذشت زن از درخواست طلاق خود.

به موجب ماده 1168 قانون مدني ايران حضانت هم حق و هم تكليف پدر و مادر است . يعني اين كه پدر ومادر حق دارند سرپرستي كودك خود را به عهده گيرند و آنها وظیفه دارند تا زماني كه زنده هستند ، نگهداري و تربيت فرزند خود را به عهده گيرند.

در ماده 1169 بيان شده : حضانت فرزند پسر تا 2 سالگي و دختر تا 7 سالگي به مادر سپرده شده و پس از پایان اين مدت حضانت با پدر است ؛ اما با اصلاحيه مصوب سال 82 كه به تصويب مجمع تشخيص مصلحت رسيد ، براي سرپرستی و نگهداري فرزند، مادر تا 7 سالگي اولويت دارد وفرقی ندارد فرزند دختر باشد یا پسر و پس از پایان این دوره ، سرپرستی با پدر خواهد بود البته به اين تبصره هم یک اصلاحيه افزوده شده كه پس از 7 سالگي، در صورتي كه ميان پدر و مادر درباره سرپرستی اختلاف باشد، سرپرستی کودک با رعايت مصلحت كودك و به تشخيص دادگاه است.

در صورتی که سرپرستی کودک با مادر باشد در زمان سرپرستی مادر حق ندارد فرزند را از کشور خارج و این امر تنها با اجازه دادگاه میسر می شود اما دادگاه حتی در صورت نارضایتی پدر می تواند اجازه سفرهای زیارتی را صادر كند .

پدر یا مادری که کودک در سرپرستی او نیست طبق قانون حق دارد ( در زمان های توافق شده و در صورت عدم توافق) توسط دادگاه تعیین شده،با فرزند دیداری داشته باشد و اگر طرف مقابل از این امر سرپیچی کند توسط دادگاه می توان از ضمانت اجرايي ماده 632 قانون مجازات اسلامي اسلامي استفاده كرد كه به موجب آن ، (( اگر كسي از دادن طفلي كه به او سپرده شده است ، در موقع مطالبه اشخاصي كه قانوناً حق مطالبه دارند ، امتناع كند ، به مجازات از 3 تا 6 ماه حبس يا به جزاي نقدي از يك ميليون ريال و 500 هزار تا 3 ميليون ريال محكوم خواهد شد.))

طبق ماده 1190 قانون مدني ، نفقه اولاد به عهده پدر است و چه اين پدر حضانت را به عهده داشته باشد يا اين كه حضانت بر عهده مادر يا شخص ديگري باشد ، پرداخت نفقه فرزند كه به طور عمده شامل مسكن ، لباس ، خوراك و نيازهاي درماني است به عهده پدر است كه در صورت خودداري از پرداخت ( با وجود داشتن استطاعت مالي ) طبق ماده 642 قانون مجازات اسلامي جرم بوده و در صورت شكايت ذي نفع دادگاه او را به حبس از 3 ماه و يك روز تا 5 ماه محكوم مي كند . طبق همين ماده ( 1199 ) در صورت فوت پدر يا عدم توانايي او در پرداخت مخارج زندگي فرزندش ، اين تكليف به عهده پدر بزرگ و جد يا ديگر اجداد پدري است . در صورت نبودن پدر و اجداد پدري و يا عدم توانايي آنها به پرداخت مخارج زندگي فرزند ، تكليف پرداخت نفقه به عهده مادر قرار مي گيرد . هرگاه مادر هم فوت يا قادر به پرداخت مخارج مذكور براي فرزندش نباشد . اين تكليف به عهده و پدر بزرگ مادري و پدربزرگ پدري فرزند قرار مي گيرد.

پرداخت نفقه فرزند فقط تا رسيدن به سن رشد نيست ، بلكه پس از آن هم طبق ماده 1197 قانون مدني ، اگر فرزند منبع مالي نداشت و نتوانست معيشت خود را فراهم كند ، پدر و نيز ديگر اشخاص ياد شده ،در صورت داشتن توانايي مالي ملزم به تأمين مخارج فرزند هستند.

اگر زن و شوهر هنگام طلاق با توافق سرپرستی فرزند خود را به زن واگذار کنند با ازدواج مجدد مادر این حق گرفته نمیشود اما اگر زن و شوهر به هر دلیلی از یکدیگر جدا شوند بنابر قانون حضانت تا 7 سالگی با مادر است و اگر مادر ازدواج کند حق سرپرستی از او گرفته می شود . براساس قانون، شوهر باید اجازه سرپرستی را به همسرش بدهد و رایج این است که شوهر در اداره سرپرستی حاضر شده و کتباً رضایت خود را اعلام می‌دارد.
سرپرستی فرزندان مهمترین چالش زنان در زمان طلاق است، زیرا در بسیاری از موارد مجبور است میان فرزندان و ادامه زندگی که تحمل آن برایش سخت جانکاه است، یکی را انتخاب کند یا برای نگهداری فرزندانش با شوهر خود معامله ایی انجام دهد که در مورد رایج، این معامله بیشتر بر سر مهریه انجام می شود یعنی زن قبول می کند مهریه را در قبال فرزندان به شوهر خود ببخشید و شوهر از سرپرستی فرزندان سر باز زند.هرچند که یکی از اشتباهات رایج زنان عدم ثبت این موضوع در دفاتر رسمی ثبت اسناد است زیرا در صورت عدم ثبت مرد می تواند از انتقال سرپرستی فرزندان به زن خودداری کند اما زن نمی تواند پس از بخشیدن مهریه، از بخشش سرپیچی کرده و خواهان مهریه خود شود پس لازم توجه است که زنان به طور ثبتی در قبال بخشش مهریه در برابر فرزندان اقدام کنند.

ماده 1168 قانون مدنی:
نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف والدین است.

ماده 1169 قانون مدنی:

برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است.

تبصره «بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه است.»

ماده 1171 قانون مدنی:

درصورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد.

ماده واحده:

حضانت فرزندان صغیر یا محجوری که پدرانشان به مقام والای شهادت رسیده یا فوت شده باشند با مادران آنها خواهد بود.

ماده واحده مصوب 22/4/1365:

چنانچه به حکم دادگاه مدنی خاص یا قائم مقام آن دادگاه حضانت طفل به عهده کسی قرار گیرد و پدر یا مادر و یا شخص دیگری مانع اجرای حکم شود و یا از استرداد طفل امتناع ورزد دادگاه صادر کننده حکم وی را الزام به عدم ممانعت یا استرداد طفل می‌کند و در صورت مخالفت به حبس تا اجرای حکم محکوم خواهد شد

*
Pouyeh.madadi@gmail.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.