همگرایی جنبش زنان ایران، بلوغ سیاسی آنها را نشان می دهد

کانون زنان ایرانی-فریده غائب:زهرا شجاعی،رییس سابق مرکز امور زنان و خانواده که این روزها مشغول تدوین برنامه جنسیتی برای یکی از کاندیداهای ریاست جمهوری است، همگرایی جنبش زنان ایران را معادل رشد بلوغ سیاسی زنان ایران می داند. زنانی که با کنار گذاشتن منافع فردی و دیدگاههای متفاوت خود بر سر اصولی توافق کرده ند .آنها خواسته های خود را در قالب همگرایی جنبش زنان ایران برای طرح مطالبات خود در فضای انتخاباتی مطرح کرده اند. زهرا شجاعی دیدگاههای خود را درباره همگرایی زنان مطرح کرده است.

گروههای مختلف جنبش زنان ایران در آستانه انتخابات ریاست جمهوری خواسته ها و مطالبات خود را در قالب همگرایی مطرح کردند. چقدر در جریان همگرایی جنبش زنان ایران هستید؟
در جریان هستم .برخی از دوستان ما هم در جلسات این همگرایی شرکت کردند.

اگر بخواهید جمله ای درباره این همگرایی بگویید چه خواهید گفت؟

اینکه زنان از گروهها و دیدگاههای مختلف گردهم آمدند و ضمن حفظ دیدگاههای خود, اشتراکاتشان را درمیان گذاشتند و این به نظر من بلوغ سیاسی زنان را نشان می دهد. زنان با دیدگاههای مختلف سر یک میز نشسته اند و خواسته هایشان را مطرح کرده اند. به نظر می رسد بلوغ سیاسی زنان جامعه حتی از مردان هم که سابقه فعالیت سیاسی دارند بیشتر شده است.

کدام ویژگی را در کنش جمعی زنان ایران دیده اید که با صراحت می گویید بلوغ سیاسی زنان از مردان پیشی گرفته است؟
تعریف من از بلوغ سیاسی این است که جمعی , مصالح و منافع کلی خود را بر منافع و مصالح فردی خود ترجیح داده اند و حاضر شده اند به خاطر هدف کلی خود از منافع فردی شان می گذرند. در حال حاضر این جمع از زنان به این بلوغ رسیده اند .آنها ضمن حفظ دیدگاههای مختلف , مشترکات خود را مطرح می کنند. بلوغ سیاسی مرحله بعد از آگاهی و فعالیت سیاسی است که منجر به رشد می شود. در مرحله ای افراد ممکن است نسبت به اتفاقات اطرافشان بی تفاوت و یا منفعل باشند اما بعد از پیدا کردن آگاهی و هدف مشترک؛ فعالیتی را انجام می دهند. این فعالیت روی اندیشه و عمل انسان تاثیر می گذارد. و به نظر من زنان به این مرحله رسیده اند.

یکی از خواسته های زنان در این همگرایی پیوستن به کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان است. به نظر شما چرا این همه مقاومت در برابر الحاق به این کنوانسیون وجود دارد؟

متاسفانه جهالت و عدم شناخت و آگاهی از موازین و اسناد بین المللی موجب شده دولت نهم و مرکز امور خانواده با آن مخالفت کنند و از طریق تحریک علما آنها را نیز نسبت به این موضوع حساس کردند. وگرنه ؛ کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان یک میثاق بین اللملی است که کشورها را متعهد می کند که در رابطه با موضوع زنان اقدامات مشترکی انجام دهند. کسانی که این کنوانسیون ها را وضع کرده اند؛ اینقدر درک داشتند که تنوع فرهنگی کشورهای متفاوت را در نظر بگیرند . بنابراین مکانیزمی به نام شرط تحفظ و یا رزرویشن گذاشته اند. این شرط این امکان را فراهم می کند که در قسمت مشترکات با هم همکاری کنند و در قسمت های تفاوت کار خود را انجام دهند و پایبند به اصول خود باشند. ما هم می توانیم به شرط تحفظ کلی به استثنای برخی از مواد به این کنوانسیون بپیوندیم. ما در زمان خودمان برای الحاق بسیار تلاش کردیم که در دولت نهم به رواج بی دینی متهم شدیم.

برخی می گویند پیوستن به کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان ،نابرابری ها و تبعیض های علیه زنان را در شرایط عینی جامعه از بین نمی برد. نظر شما چیست؟

بیش از آنی که ما بخواهیم از کنوانسیون به عنوان ابزار و اهرم فشار در حوزه داخلی استفاده کنیم معتقدم که کنوانسیون باید به به عنوان تابلویی باشد که اسلام و جایگاه زن در آن را نشان می دهد. من اعتقادم بر این است که فشار بین المللی منجر به تغییر قوانین داخلی ما نمی شود و حتی ممکن است واکنش شدیدتری هم به همراه داشته باشد .

بازنگری در برخی از قوانینی که علیه زنان است از دیگر خواسته های اعضای همگرایی است.از نظر شما چقدر تغییر اصول ۱۹،۲۰،۲۱و ۱۱۵ قانون اساسی ضروری است؟

در حال حاضر قانون اساسی ما بسیار عقب تر از جامعه است . معتقدم در طی ۳۰ سال بعد از انقلاب به دلیل تحولاتی که در نظام سیاسی کشور ، روابط و مناسبات اجتماعی و فرهنگ عمومی جامعه ما رخ داد حوزه زنان و نیز خود زنان رخ چنان رشدی پیدا کرده اند که دیگر قوانین فعلی جوابگوی نیازهای آنان نیست. قوانین و مقررات جامعه ما که ۸۰ سال پیش نوشته شده است متناسب با یک جامعه سنتی است. فرهنگ عمومی جامعه با فرهنگ رسمی در تضاد است و نیازمند تغییر است . باید قوانین را به سمتی ببریم که بر حسب اقتضائات زمان و مکان باشد. فقه پویا هم همین را می گوید که قانون و فقه نباید عقب تر از جامعه باشد.

در آستانه انتخابات ریاست جمهوری هستیم. در حال حاضر چند کاندیدا تبلیغات خود را آغاز کرده اند که کمابیش در میان سخنان و شعارهایشان درباهر زنان گفته اند. اما هیچ کدام برنامه جنسیتی مدونی تا کنون ارائه نداده اند .به نظر شما چرا موضوع زنان در زمان انتخابات در همین حد باقی می ماند و فراتر نمی رود؟

البته در زمان آقای خاتمی این اتفاق افتاد و ایشان برنامه جنسیتی خود را ارائه داد. در خرداد ۷۶ برنامه ای با نام گام اول فصلی و بخشی به عنوان ذخیره های اجتماعی جوانان ، زنان و عشایر اختصاص داده شده بود و نیز در فصول مختلف در بخش اموزش، سلامت، اقتصاد و غیره به موضوع زنان اشاره شده بود. در برنامه گام دوم مفصل تر به این مسئله پرداخته شد.

در حال حاضر که در هیچ یک از برنامه های کاندیداها برنامه جنسیتی ای دیده نمی شود؟

هنوز برنامه مهندس موسوی به طور کامل ارائه نشده است. اطلاع دارم که او یک برنامه جنسیتی درباره زنان دارد. شورای سیاست گذاری امور زنان که به ریاست زهرا رهنورد است، من را مسئول تدوین برنامه جنسیتی کرده است .

این برنامه جنسیتی شامل چه چیزهایی است؟

اولا در چهارچوب سندهای رسمی مثل برنامه پنجم توسعه وسیاست های کلی نظام است. همچنین در چهارچوب وظایف رییس جمهور و اختیاراتش است. سعی شده برنامه واقع گرایانه و متناسب با نیازهای زنان باشد.

لطفا کمی مصداقی تر بگویید. در این برنامه کدام نیاز زنان دیده شده و کدام محدودیت ها و تبعیض ها قرار است برداشته شود؟

الحاق به کنوانسیون, اصلاح قوانین و مقررات مربوط به زنان ،اصلاح ساختار مرکز امور زنان و خانواده ، تلفیق و ترکیب مراکز مختلفی که در حوزه زنان فعالند و بازآرایی تشکیلاتی دولتی زنان، توسعه مراکز فرهنگی و گردشی برای دختران، رفع تبعیض جنسیتی پذیرش دانشجو در دانشگاهها ، توسعه تعاونی های روستایی زنان ، محاسبه ارزش افزوده و محاسبه کار خانگی زنان در حساب های ملی، اصلاح قوانین مربوط به زنان شاغل . برنامه جامع رفع خشونت علیه زنان، برنامه جامعه فعالیت تشکل های مدنی زنان ، برنامه جامع توانمند سازی زنان .ما دربرنامه پیشنهادی سعی کرده ایم همه اقشار زنان را ببینیم. که به همین زودی ها اعلام خواهیم کرد.