تغییرات جوی: آیا زنان راه حل هستند؟
تورایا احمد عبید
شهرزادنیوز: بارها گفته شده است که تغییرات جوی بیش‌ترین تأثیر را بر زندگی زنان در کشورهای در حال توسعه دارد. زیرا در مکانی که داغ‌تر و خشک‌تر می‌شود، زنان باید مسافت بیش‌تری برای آوردن آب طی کنند، سخت‌تر کار کنند تا محصولات غذایی را پرورش دهند، دختران را از مدرسه بیرون بیاورند تا در کارهای خانه به آنان کمک کنند، و برای حفظ بهداشت خانواده فشار بیش‌تری را تحمل کنند.
اما زنان، هم‌چنین، می‌توانند عوامل کلیدی در تغییری باشند که به کشورها کمک می‌کند تا برای تغییرات جوی آمادگی یابند و دامنه خسارات را کاهش دهند.
این ایده جالبی است که روز پنج‌شنبه در اجلاس جامعه عرب که این هفته در قاهره برگزار شد، در گزارش جدید بنیاد جمعیت سازمان ملل، طرح شده است.
تورایا احمد عبید، مدیر این بنیاد، هفته گذشته در جلسه افتتاحیه گزارش “وضعیت جمعیت جهان ۲۰۰۹” سازمان ملل گفت: “اگر نیازها، حقوق و پتانسیل نیمی از مردم جهان را نادیده بگیریم، نمی‌توانیم در مقابله با تغییرات جوی موفق باشیم.” او در اجلاس جامعه عرب در قاهره، مجددا این موضوع را طرح کرد.
تورایا گفت: “زنان باید بخشی از توافقات درباره تغییرات جوی باشند – نه همچون چاره‌اندیشی پس از انجام کار یا چون از نظر سیاسی صحیح است، بلکه به این علت که این کار درستی است که باید انجام شود. برای ایجاد تغییر، آینده ما به عنوان انسان به بهره‌گیری از توان کامل تمام انسان‌ها و ظرفیت کامل زنان بستگی دارد.”
اکنون زنان چه می‌کنند؟
لازم نیست به زنان کشورهای در حال توسعه گفته شود که از سال ۱۸۸۰ تاکنون، ده سال از ۱۵ سال گذشته از جمله گرم‌ترین سال‌ها بوده‌اند. تغییر سریع شرایط جوی جهان برای زنان کشورهای در حال توسعه جای چون و چرا ندارد، به ویژه در مناطق کم آبی مانند شمال آفریقا و خاورمیانه.
از سنگال تا سودان و خلیج فارس، نقش‌های سنتی هنوز همان است که بوده است، زنان پول درمی‌آورند و با آشپزی، جمع‌آوری هیزم، آوردن آب، کشاورزی و نیز زایمان و نگهداری از بچه و نظافت و تغذیه بچه‌ها بقای خانواده را تأمین می‌کنند:
– در صحرای بزرگ آفریقا، از جمله مناطق به سرعت در حال خشکسالی مانند ساحل، از سنگال تا سودان، زنان ۸۰ درصد امور کشاورزی را انجام می‌دهند.
– در ۱۵۶ کشور در حال توسعه، یک پنجم فقیرترین زنان به طور متوسط ۶ فرزند می‌زایند، در حالی که این رقم برای یک پنجم از زنان مرفه ۲ . ۳ فرزند است.
– بیش از ۲۰۰ میلیون زن می‌گویند که می‌خواهند دیرتر باردار شوند یا اصولا باردار نشوند، در حالی که از وسایل پیشگیرنده استفاده نمی‌کنند.
– خانواده هر چه کوچک‌تر باشد، رفاه بیشتر است. طبق تحقیقات بخش زیادی از رشد اقتصادی بعد از جنگ در آسیای شرقی به علت نرخ رشد پایین جمعیت، کارگران بارآورتر و نان‌خورهای کم‌تر بوده است.
– طبق تحقیقات، سرمایه‌گذاری در آموزش زنان و افزایش تعداد زنان شاغل می‌تواند در برخی از کشورها تا سال ۲۰۲۰ درآمد سرانه را ۱۴ درصد افزایش دهد.
گامی برای زنان مساوی است با جهشی برای بشریت
بهبود وضعیت آموزشی و بهداشتی زنان و دسترسی به سوخت‌های تمیز می‌تواند نه تنها در رفاه و سلامت خانواده‌های منفرد، بلکه در سطح وسیع‌تر، بر کشورهای در حال توسعه، تأثیر عمیقی بگذارد. توجه به کنترل رشد جمعیت به توسعه کشور کمک می‌کند، به ویژه در کشورهای در حال توسعه که ۸۰ درصد جمعیت جهان را تشکیل می‌دهند، اما ۲۰ درصد منابع انرژی را مصرف می‌کنند و فقط ۳۰ درصد گازهای گلخانه‌ای را تولید می‌کنند.
حافذ چکیر، مدیر دفتر منطقه‌ای بنیاد جمعیت سازمان ملل، در یک گفتگوی تلفنی در فاصله یکی از نشست‌های اجلاس جامعه عرب گفت: “تغییرات جوی می‌توانند بر زنان تأثیر بگذارند، اما آن‌ها می‌توانند عوامل تغییر در جامعه و در خانواده خود باشند. می‌توان زنان را حول ایفای نقش مهم‌تری در مباحث جامعه پیرامون مسایل عمومی سازمان داد؛ مانند مورد دارفور پیرامون مسایلی مانند آب یا هیزم، کویرزایی و مهاجرت اجباری.”
برای مثال در جیبوتی زنان در نواحی روستایی با سازماندهی خود یک اتوبوس جمعی تدارک دیدند تا زنان حامله را برای معاینه و زایمان در بیمارستان به شهر ببرد. این کار حاصل ابتکار ۴۰ روستا بود؛ زنان در میان روستانشینان پول جمع کردند تا زنان حامله بتوانند به سلامت زایمان کنند.
چکیر می‌گوید: “مشارکت زنان می‌تواند در یافتن راه حل و خلاقیت بیشتر نقش داشته باشد.”
معامله آسانی نیست
فروش سیاست زن-دوستانه درباره تغییرات جوی در کشورهای توسعه یافته کار سختی است، بنابراین مسلما در اجلاس جامعه عرب کار آسانی نخواهد بود. با این حال مقامات سازمان ملل امیدوارند که رژیم‌های میانه‌رو با در نظر گرفتن نفع خود دست به عمل بزنند. کویرزایی در شمال آفریقا و بقیه جهان عرب با سرعت زیاد پیش می‌رود؛ ۵ درصد جمعیت جهان ساکن این مناطق هستند، اما ۱ درصد از منابع آب تازه را در اختیار دارند، و به این ترتیب جهان عرب به سرعت به بحران آب نزدیک می‌شود.
چکیر می‌گوید: “ما باید گام به گام پیش رویم و این کاریست دراز مدت. اما باید خوش‌بین باشیم، در غیر این صورت در منطقه عرب نشین چیزی تغییر نخواهد کرد. ما معتقدیم می‌توانیم تغییرات کوچک را به وجود آوریم و جامعه عرب برای انجام این پیشرفت‌ها خواستار کمک ما است.”