گلشیفته فراهانی و مصائب بازیگر جهانی شدن ،هرمز فرهمندی

رادیو فردا

هنوز چند روز از انتشار خبر غافلگیر کننده بازی گلشیفته فراهانی، بازیگر جوان سینمای ایران در فیلم جدید ریدلی اسکات نگذشته است که اکنون خبر ممانعت از خروج این بازیگر از کشور به منظور بررسی پیشنهادهای تازه هالیوود، به گوش می رسد.

خبر بازی گلشیفته فراهانی در کنار لئوناردو دی کاپریو و راسل کرو در فیلم «مجموعه دروغ ها»، آخرین اثر ریدلی اسکات، برنده سه جایزه اسکار، نخستین بار توسط سایت سینمایی معتبر imdb انتشار یافت و سپس علاقمندان با دیدن تیزر فیلم در سایت های مختلف صحت خبر را هنگامی که در صحنه ای از آن گلشیفته فراهانی در کنار دی کاپریو قرار دارد، به چشم دیدند.

اگر چه این فیلم قرار است روز جمعه ۱۰ اکتبر ۲۰۰۸ برابر با ۱۹ مهرماه سال ۱۳۸۷ به روی پرده سینماهای آمریکا و انگلستان برود اما به واسطه حضور بازیگران معروف در فیلمی از یک سینماگر کهنه کار، از هم اکنون منتقدین و تماشاگران انتظار دیدن این فیلم را می کشند.

انتشار گسترده خبر بازی گلشیفته فراهانی در این فیلم در میان ایرانیان نشان از استقبال آن ها از این موضوع می داد؛ استقبالی که به نظر می رسد چندان خوشایند مسئولین امور سینمایی جمهوری اسلامی نبوده است.

خبر ممانعت از خروج گلشیفته فراهانی در فرودگاه، که گفته می شود از سوی وزارت ارشاد صورت گرفته است، این نارضایتی را به خوبی بازتاب می دهد.

فشارهای دولت نهم بر سینمای ایران

سینماگران ایرانی از آغاز انقلاب ایران همواره با محدودیت هایی همراه بوده اند که در برخی مقاطع این محدودیت ها شدت و در برخی نیز کاهش یافته است.

در ماه های نخست روی کار آمدن دولت نهم به نظر می رسید سیاست سینمایی کشور شکل ظاهرا متعادل خود را در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی حفظ کرده است و نگرانی سینماگران چندان موردی ندارد اما با گذشت بیشتر زمان فشارهای آشکار بر سینمای کشور به مرور شدت بیشتری به خود گرفت.

نمونه های بسیاری را در این زمینه می توان مثال زد. این محدودیت ها از تعیین ضوابط و قواعد جدید تا تائید فیلمنامه ها و چگونگی نمایش جشنواره ای و عمومی فیلم ها، و اکنون در زمینه حضور بازیگران بر پرده سینما، گستره وسیعی یافته است.

جنجال های نمایش فیلم های بیست و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر و موانع موجود بر سر راه نمایش فیلم «سنتوری»، ساخته داریوش مهرجویی از نمونه های اخیر در این زمینه اند.

محدودیت بازیگران؛ زن چالش همیشگی

عرصه بازیگری نیز همواره در سینمای ایران با محدودیت هایی همراه بوده است. تلاش در جهت مقابله با «ستاره سازی» در سینما، که در همه جا از سرشت سینما به شمار می رود، یکی از مهم ترین چالش های همیشگی جمهوری اسلامی در عرصه سینما به شمار می رود. این موضوع به ویژه در مورد زنان بازیگر نمود بیشتری دارد.

پس از سخنان آیت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با سینماگران ایران و با اهمیت خواندن تاثیر گذاری سینما از سوی وی؛ در ماه های اخیر زمزمه های مخالفت مسئولین امور با وضعیت سینمای ایران در گوشه و کنار کشور شنیده می شد.

عزت الله ضرغامی، رییس سازمان صدا و سیما در مراسم اختتامیه جشنواره تولیدات مراکز استانی صدا و سیما، نسبت به «بدحجابی زنان» در سینما انتقاد کرد و یکی از دلایل عدم پخش فیلم های سینمایی تولیدات داخلی را بدحجابی های مفرط و استفاده از لباس های نامناسب خواند.

گسترش نگاه منفی مسئولان امور نسبت به سینمای کشور تدوین آیین‌نامه اجرایی حضور زن در سینمای ایران را به همراه داشت که چند روز پیش صورت گرفت.

به گفته معاونت امور سینمایی وزارت ارشاد تدوین این آیین نامه به قصد ارائه الگویی مناسب از زن مسلمان متناسب با زمان صورت گرفته است.

به نوشته خبرگزاری جمهوری اسلامی، ایرنا، « ترسیم وضعیت مطلوب در خصوص زنان فعال در سینما از نظر کمی و کیفی بر اساس ارزش‌های والای انقلاب اسلامی، ‌اصلاح نگرش‌های منفی و فاقد اصالت و غیر تخصصی در زمینه حضور زن در سینما و ارائه الگویی مناسب از زن مسلمان متناسب با زمان معاصر همراه با بازنمایی کلیه ارزش‌های انسانی از اهداف تفصیلی این آیین نامه است.»

این خبرگزاری می افزاید: «در این آیین نامه به اصول و نحوه حضور زن در سینما پرداخته شده که استفاده صحیح و اصولی از حجاب به عنوان نماد فرهنگ دینی و ضامن مصونیت اخلاقی و روانی در جامعه، حذف خشونت و عدم تلقی آن به عنوان ماهیت ذاتی سینما، پرهیز از تشکیک در اصول و مبانی و احکام شریعت تحت عنوان دفاع ازحقوق زنان و اصل بهره‌مندی و لزوم توجه به فتواهای فقهی و رهنمودهای حضرت امام و مقام معظم رهبری در خصوص جایگاه و نقش زنان از جمله این اصول است.»

همایون ارشادی به دلیل بازی در فیلم «بادبادک باز» عنوان نخستین لژیونر بازیگر مرد سینمای پس از انقلاب را به خود اختصاص داده است. همچنین پس از انتشار اخباری در زمینه ممنوعیت تصویری محمدرضا گلزار، ستاره سینمای ایران و احضار برخی سینماگران به معاونت سینمایی بحث ایجاد کمیته انضباطی در سینما به بهانه رسیدگی به بروز تخلف از سوی برخی بازیگران و کارگردانان سینما بالا گرفت.

در ادامه گسترش چنین فضایی است که می توان جلوگیری از خروج گلشیفته فراهانی از کشور را تفسیر کرد. خبر خبرگزاری ایلنا در روز سه شنبه ۱۵ مرداد را می توان در همین چهارچوب ارزیابی کرد.

ایلنا بدون اشاره به نام هنرمندان سینما نوشت: «یک کارگردان قدیمی سینما و دو بازیگر زن که به تازگی از سفر خارج برگشته اند یا در برخی فیلم های هالیوودی حضور یافته اند، در روزهای اخیر به معاونت سینمایی فراخوانده شدند.»

لژیونرهای تازه در سینمای ایران

در پی مطرح شدن فیلمسازان ایرانی در دهه های ۶۰ و ۷۰ خورشیدی، حضور بازیگران ایرانی در فیلم های خارجی روندی رو به گسترش یافته است اگرچه قضاوت در این باره هنوز زود به نظر می رسد.

گلشیفته فراهانی اولین بازیگری نیست که پس از انقلاب در یک فیلم مطرح خارجی بازی می کند. اگر از بازی شهره آغداشلو در فیلم «خانه ای از شن و مه»، ساخته وادیم پرلمن در سال ۱۳۸۲ بگذریم؛ چرا که آغداشلو بازیگری ساکن آمریکاست و از سینمای کنونی ایران به شمار نمی رود؛ در این زمینه از همایون ارشادی به عنوان نخستین لژیونر بازیگران سینمای پس از انقلاب نام می برند.

ایده آل متداول در همه جا، تشویق و ترغیب هنرمندان و در اختیار قرار دادن امکانات لازم برای پیشرفت کار هنری آنان، به ویژه در سطح جهان است؛ چیزی که متاسفانه از سوی دولتمردان ایران دیده نمی شود.
همایون ارشادی که با فیلم طعم گیلاس عباس کیارستمی در سال ۱۳۷۶ معروف شد با همین فیلم بازیگری را آغاز کرد. کیارستمی جایزه نخل طلای جشنواره کن آن سال را دریافت کرد و همایون ارشادی نیز به جهانیان معرفی شد.

در سال ۱۳۸۶ مارک فورستر، فیلمساز معروف از او برای بازی در فیلم «بادبادک باز» دعوت به عمل آورد. دعوتی که در سکوت خبری صورت گرفت.

ارشادی در این فیلم که بر اساس رمانی به همین نام نوشته نویسنده افغانی، خالد حسینی ساخته شده بازی درخشانی ارائه کرد و در نقدهای مختلف مورد تقدیر قرار گرفت.

حضور همایون ارشادی در این فیلم با استقبال رسانه های ایرانی مواجه شد با این حال در محافل رسمی سینمایی ایران به این حضور چشمگیر اعتنایی نشد و تقدیری هم از او به عمل نیامد.

مسئولین امور سینمایی در این مورد سکوت کردند. گویی گرایشی ناگفته وجود دارد که جهانی شدن بازیگران ایرانی را برنمی تابد. آن هم در سینمای هالیوود.

همایون ارشادی اخیرا در فیلمی به نام «اگورا» و به کارگردانی الخاندرو امنبار، سازنده فیلم های دیگران و دریای درون؛ نیز بازی کرده است.

اما شرکت گلشیفته فراهانی در فیلمی خارجی دو تفاوت ویژه دارد.

نخست آن که او بر خلاف همایون ارشادی علیرغم بازی در یکی دو فیلمی که در جشنواره های کوچک کشورهای مختلف به نمایش درآمده اند در فیلمی که در جشنواره های معتبر مطرح شود بازی نکرده است و از این رو ناشناخته است.

و دوم آن که او نخستین بازیگر زن لژیونر است و همین موضوع شاید اصلی ترین موانع را بر سر راه وی ایجاد کند.

اکنون به نظر می رسد برخورد سرد مسئولین امور سینمایی با شرکت موفق همایون ارشادی در فیلمی خارجی، وقتی به گلشیفته فراهانی می رسد جلوه شدیدتری به خود می گیرد.

فشارهای تازه بر سینماگران و بازیگران ایرانی، به ویژه بازیگران زن، کار گلشیفته فراهانی را لااقل برای مدتی با دشواری همراه خواهد کرد.

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ