شرایط نامطلوب ایران از نظر برابری جنسیتی در گزارش مجمع جهانی اقتصاد

پیشکش به:

نسرین ستوده،وکیل و تلاشگر برابر حقوقی در بند

خدیجه مقدم برنده جایزه حقوق بشر در آلمان

ترجمه : حمید حمیدی

کانون زنان ایرانی :

گزارش شكاف جنسيتي در سال 2011، كه مجمع جهاني اقتصاد آن را بر اساس اطلاعات دریافتی و بررسی های کارشناسانه تهیه و تدوين می کند، منتشر شد. در بخش اول توضیح داده شد که اين گزارش يكي از مهم‌ترين و كاربردي‌ترين گزارش‌ها در سطح جهاني است كه در سال 2011 با بررسي وضعيت 135 كشور جهان، ميزان نابرابري بين زنان و مردان را مشخص ساخته و راه‌حل‌هاي مناسبي براي كم كردن شكاف جنسيتي بين زنان و مردان ارائه داده است.

این گزارش بر مبنای چهار مشخصه به شرح زیر تهیه شده است

(شاخص های بررسی- شکاف جنسیتی در سال 2011)

1- مشارکت و فرصت های اقتصادی بر اساس دستمزد ،سطح مشارکت و دستیابی به اشتغال با مهارت های بالا

Economic Participation and Opportunity

2- امکان و دستیابی به آموزش از سطوح ابتدائی تا سطوح متوسطه

Educational Attainment

3- توانمندی سیاسی بر اساس مشارکت و حضور در ساختارهای سیاسی و تصمیم گیرنده قدرت

Health and Survival Subindex

4- بهداشت و امید به زندگی با لحاظ نمودن نسبت جنسی

Political Empowerment

اين گزارش شكاف جنسيتي را با چهار شاخص:

دسترسي اقتصادي،آموزشي، بهداشتي و سياسي، مي‌سنجد و به اين ترتيب، چشم‌اندازي ملي از وضعيت اعمال نگرش‌هاي مربوط به جنسيت در هر كشور به‌دست مي‌دهد. شاخص‌هاي چهارگانه دسترسي به فرصت‌ها و مشاركت اقتصادي، دسترسي به آموزش، دسترسي به بهداشت و سلامت،و توانمندي سياسي زنان هريك داراي زيرشاخه‌هايي هستند كه مجموعاً در 14 محوربه آن پرداخته شده است

نمودار شکاف جنسیتی درایران در پنج سال گذشته

امتیاز شاخص کل ایران به میزان 0.589 در سال 2011 این کشور را در رتبه 125 از 135 کشور مورد بررسی قرار داده است.نمودار خطی از سال 2006 تا 2011 بیانگر کمترین تغییری در برطرف نمودن شکاف جنسیتی در این کشور بوده است.

1- مشارکت و فرصت های اقتصادی بر اساس دستمزد ،سطح مشارکت و دستیابی به اشتغال با مهارت های بالا

2- امکان و دستیابی به آموزش از سطوح ابتدائی تا سطوح متوسطه

جزئیات بررسی شاخص های شکاف جنسی در ایران در سال 2011

تصویر

از مقایسه جداول مربوط به سال 2010 و 2011 ،نتایج زیر را می توان استنتاج کرد.

1- در حوزه اقتصادی رتبه 125 در سال 2010، تغییری ننموده است(با توجه به تغییر شاخص ها،کاهش شکاف جنسیتی)

1-الف: تغییررتبه در مشارکت نیروی کار(رتبه 121در سال 2010 و رتبه 122 در سال 2011)

1-ب:کسب رتبه 96 در پرداخت برابر برای کار مشابه در سال 2011(در سال 2010 رتبه ایران،97 بود.)

1-ج:صعود رتبه در درآمد به دلار از 121 در سال 2010 به رتبه 114 در سال 2011(کاهش شکاف جنسیتی)

1-د: حضور زنان در مقامات مدیریتی و قانونگزاری تغییری ننموده است رتبه 102 در سال 2010(کاهش شکاف جنسیتی)

1-ر:ثابت بودن رتبه در کارگران فنی و حرفه ای 98 در سال های 2011 و2010(کاهش شکاف جنسیتی)
از بررسی شاخص های فوق و با توجه به تغییرات به عمل آمده درنرخ نمونه متوسط که در سال 2010 به میزان 0.590 و در سال 2011 به 588کاهش یافته است،ارتقاء رتبه در این شاخص نه بدلیل عملکرد حکومت اسلامی،بلکه بدلیل تغییرات نرخ نمونه متوسط بوده است.

2- تغییر در رتبه حوزه آموزشی،هم با با توجه به تغییر نرخ متوسطاز 0.929 در سال 2010 ،به 0.928 در سال 2011 و هم چنین تنزل رتبه از 96 در سال 2010 به 105 در سال 2011(در این شاخص با افزایش مضاعف شکاف جنسیتی مواجه هستیم)

3-تنزل رتبه در حوزه سلامت و بهداشت از رتبه 83 در سال 2010 به 85 در سال 2011 (افزایش شکاف جنسیتی).ضمن اینکه نرخ متوسط نیز از 0.955 در سال 2010 به 0.956در سال 2011افزایش یافته است.

4-تنزل رتبه در حوزه توانمندی و مشارکت سیاسی از رتبه 129 در سال 2010 ،به رتبه 130 در سال 2011(افزایش شکاف جنسیتی).این افزایش نیز مربوط به تغییر نرخ متوسط شاخص بوده که از0.179 در سال 2010، به 0.185 در سال 2011 افزایش یافته است.

تصویر

تصویر

تصویر


جزئیات بررسی شاخص های شکاف جنسی در ایران در سال 2009

تصویر

تصویر

جزئیات بررسی شاخص های شکاف جنسی در ایران 2007 و 2006

تصویر

به موجب این گزارش افزایش برابری جنسیتی بین زنان و مردان به افزایش صرفه جویی در هزینه های خانوار و تغییر الگوی هزینه منجر خواهد شد که در نهایت به نفع بخشهایی همچون مواد غذایی ، مراقبتهای بهداشتی ، آموزش ،‌مراقبت از کودک و امور مالی منجر می گردد .

نتايج حاصل از اطلاعات اين جدول‌ها نشان‌دهندة آن است كه در سرتاسر جهان، تلاش براي كاهش يا بستن شكاف جنسيتي مخصوصاً در شاخص‌هاي دسترسي به آموزش و بهداشت و سلامت وجود دارد. درحالي‌كه در 134 كشور مورد بررسي بيش از 5.5 ميليارد نفر از جمعيت جهان زندگي مي‌كنند، زنان درصد کمی از پست های سياسي ارشد جوامع مختلف دنيا را در اختیار دارند.

در دو منطقة اقيانوسيه و 15 كشور اتحادية اروپا، بطور میانگین 75-80 درصد موارد شكاف جنسيتي بسته شده و امريكاي شمالي، اروپاي غربي و امريكاي لاتين هم، با بستن بطورمیانگین حدود 65-70 درصد از موارد شكاف جنسيتي در كشورهايشان، در جهت کاهش شکاف های جنسیتی گام بر می دارند. آسيا، كشورهاي زير خط صحراي افريقا و خاورميانه آخرين مناطقي هستند كه تلاش مي‌كنند اقدامات مؤثري براي بستن شكاف جنسيتي انجام دهند. در كشورهاي خاورميانه، حدود نيمي از موارد شكاف جنسيتي بسته شده و اين وضعيت بدين معناست كه زنان در اين كشورها فقط به نيمي از فرصت‌ها و منابع براي رسيدن به برابري با مردان دسترسي دارند.

چهار كشور اروپاي شمالي شامل ، ايسلند (1)، نروژ (2)، ، فنلاند (3) و سوئد (4) پيشروان غلبه بر شكاف جنسيتي بين زنان و مردان‌اند. هرچند هنوز هيچ كشوري نتوانسته به‌طور كامل به برابري جنسيتي دست يابد،ایسلند و ديگر كشورهاي اروپاي شمالي توانسته‌اند بیش از 80 درصد اين شكاف‌ها را از بين ببرند. اين كشورها موقعيت مناسبي براي ارائة پيشنهادهاي اجرايي به ساير كشورهاي جهان دارند.

دراین کشورها، توانمندسازي سياسي زنان نيز با موفقیت همراه بوده است.این كشورها، تنها کشورهائی در جهان هستند كه در آن زنان و مردان به تعداد مساوي در مشاغل وزارتي و مجلس حضور دارند. در نروژ، فنلاند، ايسلند، و دانمارك، زنان يك‌سوم سمت‌هاي وزارت و نمايندگي مجلس را دارا هستند. كشورهاي اروپاي شمالي پيشينة خوبي در توانمندي سياسي زنان دارند.

كشورهاي اين منطقه همچنين در شاخص دسترسي به فرصت‌ها و مشاركت اقتصادي نيز پيشرو هستند و از اين جهت در بين 20 كشور برتر جهان جاي گرفته‌اند. در اين كشورها، زنان اكثر مشاغل حرفه‌اي و تكنيكي را به خود اختصاص داده‌اند و يك‌سوم كارمندان عالي‌رتبه، قانونگذاران و مديران ارشد در كشورهاي اروپاي شمالي زن هستند.

همانگونه که بدان اشاره گردید،ايران در شاخص دسترسي به فرصت‌ها و مشاركت اقتصادي، با كسب رتبة 125 از بين 135 كشور، در جايگاه خوبي نيست و در تمامی شاخص ها، نسبت زنان به مردان حتي به نصف نيز نمي‌رسد.

ايران گرچه در سال 2010 توانسته بود در شاخص دسترسي به آموزش كمي قوي‌تر از شاخص‌هاي ديگر ظاهر شود، اما رتبة 105 جهاني در سال 2011 پيشرفت بزرگي محسوب نمي‌شود. البته اين رتبه در مقايسه با برخي كشورهاي همسايه و حتي منطقه مي‌تواند قابل توجه باشد. رتبة ايران در نسبت ثبت‌نام زنان به مردان در آموزش متوسطه در جهان يك است كه اين رتبه مي‌تواند نويددهندة گسترش آموزش متوسطه در ميان زنان ايراني در مقايسه با مردان باشد. البته بايد توجه داشت كه افزايش ميزان باسوادي زنان نسبت به مردان، تنها معلول برنامه‌ريزي‌هاي خاص دولت نبوده است.

همان‌گونه كه از اطلاعات جدول بالا برمي‌آيد، ايران در شاخص توانمندي سياسي زنان وضعيت قابل توجه و مناسبي ندارد. كسب دو امتياز صفر در زيرشاخة سال‌هاي رياست زنان در مشاغل رياست‌جمهوري و نخست‌وزيري و همچنين كسب امتیازضعيف 03/0 در زيرشاخة ميزان حضور زنان در مجالس قانونگذاري به كسب رتبة 130 در جهان در شاخص توانمندي سياسي زنان انجاميده است.

اين شاخص نشان مي‌دهد كه وجود موانع بسيار براي به‌كارگيري زنان در مشاغل سياسي و ارشد حكومتي مي‌تواند تأثير بسياري در گسترش شكاف جنسيتي بين زنان و مردان داشته باشد. به گواه نتايج اين گزارش، به استثناي ايران، بقية كشورهاي ضعيف در شاخص توانمندي سياسي زنان، تلاش‌هاي خوبي در جهت تقويت اين شاخص از خود نشان داده‌اند. درحالي‌كه ايران، با وضعيت كاملاً نابرابر زنان كه در زيرشاخة سال‌هاي رياست زنان در مشاغل وزارتي آشكار است، حتي گام كوچكي در راه ظرفيت‌سازي براي پذيرش حضور زنان در مشاغل ارشد دولتي برنداشته است.

در مجموع ايران، با كسب رتبة جهاني 125 در بين 135 كشور مورد بررسي، به‌هيچ‌وجه وضعيت مطلوبي در برابري جنسيتي ندارد. كشور افريقايي موريتاني، كه جزو 10 كشور فقير دنياست و قدرت قابل توجهي به لحاظ اقتصادي و سياسي در جهان ندارد، توانسته در برابري جنسيتي بين زنان و مردان در مرتبه‌اي بالاتر از ايران قرار گيرد. به عبارت ديگر، ايران با يمن به‌عنوان ضعيف‌ترين كشور اين گزارش فقط 11 رتبه فاصله دارد.

این گزارش یکبار دیگر بر تحقق برابر حقوقی زنان بر مردان برای پیشرفت و توسعه تاکید دارد.
پایان

منبع انگلیسی:سایت فروم جهانی اقتصاد

http://www.weforum.org/issues/global-gender-gap

نمودارهای این مطلب از بخش گزارش مربوط به ایران استخراج و ترجمه شده است

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.