بیانیه فعالان حقوق زنان و حقوق بشر در محکومیت ثبت خون بس در فهرست آثار ملی ایران: خون بس افتخار ملی نیست!
کانون زنان ایرانی: در پی تلاش چهار استان کشور ایران برای ثبت آیین “خون بس” در فهرست آثار ملی و میراث فرهنگی این استان ها، حدود سیصد تن از فعالان حقوق زنان و حقوق بشر در بیانیه ای اعتراض خود را نسبت به ثبت این آیین اعلام کرده و آن را “غیرانسانی و ضد زن” خواندند.
متن بیانیه به شرح زیر است:
خبر تلاش سازمان میراث فرهنگی کشور برای ثبت سنت “خون بس” در فهرست آثار ملی کشور ایران موجب حیرت و تاسف جامعه فعالان حقوق بشر و حقوق زنان شده است. خون بس عملی است غیرانسانی که در آن زنی بی گناه و گاه کودکی یک ساله، به ظاهر به نام ازدواج ولی در واقع به عنوان خون بها و غرامت، وجه المصالحه جنگ دو قبیله قرار می گیرد. زنی که به عوض خون و به اجبار به ازدواج مردی از قبیله و خانواده مقتول درمی آید، که گاه بسیار مسن تر از او و صاحب زن و فرزند است،خود و فرزندانش تا اخر عمر محکوم به تحمل تحقیر و ظلم خانواده مقتولند و چون در ازای خون به عقد مرد درامده اند اجازه درخواست طلاق ندارند. ولی در کمال ناباوری می خوانیم که مشتاقان ثبت این رسم آن را روشی برای ترویج فرهنگ صلح و بخشش و جلوگیری از قصاص می دانند. صلح و آشتی میان طوایف و قبایل مختلف از طریق میانجیگری و بخشش قطعا مایه خشنودی است و جنبش زنان نیز بارها در راستای جلوگیری از قصاص تلاش کرده و موفق شده است، اما سنتی که خودمختاری و حاکمیت زنان بر زندگی و سرنوشت خود را تماما نادیده می گیرد و اراده و خواست آنها را بی اهمیت می انگارد مورد تایید هیچ یک از مخالفان قصاص و اعدام نیست.
خون بس که سنتی است قبیله ای و متعلق به جوامع بدوی که به قانون و دستگاه های قانونی پایبندی نداشته و هنوز به سبک هزاران سال پیش “خون به عوض خون” می خواهند، چگونه می تواند در فهرست آثار ملی و فرهنگی ایران ثبت شود و نمایانگر فرهنگ صلح و بخشش در ایران باشد؟ راه پیشگیری از تداوم کشتار میان دو قبیله قربانی کردن شخصیت، احساسات و آینده یک زن به عنوان “خون بس” نیست، بلکه پایان دادن به سنت، قانون و فرهنگ “قصاص” است. مسئولان متاسفانه نه تنها با سنت های خشن خونخواهی مقابله نمی کنند، بلکه به نام “قصاص” به آن صورت قانونی داده و به ترویج و اشاعه فرهنگ خونخواهی کمک می کنند. یعنی ضابطان قانون، خود ریشه سنت خشن خون بس را تحکیم کرده، و از این روند زن ستیز و غیرقانونی دفاع و تمجید می کنند. راه مقابله با تداوم کشتار، تباه کردن زندگی یک انسان بی گناه و بی طرف نیست بلکه تصحیح قانون و به روز کردن آن و ترویج قانون مداری در میان مردم است.
کاش مسئولان سازمان میراث فرهنگی پای صحبت چند تن از عروسان خون بس می نشستند تا از زندگی پر رنج و بی عشق و شور آنان، که به سبب دعوای مردان ناچار به تحمل آن شده اند، برایشان بگویند. این ضرب المثل بسیار رایج است که زنانی که از شوهر و خانواده شوهر درشتی و ظلم می بینند می گویند مگر مرا عوض خون اورده اید! و این خود نشان دهنده آن است که زنی که به عوض خون به طایفه ای داده می شود چه زندگی برده واری در پیش روی دارد. موارد افسردگی، فرار، خودکشی و خودسوزی در میان این زنان فراوان است. آیا مسئولان به عواقب ترویج و تایید چنین رسومی در جامعه واقفند؟ مگر نه آن است که در اسلام نکاح شغار که در آن نیز زن به مانند کالایی به ازدواج اجباری درمی آمد ممنوع و حرام اعلام شد و مگر ازدواج اجباری از نظر قانون و شرع ممنوع و باطل نیست؟
آیا به صرف این که سنتی کهن در بخشی از جامعه ایران وجود داشته یا دارد باید آن را حفظ و به آن افتخار کرد؟ سنت “خون بس” نه تنها مایه افتخار ملت ایران نیست بلکه مایه شرمساری است. شایسته است مقامات دولت ایران مانع ثبت ملی این سنت غیرانسانی و ضدزن شوند و ضمن گرداوری آمار و اطلاعات لازم در خصوص میزان شیوع و پیامدهای آن، با خاطیان و قانون شکنان برخورد کرده و با فراهم کردن شرایط لازم، امکان شکایت و درخواست طلاق به زنان قربانی خون بس بدهد.
اسامی امضا کنندگان در زیر آمده است:
آتوسا امینی- آذر ارفع زاده- آذر عفیف- آرزو بنی رشید- آرش نظامی- آرمان احمدی- آریا حسینی- آرێز داراپور- آزاد مرادیان- آزاده خسروشاهی- آزیتا رضوان- آکان محمدپور- آیدا سعادت- آیدا قجر- آینده آزاد- اسو صالح- اشکان منفرد- اکبر روحانی- اکبر محسنی- البرز زاهدی- الهام حسینی- الهه امانی- امید کوهى- امیر رشیدی- امیر صلواتی- امیر معماریان- اهورا دیلگونی- اویس اخوان- بستون خضری- بنفشه جمالی- بنفشه حجازی- بهزاد مهرانی- بهمن محمدی – بیتا برزگر- بیژن پیرزاده- بیژن صباغ- بیژن لاهیجی- پراو کرمانشاهى- پرتو نوری علا- پردیس درخشنده- پرستو اله یاری- پرستو برهانی- پروانه کچکپر- پروین ملک- پژمان بهرامی سامانی -پیمان صادقی- تاجماه دیلگونی- ترانه امیرتیموری- ثریا فلاح- جلالی- جلوه جواهری- جنور فتحی- حامد صلحدوست- حبیب رستمی- حسن جوادی آملی- حسن نایب هاشم- حسین علوی- حسین رضا زاد-ه حمید بهادری- حمید ارهنجی پور- حمید حمیدی- حمیده نظامی- حوریه شمشیری میلانی- خدیجه مقدم- خسرو تجربه کار- خسرو کرماشانی- داریوش عظیمپور- دلارام علی- دنیا اکبری- ذیلا زرزا- رامین یامرادی- رحمان جوانمردی- رضا سیوشی- رضا گوهرزاد- رضا هیوا- رضوان هاشمی- رقیه دیلگونی- روجا بندری- روزبه آزاد- روزبه میرچرخچیان- روژین محمدی- رویا حکیمی- رویا کاشفی- ریحانه اعتمادی- زانیار گلابی- زهرا جلیلی- زینب روئینه- زینب پیغمبرزاده- ژیلا گلعنبر- ژیلا موحد شریعت پناهی- ساچلی افلاکی- سارا اسمی زاده- سارا زارع- سارا ق- ساقی قهرمان- سامرند فتوحی- ساینا متولی- سپهر سلیمی- سپیده رضایی- سحر رضازاده- سروش جعفری- سعادت شاه احمدی- سعیده ریسه- سعیده سهرابی- سماء نورانی- سمانه سعدی- سمانه موسوی- سمیرا پوراندخت- سمیه وکیلی- سنه کردستانی- سهیلا کاظمی- سهیل پرهیزی- سهیلا وحدتی- سوده راد- سورنا هاشمی- سوسن طهماسبی- سیامک باهنگام- سیاوش آریا- شادی صدر- شاهین گزین پور- شقایق کمالی- شکوفه شادابی- شکوه میرزادگی- شهاب‌الدین شیخی- شهرام فداکار- شهلا عبقری- شهلا فروزانفر- شهناز- شورانگیز داداشی- شیوا دادفر- شیوا نوجو- صادق دو پیکر- صبا واصفی- صبری بهمنی- صبری نجفی- طاهره درخشان- عارف نادری- عبدالکریم رستمی میرفرد- عسل پیرزاده- عطیه بختیار- عفت ماهباز- علی اکبر مهدی- علی احمدی- علی افشاری- علی افشاری- علی رهبری- علی عبدی- علی مشمولی- علیرضا افشاری- علیرضا کاوندی- علیرضا کیانی- عماد هاشمی- غلامی فائزه اثناعشری- فائقه اشکوری- فتانه صادقی- فرح شیلاندری- فرحناز محمدی-فرزانه مرادی- فرشته بادروج- فرشته فراهانی- فرشته قادری- فرناز کمالی- فروزان خرمیان- فروغ طیاری- فریبا اسدیان- فریبا داوودی مهاجر- فریبا راد کانون- دیگان کامبیز غفوری کاوه رضائی شیراز کاوه عباسیان کاوه معتمدی کورش صحتی کوێستان فتوحی کیخسرو حسنی گلاله بهارامی لیلا مورى لیلا اسدی لیلا الیکایی مارال آریایی مارال عرب پور محبوبه عباسقلی زاده محبوبه فیاض محمد بهبودی محمد پورعبدالله محمد غزنویان محمدرضا بزمشاهی محمود خلیلی مراد فتاحی مرضیه مسلمی مریم نکوهی مریم اهری مریم فلاحتی مزدک عبدی پور مژگان اثباتی مژگان ثروتی مژگان مسلمی مسعود شب افروز مسیح آزاد مصطفا پیران مصی شیروانی معصومه ضیاء معصومه مسلمی معصومه وطنی منصور فتحی منصوره خسروشاهی منظر عقدایی منوچهر فاضل مهران براتى مهرانگیز کار مهراوه نام آور مهرگان نام آور مهرنوش اعتمادی مهری جعفری مهناز پراکند مهوش مهاجر مینا سلطانی میترا نجفی میر حمید سالک مینا کشاورز مینا لبادی نازی عظیما ناصر سینا ناهید بختیارپور ناهید توسّلی ناهید جعفری ناهید فرشچی نجات بهرامی ندا احمدی لفورکی ندا شفیعی ندا شهبازی ندا کریمی نرگس کرمانشاهی نسرین افضلی نسرین حمیدی نگار روئینیان نگار روئینیان نوید محبی نیما نامداری نیره سعادتی نیکزاد زنگنه نیلوفر انسان نیلوفر رضوی نیما بازالهی هادی میرمویدی هادی میرمویدی هادی یوسفی هانا رحیمی همایون مهمنش هنگامه تاجیک هێرش ناصری هێرش ناصری وحید حبیب پناه وریا بوداغی- ویدا محمدخانی -یاسر مختاری- یوحنا نجدی