زنان خانه‌دار ماهانه ۶۴۰ هزارتومان برای همسرانشان کار می‌کنند
سال‌های بسیاری است که به شوق نظم دادن به امور خانه از خواب بیدار می‌شوند. طی تمام سال‌های زندگی مشترک خود، شسته‌اند، پخته‌اند و روفته‌اند؛ به بچه‌ها رسیدگی کرده و آنها را به مدرسه رسانده‌اند و مواظب بوده‌اند لباس‌های همسرشان لکه نداشته باشد یا بدون اتو نماند… اما کارها هرگز تمامی ندارد. گاه خسته شده‌اند اما به شوق لبخندی بر لب کودک یا همسر خود باز بی‌آنکه پای گلایه‌یی در میان باشد، شسته‌اند و روفته‌اند. این برنامه روزانه زنان خانه‌دار است.
همان‌هایی که تحقیقات نشان داده است روزها، بیشتر از ۱۸ کیلومتر را در همان آشپزخانه کوچک خویش طی می‌کنند. اگرچه به ظاهر تنها شاغلان هستند که در اقتصاد سهم دارند اما یک تحقیق دانشگاهی نشان داده است که زنان خانه‌دار ماهانه ۶۴۰ هزار تومان ارزش افزوده اقتصادی تولید می‌کنند.
شهلا باقری، استاد دانشگاه تربیت معلم در این باره به فارس گفته است «بر اساس یک پژوهش روی زنان خانه‌دار تهرانی، مشخص شد هر زن خانه‌دار در ماه ۶۴۰ هزار تومان ارزش افزوده اقتصادی تولید می‌کند.زنان خانه‌دار به لحاظ آماری جزو جمعیت بیکار قلمداد شده و در شمار جمعیت فعال اقتصادی محسوب نمی‌شوند.»
با یک حساب سرانگشتی درباره کارهایی که زنان خانه‌دار انجام می‌دهند می‌توان به مبالغی رسید که برای یک خانواده متوسط، مبلغ کمی نیست. گفته می‌شود برای انجام کارهایی که یک زن خانه‌دار در یک خانواده متوسط انجام می‌دهد، به یک کارگر باید یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان دستمزد پرداخت کرد.
به گفته این استاد دانشگاه تربیت معلم با بیان اینکه اگر یک زن خانه‌دار وظایف خود را در داخل منزل انجام ندهد، مرد مجبور است تا برای انجام این کارها فردی را آورده و هزینه‌یی برای انجام این کارها به او پرداخت کند.
باقری افزود: «در برنامه پنجم توسعه در بخش برنامه جوانان، زنان و سرمایه اجتماعی،بندی آمده است مبنی بر اینکه فعالیت اقتصادی زنان خانه‌دار به عنوان یک موضوع اقتصادی و اجتماعی مدنظر قرار گرفته و برنامه‌ریزی لازم درباره آن صورت بگیرد. هم‌اکنون دستگاه‌های متولی زنان باید برای ارزشگذاری اشتغال خانگی زنان برنامه‌ریزی کنند و در سال «جهاد اقتصادی» این موضوع باید مورد مطالعه و پیگیری جدی قرار بگیرد.»
به‌گفته وی این تحقیق روی ۲ هزار زن خانه‌دار تهرانی انجام شده و ارزش افزوده کار خانه‌داری آنها مورد سنجش قرار گرفته است. یافته‌ها حاکی از آن است که هر زن خانه‌دار هفته‌یی ۱۶۰ هزار تومان و به عبارتی ماهی۶۴۰ هزار تومان ارزش افزوده اقتصادی تولید می‌کند که برای آن برنامه‌ریزی نشده است.
با وجود باورهای قدیمی، نگرش‌های محققان در این راستاست که زنان خانه‌دار جزو جمعیت فعال جامعه هستند. جامعه‌شناسان می‌گویند مشکلات آنها باید حل شود و نظام تامین اجتماعی و رفاهی مناسب برای زنان خانه‌دار باید مورد تاکید قرار گیرد.
این استاد دانشگاه گفت: «اگر زنان خانه‌دار به عنوان قشر فعال اقتصادی مورد توجه قرار بگیرند و متناسب با شأن اقتصادی آنها در خانواده تامین رفاهی و اجتماعی لازم فراهم شود، دیگر لزومی نیست تا برای تامین مایحتاج زندگی خود به هر شغلی اقدام کنند. »
میانبری جز استفاده از پژوهش‌ها وجود ندارد
توران ولی مراد، جامعه‌شناس و دبیر ائتلاف اسلامی زنان در این باره می‌گوید: «واقعیت قضیه در یک کار تحقیقاتی به درستی نمود پیدا می‌کند. بنابراین سیاستگذاران، قانونگذاران و برنامه‌نویس‌ها باید این تحقیقات را مدنظر قرار دهند. اصلا پیوند حوزه و دانشگاه به همین معناست. پیوند حوزه و دانشگاه یعنی اینکه از مطالعات و تحقیقات دانشگاهی استفاده شده و مبتنی بر آن در راستای راهکارهای فقه و حوزه برای جامعه برنامه‌ریزی شود. »
این پژوهشگر قرآن می‌گوید: «توجه به چنین تحقیقاتی در سیاستگذاری‌ها می‌تواند بسیاری از گره‌های جامعه در حوزه زنان را حل کند. برای مثال می‌تواند در امر پایین آوردن مهریه موثر باشد. خداوند در سوره نساء می‌فرماید که «للرجال نصیب مما اکتسبوا و للنساء نصیب مما اکتسبن» یعنی مردان را از آنچه کسب مىکنند و به دست مىآورند بهره‌یى است و زنان را از آنچه کسب مىکنند و به دست مىآورند بهره‌یى است.»
ولی مراد در ادامه می‌افزاید: «اگر لایحه یا طرحی در مجلس تصویب شود که براساس میزان کاری که زن در خانه انجام می‌دهد و با سرلوحه قرار دادن این آیه از قرآن به عنوان قانون، به زن در ازای کار خانه مایملکی تعلق گیرد و سهم مالی زن در زندگی مشترک معلوم شود، دیگر خانواده‌های دختران اصراری بر بالا بردن میزان مهریه دختران خود ندارند. چرا که هم‌اکنون یکی از کارکردهای مهریه این است که سهم مالی زن از زندگی مشترک را مشخص می‌کند. با تصویب چنین قانونی خانواده‌ها می‌دانند که دخترشان پس از چند دهه زندگی مشترک و کار در منزل از تمکن مالی برخوردار است. در حقیقت امنیت اقتصادی زنان تامین می‌شود.»
این فعال حوزه زنان می‌گوید: «عدم احساس امنیت از سوی زنان سبب بسیاری از کشمکش‌ها و اختلافات در زندگی است اگر این امر به قانون تبدیل شود زنان احساس امنیت کرده و کشمکش‌ها کاسته خواهد شد. خانه‌یی که در آن احساس امنیت شود خانه‌یی امن است و در خانه امن کودکان آرامش دارند و به نوجوانانی پرخاشگر مبدل نمی‌شوند. تمام این مسائل چون حلقه‌های یک زنجیر به هم متصل هستند. وقتی مهریه‌ها کاهش پیدا کند وقتی زنان بدانند سهم مالی از زندگی مشترک و کار در خانه دارند، سن ازدواج کاهش می‌یابد و آمار ازدواج بالا می‌رود. زندگی‌های مشترک کمتری با طلاق پایان می‌پذیرد. »
او با اشاره به روند برنامه‌ریزی‌های کشور در حوزه زنان می‌افزاید: «این تحقیق واقعیت زندگی را نشان می‌دهد و استفاده از آن می‌تواند بر همه جنبه‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی زندگی زنان تاثیر بگذارد اما مشکل آنجاست که برنامه‌ریزان گمان می‌کنند نیازی به تحقیقات دانشگاهی ندارند و براساس سلیقه با اطلاعاتی که کامل نیست اقدام به برنامه‌ریزی می‌کنند. برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته در حوزه زنان عموما با واقعیت‌های جامعه فاصله بسیار دارد. در جامعه اتفاقات دیگری می‌افتد و نیازهای جامعه موارد دیگری است اما آنها از راه‌های دیگری وارد می‌شوند و در حوزه‌های دیگری سیاستگذاری می‌کنند. برای مثال بطور مداوم برای تلویزیون برنامه‌هایی تولید می‌کنند که مهریه پایین را تشویق کند اما یکی از اعضای گروه‌های جهادی که در تعطیلات نوروز به روستایی دورافتاده رفته بود تا به روستاییان خدمت کند تعریف می‌کرد در این روستا بسیاری از امکانات وجود ندارد اما مهریه دختران بیش از هزار سکه است. این واقعیت جامعه است و راه میانبری برای تغییر این رفتارها وجود ندارد. تنها راه استفاده از پژوهش‌های دانشگاهی است. »
او می‌گوید: «سیاستگذاری‌ها باید واقع‌گرایانه و منطبق با زندگی مردم و مسائل جامعه باشد. بویژه آنهایی که بر صندلی‌های امور زنان نشسته‌اند بنا بر وظایف خود موظف هستند که از این تحقیقات استفاده کنند و آن را به مجلس ببرند تا به قانون مبدل شود.»
با این همه پس از آنکه پژوهش‌ها نقش زنان را در تولید ارزش افزوده اقتصادی نشان داد حالا دیگر چشم‌ها به دستان مسوولان است. اینکه آیا این پژوهش‌ها در سیاستگذاری‌ها اعمال می‌شود یا خیر پرسشی است که مسوولان باید به آن پاسخ دهند.