برخورد با بدحجابی از ۵۷ تا امروز،چه بود و چه شد؟/ زائری: فعلا درمورد حجاب هیچ کاری نباید کرد
بازتاب امروز: در حالی که همزمان با چشمگیر بودن شل حجابی در جامعه، عملکرد نیروی انتظامی در قالب گشت امنیت اخلاقی، برخورد با بدحجابی را به سوژه روز رسانه ها تبدیل نموده، حجت الاسلام والمسلمین زائری با اشاره به نبود زیرساخت های لازم و عدم برخورد با جرایم مهمتر، معتقد است بهترین کار موقت این است که فعلا هیچ کاری انجام ندهیم و بعد درازمدت در یک روند هماهنگ به فعالیت بپردازیم.
به گزارش خبرنگار «بازتاب»، همزمان پایگاه اینترنتی مهرخانه به انتشار اینفوگرافی از روند اجباری شدن حجاب در ادارات جمهوری اسلامی و سپس سطح شهرها و نیز نحوه برخورد با بدحجابی پرداخته که به خوبی روند برخورد با این مقوله جنجالی فرهنگی طی ۳۴ سال پس از انقلاب را هم از زاویه مقامات جمهوری اسلامی و هم از زاویه مردم موافق و مخالف حجاب به تصویر می کشد.
قطعا مرور این روند و بررسی ملموس نتایج موجود در جامعه، مهمترین راهنمای برنامه ریزان فرهنگی کشور برای فعالیت های آینده آنان با هدف رشد عفاف و حجاب در جامعه است.
گفتنی است حجت الاسلام زائری، کارشناس تبلیغات دینی در گفتگو با خبرگزاری دانشجو این گونه اسندلال می کند:
برای موضوع حجاب دو راهکار دارم که یکی کوتاه و جدی و دیگری راهکاری بلند است.
راهکار کوتاه اینکه هیچ کاری انجام ندهیم، به این معنا که اگر در موضوع حجاب و عفاف وارد نشویم وضعیت ما خیلی بهتر است؛ زیرا عملکرد ما اثر تخریبی بیشتری بر این موضوع دارد، مانند بیماری که دکتر ناشی درد آن را معاینه کند، وقتی نیروی انتظامی ما یک برخورد غلط انجام دهد آن فرد خاطی تا آخر عمر حجابش درست نمی‌شود و عکس العمل سوئی در جامعه دارد که به مراتب اثر منفی آن بیشتر خواهد بود.
من از نزدیک در لبنان ، زمانی که عکس‌های برخورد نیروی انتظامی ایران با باتوم برای خانم‌های مسیحی و اهل سنت پخش می‌شد، می دیدم که چه اثری روی آنها می گذاشت و چه ضربه‌هایی به حزب الله می‌زده است و جریان های مخالف ایران و لبنان از این عکسها سوء استفاده می‌کردند و می‌گفتند اگر این افراد بر جهان حاکم شوند چنین کارهایی را انجام می دهند و مواظب باشید پای حزب الله در لبنان خیلی قوی و محکم نشود.
در راهکار دوم و بلندمدت به نظر من تمام اجزاء و ارکان مختلف باید با یکدیگر عمل کنند؛ یعنی حجاب را باید جزئی از مجموعه‌های دینی ببینیم. اگر قرار است به حجاب و حکم خدا عمل کنیم قبل از آن باید فرآیند‌های دیگر اجرا شده باشد تا حجاب جواب دهد، بنابراین زمانی حجاب را می‌توانیم در جامعه فراگیر کنیم که رشوه، دروغ، اختلاس، ریاکاری و سوءاستفاده اقتصادی نداشته باشیم.
زمانی که جامعه از زوایای مختلف دچار مشکل است، نمی‌توانیم از کسی انتظار داشته باشیم که به تنهایی اصلاح شود؛ یعنی همه اینها باید با یکدیگر فعال شوند.
“زنان اسلامی باید با حجاب اسلامی بیرون بیایند نه اینکه خودشان را بزک کنند… زن ها می توانند در کارهای اجتماعی شرکت کنند اما با حجاب اسلامی.”
سخنرانی امام خمینی (ره) در جمع طلاب قم
۱۶/ اسفند/ ۱۳۵۷
معترضان معتقد بودند که حجاب پاکی نمی آورد و حجاب هر کس در نهاد اوست. البته موافقان سخنان امام نیز ساکت نماندند و درگیری لفظی بین آنها شکل گرفت
تظاهرات اعتراض آمیز جمعی از زنان تهرانی مناطق شمال، مرکز وغرب به سخنان امام خمینی (ره)
۱۷/ اسفند/۵۷
“من فکر می‌کنم این کار صحیح نباشد که عده‌ای بخواهند با تندروی و شدت عمل جلوی خانمها را بگیرند. باید حجاب رعایت شود و قوانین اسلامی مو به مو اجرا گردند و در همه مؤسسات و ادارات و مدارس و دانشگاهها به این موضوع توجه شود. اما حجاب، باید در نظر داشت که به معنی چادر نیست. همانقدر که موها و اندام خانمها پوشانده شود و لباس آبرومند باشد، حالا به هر شکلی، مهم نیست. چادر چیز متعارفی است و بسیار خوب است، اما بهخاطر طرز کار و نوع کار خانمها شاید گاهی پوشاندن بدن و مو به طریق دیگر هم حجاب باشد، حرفی نیست. باید طبق نظر مبارک امام حجاب اسلامی در سطح کشور توسط خانمها با اشتیاق اجرا شود… در مورد اقلیتهای مذهبی همیشه نظر مبارک امام این بوده که آنها از هر حیث مورد احترام و حمایت باشند. اما اگر خانم‌های اقلیتهای مذهبی هم رعایت حجاب اسلامی را بکنند چه بهتر.”
حجت‌الاسلام اشراقی، داماد امام، در مصاحبه‌ای با رادیوی انقلاب اسلامی، مواضع امام را تشریح کرد.۱۷/ اسفند/۵۷
دفتر امام هرگونه تعرض به افراد بی حجاب را ممنوع کرد.
۱۷/ اسفند/۵۷
این بار موافقان فرمان امام که طی روزهای گذشته بهطور پراکنده علیه معترضان شعار می‌دادند، حضور پررنگتری داشتند؛ بهطوری که نیروهای کمیته‌های انقلاب دستور داشتند از زنان معترض در مقابل مردم خشمگینی که خواستار رعایت حجاب در جامعه بودند، مراقبت کنند. دفتر امام خمینی(ره) اطلاعیه‌ای صادر کرد که با مزاحمین بانوان به شدت برخورد خواهد شد.
اعتراض جمعی از زنان معترض به سخنان امام در مقابل دادگستری و پاسخ موافقان فرمان امام
۱۹/اسفند/۵۷
“در مورد حجاب، اجبار در کار نیست… ”
“هو و جنجال راه نیندازند. همانطور که بارها گفتیم، همه حقوق حقه زنان در اسلام و در محیط جمهوری اسلامی محفوظ خواهد ماند و از آنها خواهش می‌کنیم که با لباس ساده با وقار، روسری هم روی سرشان بیندازد بهجایی برنمیخورد. اگر آنهایی هم که میخواهند مویشان خراب نشود، اگر روی مویشان روسری بیندازند، بهتر است و بیشتر محفوظ می‌ماند… چه جنگها، چه قتلها، چه فجایع که تا یک سال قبل دائما هر روز یک قسمت از اخبار روزنامه‌ها همین فجایع بود. منشاء اینها کی بود؟ منشأ اینها از کجا بود؟ غیر از همین تحریکات بیجا بود؟… خطری که حس می‌کنیم این است که زن‌ها دوباره به ابتذال برگردند. حجاب حکم ضروری دین است. منظور امام و علما این نیست که زن خانهنشین باشد. اجباری حتی برای زنهای مسلمان هم نیست. چه اجباری؟ حضرت آیتالله خمینی نصیحتی کردند مانند پدری که به فرزندش نصیحت می‌کند، راهنماییاش می‌کند که شما اینجور باشید به این سبک باشید…”
مصاحبه آیت الله طالقانی در مورد حجاب
۲۰/ اسفند/۵۷
براساس آیه لا اکراه فی الدین دولت دستوری مبنی بر اجبار به حجاب صادر نمی کند…البته نمایشگری، عریانی و جلفی مسئله دیگری است که مسلما در نظام اسلامی قابل پذیرش نیست.
معاون نخست وزیر و سخنگوی دولت موقت در مصاحبه ای مطبوعاتی نظر دولت و نخست وزیر را درخصوص حجاب زنان کارمند اعلام کرد.
۲۰/ اسفند/۵۷
پس از اینکه امام سخنان آیت الله طالقانی را تأیید کردند تظاهرات زنان معترض پایان یافت چراکه معتقد بودند به هدف خود که غیر اجباری بودن حجاب بوده است رسیده اند.
امام (ره) سخنان آیت الله طالقانی را تأیید کردند
۲۱/ اسفند/۵۷
به مجلاتی که عکس های نامناسب درباریان را چاپ می کرد اخطار داده شد.
۱۹/فروردین/۵۸
عکسی از سه زن سناتور که بهعنوان متهم در دادگاه انقلاب حضور داشتند، در حالیکه چادر رنگی به سر کرده بودند، چاپ شد.
۱/خرداد/۵۸
فرماندار بندر انزلی مکان‌های خاصی برای استفاده زنان از دریا تعیین کرد تا اختلاط گذشته ادامه پیدا نکند. در ششم تیرماه ۱۳۵۸ وزیر کشور دولت موقت بخشنامه ای صادر کرد و تصمیم فرماندار انزلی را مورد تایید قرار داد.
۶/تیر/۵۸
اسلام نمى گذارد که لخت بروند توى این دریاها شنا کنند. پوستشان را مى کند!…که بعد از اینکه مىرفتند زن و مرد در دریا، زن‌ها همانطور لخت مى آمدند توى شهر! مردم هم جرئت نمى کردند حرف بزنند. امروز اگر یک همچون چیزى بشود، اینها را ما خواهیم تکلیفشان را معین کرد. و دولت هم معین کرد. البته دولت (به) طورى که وزیر کشور گفتند، گفتند ما جلویش را گرفتیم. اگر نگیرند، مردم مى گیرند. مگر مازندرانیها مىگذارند یا رشتیها مى گذارند که باز کنار دریاشان مثل آن وقت باشد؟ مگر بندر پهلوى اى ها (بندر انزلى) مرده اند که زن و مرد با هم در یک دریا بروند و مشغول عیش و عشرت بشوند! مگر مى گذارند اینها را؟ تمدنهاى اینها این است. آزادى اى که آنها مى خواهند همین. اینجور آزادى! بروند قمار بکنند و با هم لخت بشوند و با هم (سرگرم عیش و نوش) بشوند آزادى در حدود قانون است. اسلام از فسادها جلو گرفته. و همه آزادیها را که مادون فساد باشد داده. آنى که جلو گرفته فسادهاست که جلویش را گرفته است. و ما تا زنده هستیم، نمى گذاریم این آزادیهایى که آنها مى خواهند، تا آن اندازه اى که مى توانیم، آن آزادیها تحقق پیدا کند.
سخنرانی امام در خصوص وضعیت سواحل شمالی کشور
۱۱/تیر/۵۸
سه زن فاسد که بهنوعی سردسته زنان بدکار محسوب می‌شدند، در تهران تیرباران شدند.
۲۱/تیر/۵۸
استخرهای شنای ارامنه و هیلتون و شرایتون نیز در همین ماه زنانه و مردانه شدند.
تیر/۵۸
جوان متلکگو و چشمچران به ۸۰ ضربه شلاق و یک ماه زندان محکوم شد.
۱۸/مرداد/۵۸
«باز هم گذرنامه‌ها گذرنامه‌های شاهنشاهی هست. باز هم کاغذهای اداری کاغذهای شاهنشاهی هست. اگر شاهنشاهی هستید، خوب بگویید تا ما تکلیفمان را با شما تعیین کنیم تا من بگویم ملت با شما چه کنند و اگر نیستید، چرا این آرمها را برنمیدارید؟ چرا این اشخاصی که در این ادارات مشغول فساد هستند، چرا اینهایی را که مشغول هستند جوانهای ما را تباه کنند در این ادارات تصفیه نمی‌کنید…»
سخنرانی امام خمینی(ره) و انتقاد از وجود نشانه های رژیم شاهنشاهی در ادارات
۸/تیر/۵۹
«… از زنان انتظار می‌رود که مسئله حجاب را رعایت کنند…»
اگرچه امام بهصراحت درباره حجاب زنان سخنی نگفته بودند، اما آیتالله منتظری در مصاحبه‌ای با روزنامه کیهان، بی‌حجابی را از مصادیق فرمان امام دانست
«از آن‌جا که تاکنون چندینبار توسط مسئولین امر نسبت به پوشش اسلامی خانم‌های کارمند ارتش جمهوری اسلامی ایران تذکر داده شده، ولی متأسفانه برخی از پرسنل زن نسبت به مفاد بخشنامه‌های مزبور بی‌اعتنا بوده و در اجرای آن تعلل ورزیده‌اند؛ لذا با توجه به اوامر و رهکردهای رهبر انقلاب و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران بدینوسیله به عموم فرماندهان یگانها و رؤسای سازمانهای نظامی و انتظامی ابلاغ می‌شود که از ورود آن دسته از پرسنل زن که پوشش اسلامی ندارند به اماکن نظامی و سرویسهای رفت و آمد جلوگیری بهعمل آورند.»
حکم حجت‌الاسلام ریشهری رییس دادگاه انقلاب ارتش
۱۰/تیر/۵۹
به عنوان آخرین مهلت پاکسازی ادارات تعیین شد.
۱۴/تیر/۵۹
روزها طی بخشنامههایی اعلام کردند که زنان کارمند باید پوشش اسلامی را در محل کار رعایت کنند.
محمدعلی رجایی وزیر آموزش و پرورش، حجت‌الاسلام مهدوی کنی وزیر کشور و مهندس توسلی شهردار تهران و بسیاری ادارات دیگر.
۵۹
«بدین وسیله به تمام وزارتخانه‌ها و مؤسسات و ادارات تابعه شدیدا اخطار می‌شود چنانچه اثری از آن‌چه مورد تأکید حضرت امام و خواست ملت ایران است دیده شود یا بانوی کارمندی بدون پوشش اسلامی در محل کار حضور یابد، بلادرنگ حقوق و مزایای او قطع خواهد شد.»
شورای انقلاب تصمیم گرفت رسما اعلام کند که خانمها بدون پوشش اسلامی حق ورود به ادارات دولتی را نداشته باشند و ادارات اجازه دارند جلوی آنها را بگیرند. بهدنبال این تصمیم، دادستان کل انقلاب اطلاعیه‌ای صادر کرد.
۱۶/تیر/۵۹
«…رعایت حجاب این است که طوری لباس بپوشند که موها و بدن پیدا نباشد و فقط صورت و دو دست از مچ ایرادی ندارد و چادر ضرورتی ندارد….مسئولین مواظب باشند خانمها با زبان آرام بپذیرند. البته اگر توجیه نشوند و بخواهند مقاومت کنند، طبعا این حق دولت و حکومت است که در محیط کارش اجازه ندهد آن چیزی که صلاح نمی‌داند، جریان داشته باشد.»
حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، رییس مجلس اول
آنها با عکسالعملهای تند مردم روبهرو شدند. هر نقطه‌ای که قصد تجمع داشتند، جمعی از زنان محجبه و مردم مدافع حجاب زودتر جمع می‌شدند تا مانع کار آنها شوند. مسئولین نظام نیز این بار با زنان بی‌حجاب مماشات نکردند و همه روزه اخبار اخراج آنان در روزنامه‌ها درج می‌شد.
زنان بی‌حجاب این بار به نشانه اعتراض به این تصمیم‌ها لباس سیاه پوشیدند و قصد تظاهرات داشتند.
۵۹
اطلاعیه‌های جدید، زنان غیر اداری را نیز خطاب قرار می‌داد و از آنان می‌خواست در عرصه عمومی حدود اسلامی پوشش را رعایت کنند.
۵۹
بازار تبریز و بازار وکیل شیراز نیز به وسیله کسبه تابلوهایی در ورودی نصب کرده بودند که از ممنوعیت ورود زنان بی‌حجاب خبر می‌داد.
۵۹-۶۲
بهتدریج بخشنامههایی صادر می‌شد که حدود و شکل حجاب را در مدارس و ادارات دولتی تعیین می‌کرد.
۵۹-۶۲
بر اساس این قانون، زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند به تعزیر تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شوند.
تصویب قانون مجازات اسلامی
آبان ۶۲
گشت‌های جندا… و نیروهای ویژه مبارزه با منکرات در همین دوران برای مبارزه با «بدحجابی» تشکیل شد و اعتراض به بدحجابی بانوان و دیگر مظاهر اعمال غیر شرعی و تهدید به برخورد قضایی با متخلفان معاند، هر از چند گاهی در موضعگیریهای مسئولین کشور و ائمه جماعات دیده می‌شد که نشان از استمرار این وضعیت در طول آن سالها داشت تا جایی که گاهی مردم تصمیم می‌گرفتند خودسرانه برای جلوگیری از این وضعیت وارد عمل شوند که نتایج سویی نیز به همراه داشت
۶۲
«ممکن است تعرض به زن‌ها در خیابان و کوچه و بازار، از ناحیه منحرفین و مخالفین انقلاب باشد. از این جهت، کسى حق تعرض ندارد و اینگونه دخالت‌ها براى مسلمان‌ها حرام است و باید پلیس و کمیتهها از اینگونه جریانات جلوگیرى کنند.»
۶۲
تظاهرات متعددی در نقاط مختلف تهران علیه بدحجابی برگزار شد و تظاهرکنندگان از عملکرد گشت‌های ارشاد بهشدت ناراضی و خواستار برخورد جدیتر با بدحجابان بودند.
تیر/ ۶۳
اخطار به اهل فساد و فحشا و منکرات که در صورت ادامه اعمال، از کلیه منافع و مصالح از جمله استخدام در ادارات و مراکز دولتی محروم می‌شوند.
تیر/ ۶۴
تهدید به برخورد قانونی با بدحجابی و فروشندگان لباس‌های مبتذل و ضداخلاقی و پس از مدتی اعتراف به معطل ماندن طرح مبارزه با بوتیک‌ها بهدلیل فقدان قانون مناسب.
اردیبهشت/ ۶۵
معرفی طرح جدید مبارزه با بدحجابی از سوی وزیر کشور که مانع استفاده این افراد از کلیه امکانات دولتی و عمومی می‌شود.
اردیبهشت/۶۶
اعلام طرح جایگزینی و مبارزه ریشه‌ای با باندهای فساد و منکرات.
بهمن/۶۶
تقاضای شورای‌عالی قضایی برای برخورد فعال نیروی اجرایی و انتظامی با بدحجابی.
فروردین/۶۸
اعلام برخورد قاطع دادگاه‌ها با بدحجابی از سوی رییس قوه قضاییه.
آذر/۶۸
اعلام جزییات طرح مبارزه با منکرات و بدحجابی.
لردیبهشت/۶۹
خبر اجرای طرح مبارزه با بدحجابی و نظارت بر اماکن عمومی.
خرداد/۷۰
تهدید کسانی که مقید به حدود الهی و انقلابی نیستند، از سوی رییسجمهور وقت.
تیر/۷۱
اعلام اینکه سیاست دولت در مورد بدحجابی بر هدایت افراد استوار است.
دی/۷۲
اعلام خبر اجرای طرح مبارزه با بدحجابی در تهران از سوی وزیر کشور.
سال ۷۵
اقدام عملی قابل توجهی در برخورد با بدحجابی صورت نگرفت.
۱۳۷۶ تا ۱۳۸۳
«…پشت همه اینها، دستها و مغزهاى پلید و توطئهگرِ دشمن را من مشاهده مىکنم… پشتسرِ سوق دادن جوانها به بی‌بندو‌باری، ولنگارىِ شهوانى و جنسى – که دارند براى این کار تلاش مىکنند – دست و سرانگشت دشمن هست. مسئله، مسئله سیاسى است؛ مسئله امنیتى است؛ مسئله اجتماعىِ معمولى نیست. شما جوانها همیشه به یاد داشته باشید که پشت سر مسئله اعتیاد، مسئله گرایش به سمت لاابالیگرى و رهایىِ شهوانى و جنسى و مسائلى از این قبیل، دستها و مغزهاى سیاسى است، که در اتاقهاى سیاستگذارى در دنیا براى این کار نقشهکشىها انجام مىشود.»
رهبر انقلاب در جمع مردم همدان
تیر/۸۳
طرح گسترش حجاب و عفاف که از ابتدای دهه ۷۰ در دستور کار شورای‌عالی انقلاب فرهنگی قرار داشت، به تصویب رسید که راهبردها و راهکارهای اجرایی هرکدام از دستگاه‌ها در آن مشخص شده بود
۱۳۸۴
کلیات طرح ساماندهی مد ولباس و دیماه همان سال طرح اصلاح شده ساماندهی مد و لباس در مجلس و شورای نگهبان به تصویب رسید و وظیفه کلیه دستگاه‌های دولتی در آن مشخص شد.
اردیبهشت و دی/۸۵
مراجع عظام، آیتالله گلپایگانی، مکارم و فاضل از کمتوجهی مسئولین دولتی نسبت به مسائل دینی و فرهنگی به خصوص حجاب، ابراز نگرانی کردند.
تیر/۸۵
گشت‌های ارشاد دوباره شروع به کار کرد اما برخوردها ملایم و محدود به تذکر لسانی بود.
اردیبهشت/۸۶
برخوردهای جدیتری با زنان بدحجاب که از سوی فرمانده نیروی انتظامی تهران، مانکن‌های متحرک نامیده می‌شدند، صورت گرفت. این برخوردها بعضا منجر به کشمکش زنان با نیروهای انتظامی شد. فیلم‌های تهیه شده از این وقایع در مقیاس وسیع منتشر شد و انتقادات فراوانی را متوجه نیروی انتظامی کرد؛ در حالیکه همزمان بازخوردهای مثبتی از سوی جمعی از مردم نیز دریافت می‌شد.
۱۳۸۷
بهدلیل ورود به فضای انتخابات، بحث‌های مربوط به حجاب موقتا کنار گذاشته شد.
۱۳۸۸
بازگشت گشت‌های ارشاد
۱۳۸۹
متن کامل مصاحبه زائری
خبرگزاری دانشجو نوشت: مدت هاست که با موضوع بی‌حجابی در کشور، بویژه در تهران مواجه هستیم. به همین منظور دنبال کسی می گشتیم که فارغ از حرف های کلیشه همیشگی برایمان راهکار بیاورد. بین گزینه‌هایی که داشتیم به حجت الاسلام زائری رسیدیم. برای مصاحبه با حجت الاسلام محمد رضا زائری، نویسنده کتاب «حجاب بی حجاب» به محل کار ایشان در کوچه ای بن بست و به دور از سروصدا رفتیم.متن ذیل مصاحبه کامل «خبرگزاری دانشجو» با ایشان است:
* به نظر شما ریشه های بدحجابی در جامعه ما از کجا نشأت می گیرد؟
زائری: موضوع حجاب، موضوع پیچیده و دارای ابعاد مختلفی است؛ یکی از مشکلات در موضوع حجاب و عفاف این است که موضوع حجاب را بسیار ساده به حساب می‌آوریم، ساده انگاری هر موضوع باعث به نتیجه نرسیدن آن مسئله می‌شود یعنی اگر تلقی ما این باشد که هر کسی بی‌حجاب است دین ندارد، در مقابل فرض اینکه هر فرد ریش دار، نماز اول وقت خوان است باز به نتیجه نخواهیم رسید.
ما اگر مسائل را ساده نگاه کنیم باعث عدم موفقیت در آن موضوع می‌شود، در کشور ما حجاب موضوعی فرهنگی – اجتماعی و بسیار حساس و ظریف و پیچیده است، گاهی اوقات عوامل سیاسی و اقتصادی هم در آن نقش اساسی دارد اگر اعتقاد داشته باشیم تنها اعتقادی و مذهبی است هیچگاه نمی‌توانیم آن را حل کنیم.
* حجاب و عفاف دارای چه ابعادی است؟
زائری: یکی از مسائل اولیه‌ای که در موضوع حجاب وجود دارد این است که خودنمایی و نشان دادن ظواهر، در طبیعت انسان و در طبیعت زن به شکل خاص وجود دارد، از طرفی دین برای امیال انسان محدودیت ایجاد می‌کند و از طرف دیگر خداوند این میل را برای بقای نسل های آینده و جزو جریان طبیعی زندگی انسان قرار داده است، عوامل اقتصادی-اجتماعی مانند بالا رفتن سن ازدواج و سیاسی در مسئله حجاب نقش اساسی را ایفا می کنند.
* علت اینکه از دهه ۷۰ به بعد روند بی حجابی در جامعه شدت گرفته چه بوده است؟
زائری: از طرفی پس از دهه ۷۰ به بعد هرچه به سمت آینده حرکت می کنیم تحولات اجتماعی نیز به سرعت در حال پیش روی هستند و عواملی نیز مانند گسترش رسانه‌ها، میزان دسترسی به رسانه‌های جدید، مدرن شدن زندگی این سرعت را بیشتر می‌کند و از طرف دیگر پایگاه‌های اعتقادی و سنتی و مجموعه‌ای از مولفه‌های زندگی سنتی بروز و ظهور این پدیده را بیشتر کرده است به این معنا که در دهه ۷۰ تحصیل بانوان، اشتغال و مهاجرت از شهرهای کوچک به تهران نیز تأثیرگذار بوده است.
همچنین در دهه ۷۰ دوره جنگ تحمیلی به پایان رسیده، فضاهای جدیدی شکل گرفته و عصر ماهواره و اینترنت آغاز می‌شود که نمی‌توان موجب تأثیرگذاری بر این مشکل شویم، همچنین در این دوره گسترش مراکزی مانند دانشگاه آزاد اسلامی را نمی‌توان نادیده گرفت.
* با توجه به اینکه ۲۶ نهاد مسئول در زمینه حجاب فعالیت می کنند، به چه دلیل در زمینه حجاب شاهد کم کاری سازمان های فرهنگی هستیم؟
زائری: به دلیل اینکه سهم تمام نهادهای فرهنگی با یکدیگر برابر نیست، من فکر می‌کنم اگر آموزش و پرورش ما یک نهاد قوی، سالم و مقتدر بود و یا اگر صدا و سیمای ایران یک نهاد قدرتمند و توانا بود به راحتی می‌توانستند جاهای خالی تمام نهادهای فرهنگی را پر کنند.
اثر تخریبی صدا و سیما در موضوع حجاب از همه نهادها بیشتر است؛ زیرا موثرترین عامل در شکل‌گیری پوشش مردم در سالهای گذشته رسانه ملی بوده است و در بسیاری از موضوعات و به ویژه حجاب و عفاف معمولا موضع‌گیری‌ها و عملکردها بسیار سطحی، شکلی و ظاهر گرانه است، همچنین مجموع سیاست‌های غلط باعث شده روز به روز وضعیت حجاب در جامعه بدتر شود و نه تنها بهبود پیدا نکند بلکه زمینه‌های اصلاح از بین برود.
* در موضوع حجاب نیروی انتظامی شاید تنها نهادی باشد که کارش را انجام می دهد نظرتان در خصوص این مسئله چیست؟
زائری: در اصل اینکه نهادهای فرهنگی دیگر کوتاهی کرده‌اند، هیچ شکی وجود ندارد ولی دو نکته اینجا وجود دارد از طرفی ترک بعضی از وظایف و انجام یک وظیفه خلاء در اصل موضوع ایجاد می‌کند به این معنا که نیروی انتظامی در اختیار حاکمیت بوده و اگر حاکمیت نتوانست در بخش‌های دیگر وظیفه خود را به درستی انجام دهد نهادهای دیگر هم نمی‌توانند کاری انجام دهند و من معتقدم عملکرد نیروی انتظامی به موضوع حجاب نه تنها تأثیری ندارد بلکه تأثیرات منفی و تخریبی بسیار شدیدی نیز داشته است.
نکته دوم اگر بپذیریم نیروی انتظامی در یک حوزه خاص و جدی مانند حجاب باید کار خود را به درستی انجام دهد و نهادهای مسئول دیگر می‌توانند به نقد و بررسی منطقی این موضوع بپردازند در این صورت باید انصاف را رعایت کرده و تمام هجوم ها را به سمت نیروی انتظامی نبریم بلکه باید خلاء‌های موجود در نهادهای مختلف که دچار خطا هستند را بررسی کرد.
* در کتاب «حجاب بی حجاب» موضوع حجاب را یکی از جدی ترین دغدغه تان دانستید، این میزان اهتمام و اهمیت شما نسبت به حجاب چه دلیلی دارد؟
زائری: یکی از مسائل مهم حجاب، نقش و جایگاه زن است که اگر اسلام آن قدر به آن حساسیت نشان نمی‌داد قضیه مهم نمی شد و بخش دیگر هم به بروز و ظهور بیرونی حجاب برمی‌گردد به این معنا که آن‌قدری که حجاب «کامل و درست» بودنش به عنوان نماد مثبت در ترویج دین کارکرد و اثر دارد نقص و خلاء آن در نماد منفی بروز پیدا می‌کند.
به هر حال بحث‌های سبک‌های زندگی در پوشش و حجاب از اولین مسائلی است که مطرح می‌شود؛ چرا که شما می‌توانید موسیقی را از طریق هدفون و بی‌سیم بشنوید که کسی متوجه نشود و یا روزه بگیرید و همچنین زیر لب ذکر بگویید و کسی متوجه نشود، ولی حجاب را نمی‌توان پنهان کرد.
حجاب از جبنه اجتماعی مانند اعتیاد، فساد و بیکاری اهمیت ویژه‌ای در مقابل حوزه های مختلف دارد؛ یعنی این پوشش روی مسائل اقتصادی هم اثر می‌گذارد، به این معنا که زمانی‌که زنان مسلمان، محجبه بودند حجاب آنها باعث می شود تا از لوازم آرایش، انواع و اقسام لباس‌های رنگارنگ و آرایش‌های مختلف دور شوند و این یک فاکتور اقتصادی تعیین کننده است و برای تولید کننده اقتصادی این القام در حجاب زنان تعیین کننده است.
* طرح های فرهنگی که در طول سالهای پس از انقلاب اسلامی برای ارتقای حجاب مانند چادر ملی و برگزاری نمایشگاه در بین جوانان صورت گرفته است را چگونه ارزیابی می کنید؟
زائری: این حرکت‌ها و کارهای مشابه در برابر با حجم مسئله آن قدر ناچیز است که اصلا به چشم نمی‌آید و یک جزیی از موضوع کلی است؛ یعنی به هر حال طراحی مدل و لباس جدید بومی و ملی بخشی از کارهای جایگزین است که باید به مخاطب ارائه شود و قطعه‌ای از پازل بزرگی است که به تنهایی هیچ اثری ندارد.
نکته بعدی اینکه اثرگذاری همین هم نیاز به زمینه سازی و فرصت تبلیغاتی دارد. در سراسر دنیا «مد» از سوی گروه‌های مرجع یعنی بازیکن فوتبال، بازیگر سینما و یا خواننده موسیقی آغاز می‌شود و این‌طوری نیست که یک وزارتخانه تصمیم بگیرد یک مدلی را ایجاد کند؛ یعنی اگر مدلی بخواهد اثرگذارد باشد باید در مسیر خودش حرکت کند.
* اگر بخواهیم در حوزه راهکار دادن برای این مسئله صحبت کنیم به نظر شما این راهکار چه می تواند باشد؟
زائری: برای موضوع حجاب دو راهکار دارم که یکی کوتاه و جدی و دیگری راهکاری بلند است.
راهکار کوتاه اینکه هیچ کاری انجام ندهیم، به این معنا که اگر در موضوع حجاب و عفاف وارد نشویم وضعیت ما خیلی بهتر است؛ زیرا عملکرد ما اثر تخریبی بیشتری بر این موضوع دارد، مانند بیماری که دکتر ناشی درد آن را معاینه کند، وقتی نیروی انتظامی ما یک برخورد غلط انجام دهد آن فرد خاطی تا آخر عمر حجابش درست نمی‌شود و عکس سوءای در جامعه دارد که به مراتب اثر منفی آن بیشتر خواهد بود.
من از نزدیک در لبنان ، زمانی که عکس‌های برخورد نیروی انتظامی ایران با باتوم برای خانم‌های مسیحی و اهل سنت پخش می‌شد، چه اثری روی آنها می گذاشت و چه ضربه‌هایی به حزب الله می‌زده است و جریان های مخالف ایران و لبنان از این عکسها سوء استفاده می‌کردند و می‌گفتند اگر این افراد بر جهان حاکم شوند چنین کارهایی را انجام می دهند و مواظب باشید پای حزب الله در لبنان خیلی قوی و محکم نشود.
در راهکار دوم و بلند مدت به نظر من تمام اجزاء و ارکان مختلف باید با یکدیگر عمل کنند؛ یعنی حجاب را باید جزئی از مجموعه‌های دینی ببینیم. اگر قرار است به حجاب و حکم خدا عمل کنیم قبل از آن باید فرآیند‌های دیگر اجرا شده باشد تا حجاب جواب دهد، بنابراین زمانی حجاب را می‌توانیم در جامعه فراگیر کنیم که رشوه، دروغ، اختلاس، ریاکاری و سوءاستفاده اقتصادی نداشته باشیم.
زمانی که جامعه از زوایای مختلف دچار مشکل است، نمی‌توانیم از کسی انتظار داشته باشیم که به تنهایی اصلاح شود؛ یعنی همه اینها باید با یکدیگر فعال شوند.
* راهکار فرهنگی برای دانشجویان چیست؟
زائری: وظیفه اول ما وظیفه فردی نسبت به خود و خانواده خود است که همان توجه به محرومین و فعالیت‌های اجتماعی است که هرچه آن را بیشتر گسترش دهیم آن دانشجویی که حجابش کامل نیست دغدغه‌اش شده و ناخودآگاه حجابش عوض می شود.
وظیفه دوم ترویج معنویات در بین دانشجویان است، از اعتکاف دانشجویی، راهیان نور، دعای کمیل، حسینیه و عزاداری روز عاشورا که به نظر من در بُعد فردی، ما به شکل غیر مستقیم می توانیم این دو کار را انجام دهیم.
* در موضوع حجاب و عفاف وظیفه رسانه هاچیست؟
زائری: مهمترین عامل تخریب در مسئله حجاب، رسانه‌ها بویژه صدا و سیما ایران است. مشکل ما این بوده که در صدا و سیما آقایان به یک دروازه‌بانی آن هم در حداقل ممکن به صورت منفعلانه‌ای رانده شده‌اند؛ یعنی ناخواسته مدیران صدا و سیمای ما به جای فعالانه برای تولید آن چه که باید تولید شود، به دلایلی از جمله سرعت پخش، اشتهای آنتن، توسعه کمی و امثال اینها دچار آفتی شدند که در نتیجه آن انفعال در دروازه‌بانی در حداقل زمان ممکن برای اینکه چیزی بدی پخش نشود، می شوند.
دلخوشی مدیران رسانه ملی ما این است که آستین، پا و گردن کسی پیدا نباشد ظاهر فیلم را درست کرده‌اند، ولی مسیر آن بسیار خطرناک و مضمون الحادی است که کسی که می‌نویسد و یا کارگردانی و تولید می‌کند، نقشی مؤثر در آن دارد.