دختران برای اینکه طعمه قاچاقچیان نشوند باید از پدران شان اجازه بگیرند
روزنامه بهار – ترانه بنی یعقوب -سیدحسین نقوی‌حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس سعی می‌کند درباره لایحه جدید گذرنامه که خروج زنان مجرد بالای ۱۸سال از کشور را به اجازه ولی‌شان موکول می‌کند، توضیح دهد. هرچند او از اساس معتقد است که این بحث جدید نیست و پدر دختر هر وقت بخواهد، می‌تواند جلوی خروج او را از کشور بگیرد. اما با این همه تاکید می‌کند چون نمایندگان مجلس نگران سلامت و امنیت خانواده‌ها هستند، تصمیم گرفته‌اند برای محکم‌کاری هم که شده قانونی در این‌باره تصویب کنند؛ لایحه‌ای که حق خروج همه دختران مجرد از کشور را منوط به اجازه ولی قانونی‌شان (پدر، پدر جد، و…) می‌کند. او می‌گوید: « نمایندگان مجلس قصد محدود کردن جامعه زنان را نداشته‌اند و فقط نگران آن هستند که مبادا دختران طعمه قاچاقچیان و باندهای فحشا و فساد شوند.» در آخر وقتی درباره جزییات این طرح مانند اینکه اگر دختری طلاق گرفته باشد یا ولی‌اش فوت کرده باید از چه کسی برای خروج از کشور کسب اجازه کند می‌پرسم، او درباره این موارد اظهار بی‌اطلاعی می‌کند و جواب به این جزییات را موکول به آیین‌نامه‌ای می‌کند که در این‌باره بعدا تنظیم خواهد شد.
آقای نقوی، روز یکشنبه دوباره لایحه جدید گذرنامه را مورد بررسی قرار دادید و این بار طبق مصوبه کمیسیون امنیت ملی دختران مجرد بالای ۱۸سال بدون اذن ولی اجازه خروج از کشور را ندارند؟ چرا این همه محدودیت برای دختران قایل شده‌اید؟
این بحث که اکنون در کمیسیون امنیت ملی بررسی و تصویب شد لایحه گذرنامه است، لایحه پیشنهاد دولت است و طرح نیست که نمایندگان آن را پیشنهاد داده باشند.
چرا پیشنهاد دولت را پذیرفتید و تغییراتی ایجاد کردید؟
با توجه به تحولات اجتماعی، فرهنگی رخ‌داده در کشور و افزایش رفت و آمدها و ضرورت تسهیل در صدور گذرنامه، لازم است که قانون گذرنامه اصلاح و تجدید نظر و برخی موانع و مشکلاتش رفع شود تا افراد راحت بتوانند رفت و آمد کنند.
یعنی به نظر شما لایحه‌ای که تصویب کرده‌اید و مطابق آن دختران مجرد باید برای خروج از کشور مطابق میل ولی‌شان رفتار کنند، نوعی تسهیل در رفت و آمد ایجاد می‌کند؟
شما اجازه بدهید من باید توضیح خودم را بدهم، شما بین ۳۵ ماده سراغ ماده‌ای می‌روید و می‌خواهید آن را پررنگ کنید.
جناب نقوی صفحه ما، صفحه زنان است و من مشخص و واضح سوالم درباره همین مصوبه است.
اجازه بدهید من مقدمه‌اش را توضیح بدهم. قانون گذرنامه باید اصلاح شود و اصلاح هم در جهت تسهیل در صدور گذرنامه است و نکته دوم اینکه این لایحه گذرنامه است یعنی صدور گذرنامه برای افراد و نه خروج آن‌ها از کشور. در این لایحه هر ایرانی حق داشتن گذرنامه را دارد. خانم‌های متاهل با اذن همسرشان گذرنامه می‌گیرند و مشمولان نظام وظیفه با اجازه نظام وظیفه و حتی نوزادان پدر و مادر ایرانی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، می‌توانند درخواست گذرنامه داشته باشند، یعنی برای همه دریافت گذرنامه تسهیل شده است.
برای همه به جز زنان؟
خانم‌های ۱۸سال به بالای مجرد، هیچ منعی برای دریافت گذرنامه ندارند.
ولی برای خروج از کشور نیازمند اذن ولی هستند؟ یعنی دفترچه‌ای در دست دارند بدون اینکه برای سفر و تصمیم‌گیری درباره آن آزاد باشند؟
این موضوع همیشه بوده است.
تا آن‌جا که من می‌دانم از زمان تصویب قانون گذرنامه در‌سال ۵۱ تاکنون هیچ‌گاه دختران مجرد بالای ۱۸سال محدودیتی برای گرفتن گذرنامه و خروج از کشور نداشته‌اند.
مگر شما قانونگذارید.
این یک ماده قانونی است و همه ازجمله من خبرنگار از آن مطلعم. اگر اشتباه می‌کنم لطفا تصحیح کنید.
من اگر به طور مثال دختر خودم گذرنامه بگیرد و من دو خط برای ناجا بفرستم که موافق خروج دخترم از کشور نیستم، جلوی خروجش را می‌گیرند. مگر این طور نیست؟
بله، قطعا می‌توانید این کار را بکنید. یعنی دخترتان را ممنوع‌الخروج کنید. اما این استثنا است و ماده قانونی برای آن وجود ندارد اما آنچه اکنون به عنوان مصوبه در کمیسیون مطرح شده به این کار صورت قانونی و عمومی می‌دهد.
شما سعی دارید از موضوع مسئله بسازید. بگذارید من توضیح بدهم. قبلا مصوبه‌ای به کمیسیون آمد که طبق آن خانم‌های مجرد تا ۴۰سال بدون اذن ولی یا پدر یا ولی قانونی حق دریافت گذرنامه ندارند، این مصوبه رد شد. حالا این یکی مطرح شده و ثانیا طبق ماده‌سال ۵۲ اگر یک خانم مجردی گذرنامه دریافت می‌کرد و بنده ولی او بودم و از ناجا می‌خواستم جلوی خروج او را بگیرد او نمی‌توانست خارج شود.
ما از تصویب یک قانون صحبت می‌کنیم؛ قانونی که در جهت محدودیت و کنترل بیشتر زنان قرار است تصویب شود. یعنی با تصویب این قانون هر دختری بخواهد از کشور خارج شود باید اجازه ولی‌اش را داشته باشد؟ حتی دختری که پدر ندارد باید سراغ جد پدری و عمویش برود و اگر ولی نبود باید به دادگاه مراجعه کند؟
الان هم قانون است و اگر پدری دو خط برای ناجا بنویسد و بگوید اجازه نمی‌دهم دخترم از کشور خارج شود، نمی‌گذارند.
پس اگر این از قبل قانون بوده چرا شما دوباره آن را مطرح می‌کنید؟
ما بر آن تاکید می‌کنیم. این یک تاکید امنیتی برای خود خانواده‌ها است؛ خانواده‌هایی که نگران امنیت و سلامت فرزندانشان هستند.
در تعدادی از مصاحبه‌هایتان هم گفته‌اید که اذن ولی برای خروج دختران مجرد از کشور برای حفظ سلامت و حفاظت از زنان است. دقیقا منظورتان از گفتن این جمله‌ها چه بوده است؟
قانونگذار در تصویب قانون باید در عین حال که آزادی و حقوق شهروندی را رعایت می‌کند امنیت خانوادگی او را هم تامین کند. مثلا ما اگر الان بگوییم مردم آزادند و چرا نیروی انتظامی جلوی اراذل و اوباش را می‌گیرد یا چرا کسی را می‌گیرد که مشکوک به سرقت است و بگذارید سرقتش را بکند و بعد یک کاری بکنید، قطعا این آزادی نیست. در این قاعده هم نوع خودش باید رعایت شود و ما موظفیم امنیت خانوادگی را حفظ کنیم. پدری به نیروی انتظامی زنگ می‌زند و می‌گوید دختر من از کشور خارج شده چرا اجازه می‌دهید؟ من پدرشم. من باید اجازه خارج شدن دخترم را از کشور بدهم. بالاخره ما باید امنیت خانوادگی را حفظ کنیم. خانمی هم گذرنامه می‌گیرد و پدرش هم به او اجازه می‌دهد هر کاری هم می‌خواهد می‌کند. خب این دیگر اجازه پدرش است و او اجازه داده است و پدرش در جریان است. قانونگذار این‌گونه دیگر مسئولیتی ندارد.
با این گفته شما قوه تشخیص زنان کاملا نادیده گرفته می‌شود و این پدر است که برای دختر تصمیم می‌گیرد؟ یعنی همان بحث قیم؟ ولی با این حال متوجه نشدم چطور این‌گونه امنیتی که شما از آن صحبت کردید تامین می‌شود؟
ما موظفیم به عنوان قانونگذار امنیت خانوادگی را حفظ کنیم، برای اینکه بسیاری از دختران ما طعمه باندهای قاچاق و باندهای خرابکار و فحشا و فساد می‌شوند.
یعنی آنقدر آمار قاچاق دختران در ایران بالا است که مجبور شده‌اید چنین لایحه‌ای را مطرح کنید؟ می‌شود این آمار را بگویید؟
بله، آمار دقیق داریم. آمارش هم بسیار پایین است.
خب اگر پایین است پس چرا می‌گویید بسیاری از دختران طعمه باندهای قاچاق و فحشا می‌شوند؟
وقتی شما قید اذن ولی را برای خروج می‌گذارید ۹۵درصد خانم‌های مجرد دارای گذرنامه مشکل ندارند. برای اینکه پدرشان راضی است و آن‌ها برای تحصیل و تجارت به خارج از کشور می‌روند.
شما این آمار ۹۵درصد را بر چه اساسی اعلام می‌کنید؟ بسیاری از خانواده‌ها هنوز حتی برای اجازه تحصیل دخترانشان در خارج از ایران نگاه سنتی دارند و شما با این قید به آن‌ها راه قانونی برای محدود کردن دخترانشان می‌دهید.
ادعای شما که نباید مطرح باشد.
شما هم آمار ۹۵درصدی اعلام می‌کنید. این آمار بر چه اساسی است؟
من آمار دارم.
من هم می‌پرسم مبنای آمارتان چیست؟ شما می‌گویید ۹۵درصد خانواده‌ها برای خروج دخترشان از کشور مشکل ندارند پس چرا این لایحه را اصلا طرح کردید؟
برای اینکه بسیاری از خانواده‌ها می‌دانند فرزندشان کجا می‌رود راضی هم هستند. بنابراین این منعی برای جامعه زنان ایجاد نمی‌کند که شما می‌گویید جامعه زنان دچار مشکل می‌شود، اتفاقا برای آن‌هایی منع ایجاد می‌کند که برای امور جاری نمی‌روند و برای مسائل دیگری می‌روند و این در شأن جامعه زنان نظام جمهوری اسلامی که از لحاظ اخلاقی و انسانی و قیود اسلامی در دنیا مشهورند، خوب نیست.
شما در صحبت‌هایتان بارها تاکید کردید که بیشتر خانواده‌ها با موضوع مشکلی ندارند و به دخترانشان اجازه خروج از کشور می‌دهند پس تصویب این قانون برای چیست؟ چرا با آن عده طعمه‌گذار و قاچاقی که عده معدودی را هم به قول خودتان در‌گیر می‌کنند، برخورد نمی‌کنید مثلا مصوبه قانونی در این‌باره طرح نمی‌کنید؟
شما می‌گویید زنان را آزاد بگذارید و بعد بروید با آن دسته قاچاقچیانی که دختران ما را طعمه می‌کنند برخورد کنید؟
بله، یعنی بهتر نیست به جای محدودیت قانونی برای زنان، برای قاچاقچیان محدودیت و قید بگذارید؟
قانونگذار در اینجا قانون مبارزه با قاچاق که نمی‌گذارد، ما قانون صدور گذرنامه تصویب می‌کنیم. هر وقت قانون مبارزه با قاچاق تصویب می‌کردیم آن‌جا باید حتما نوع مبارزه و حد مجازات افراد را در نظر بگیریم ولی اینجا قانون گذرنامه تصویب می‌کنیم.
ولی شما گفتید برای حفظ امنیت دختران و سلامتشان این مصوبه را مطرح کرده‌اید؟
بله، خانواده‌ها به کمیسیون امنیت مراجعه می‌کنند، مکاتبه می‌کنند، زنگ می‌زنند با وزارت امور خارجه مکاتبه می‌کنند و می‌گویند آقا این چه وضعی است؟ مگر من ولی این بچه نیستم؟ چرا اجازه می‌دهید بدون اجازه من به خارج از کشور برود.
یعنی منطق شما برای تصویب این لایحه درخواست خانواده‌ها بوده است؟
بله درخواست‌ها، مکاتبات، ناراحتی‌ها. خانواده‌ها نگرانی دارند و می‌خواهند در جریان رفت و آمد فرزندانشان باشند. مجلس هم نماینده ملت است و باید امنیت خانواده‌ها را ببیند. حالا ممکن است شما بگویید با چنین ممنوعیت و شرطی هم ۹۵درصد برای فعالیت‌های جاری زندگی‌شان می‌روند و مشکلی ندارند و چهار، پنج‌درصد هم طعمه قاچاقچی‌ها می‌شوند و آن‌ها هم بلدند چطور ببرند؟ اصلا شاید بعضی‌ها پدر و مادرشان هم بدانند برای چه از کشور خارج می‌شوند.
پس خودتان هم الان تاکید می‌کنید برای مسئله‌ای که چندان هم مسئله نبوده قیدی گذاشته‌اید که عده زیادی از دختران را از حق طبیعی‌شان برای خروج از کشور محروم می‌کند؟
محدودیتی ایجاد نشده است.
اگر دختری بخواهد برای ادامه تحصیل به خارج از کشور برود و پدرش اجازه ندهد این محدودیت نیست؟ یا اگر مجبور شود برای کسب اجازه به دادگاه مراجعه کند؟
چه پدری ممکن است اجازه ندهد دخترش برای تحصیل به خارج از کشور برود. تمام پدرو مادرها اجازه می‌دهند دخترشان به یک محیط امن و‌سالم برود و درس بخواند شما قصه درست نکنید. چه محدودیتی؟ بنده می‌روم گواهینامه بگیرم، می‌گویند برو آزمایش چشم بده من بگویم چرا محدودیت ایجاد می‌کنید؟
چرا دخترانی که در ۱۶سالگی به طور قانونی حق مادر شدن دارند، در ۱۸سالگی حق رای دارند و نیمی از صندلی‌های دانشگاه‌ها را اشغال کرده‌اند ناگهان برای خروج از کشور صغیر و نیازمند کسب اجازه ولی می‌شوند؟ یعنی خودشان نمی‌توانند برای سرنوشتشان تصمیم بگیرند؟
ما مسئولیم امنیت خانواده‌ها را حفظ کنیم همان‌طور که راهنمایی و رانندگی موظف است امنیت افراد را در خیابان‌ها حفظ کند.
با صدور گذرنامه برای زنان یک‌بار اهلیت را به آن‌ها می‌دهید و می‌پذیرید که دختر بالای ۱۸سال بالغ و عاقل است، ولی یک‌بار دیگر اهلیت را از او می‌گیرید و دوباره شرطی با نام اذن ولی را می‌گذارید.
نه اهلیت را نمی‌گیریم. داشتن گذرنامه مثل یک هویت «سجلی» می‌ماند و فرد باید این هویت را داشته باشد و همه می‌توانند آن را داشته باشند حالا می‌خواهد اقدامی بکند که به سرنوشت خانواده‌اش مربوط است خانواده نباید در جریان باشد؟ ما محدودیت برای هیچ‌کس ایجاد نکردیم.
و اگر دختری پدرش را از دست داده باشد یعنی پدرش فوت کرده باشد چه کسی باید اجازه او را برای خروج از کشور صادر کند؟
بالاخره آن دختر مجرد یک ولی دارد.
به صورت مشخص ولی او کیست عمو، جد پدری؟ و اگر آن‌ها هم در قید حیات نبودند چه کسی باید اجازه خروج دختر را از کشور صادر کند؟
در این صورت دادگاه برای افراد ولی قانونی مشخص می‌کند و دادگاه می‌گوید این شخص می‌تواند خودش از کشور خارج شود و بازهم تاکید می‌کنم حق همه مردم است که گذرنامه داشته باشند.
کدام دستگاه دولتی اجازه خروج را صادر می‌کند؟
قوه‌قضاییه. اینکه کاملا مشخص است و در یک روز انجام می‌شود.
برای هر سفر اجازه ولی لازم است یا می‌توان از ولی یک اجازه دایمی گرفت؟
برای اجرای این قانون آیین‌نامه‌ای نوشته خواهد شد. این آیین‌نامه توسط وزارت امور خارجه با کمک وزارت کشور و وزارت اطلاعات نوشته می‌شود. در این آیین‌نامه جزییات معلوم می‌شود؛ جزییاتی مثل این و وضعیت دانشجویان و بیماران و حتی مثلا اگر زنی کارت بازرگانی داشته باشد، آیین‌نامه مشخص می‌کند.
این مصوبه چه زمانی در صحن علنی مطرح می‌شود؟
کمیسیون امنیت روز یکشنبه ۲۴ دی ماه لایحه را به اتمام رساند. من تعجب می‌کنم این لایحه سی و چند ماده داشته و شما به همین یک بند توجه کرده‌اید. مثلا مدت اعتبار گذرنامه چقدر است و…
آقای نقوی، صفحه ما صفحه زنان است و من هم مثل شما که در مجلس حوزه مشخص کاری دارید در حوزه زنان مطلب می‌نویسم و حتما همکاران من به دیگر جهات آن می‌پردازند.
این را از قول من حتما بنویسید که ما محدودیت برای جامعه زنان ایجاد نکرده‌ایم.
نگفتید چه زمان لایحه در صحن علنی مطرح می‌شود؟
این لایحه در کمیسیون تصویب شده است، برای هیات‌رییسه ارسال می‌شود و هیات‌رییسه با توجه به طرح‌های یک‌فوریتی، دوفوریتی و عادی آن را در دستور کار قرار می‌دهد تا به صحن علنی بیاید.