جدیدترین پژوهشها از نابرابری جنسیتی در تحریریه رسانه های دنیا

خبرنگاران ایران -هر ساله تحقیقات زیادی در حوزه رسانه های دنیا انجام می شود و یکی از موضوعاتی که هر چند سال یکبار در تحریریه ها بررسی می شود به میزان حضور زنان خبرنگار در رسانه ها توجه دارد. موضوعی که سازمان های معتبر تحقیقاتی و رسانه ای به آن می پردازند.

اما برای نخستین بار تحقیقی جامع بر اساس حضور و فعالیت جنسیتی در سازمان های خبری در سراسر دنیا توسط بنیاد بین المللی رسانه های زنان منتشر شد تا میزان حضور زنان در رسانه های خبری را نشان دهد. این تحقیق توسط بیش از ۱۵۰ محقق با پر کردن پرسشنامه هایی در ۵۰۰ سازمان خبری که شامل ۵۹ کشور می شد انجام و منتشر شده است. پرسشنامه این گروه پژوهشی، ۱۲ صفحه ای بوده و نتایج نهایی آن در ۴۰۰ صفحه نشان می دهد که ۷۳ درصد کارهای مدیریتی در رسانه های دنیا در اختیار مردان است و این درحالی است که سهم زنان تنها ۲۷ درصد ست. اما در میان گزارشگران، مردان نزدیک دو سوم شغل ها را در تصاحب خود دارند و ۳۶ درصد در اختیار زنان است. در بخش ویرایش و جمع آوری خبر نیز سهم زنان ۴۱ درصد است . این گزارش همچنین سقف شیشه ای که مانع مدیریت زنان خبرنگار در ۲۰ تا ۵۹ کشور دنیا شده است را نیز مورد بررسی قرار داده است و نتایج این بخش حاکی است که اغلب این موانع نامریی است و مانع حضور زنان در سطوح مدیریتی میانی و ارشد شده است .

این تحقیق با حمایت موسسه فورد، موسسه لورین آربوس، یکی از کمیسیون های سازمان جهانی یونسکو و چند بنیاد و موسسه دیگر صورت گرفته است.

خاورمیانه و شمال آفریقا؛ دستمزد ۵ برابری مردان نسبت به زنان

در این محدوده جغرافیایی، زنان به طور کلی در حرفه روزنامه نگاری به حاشیه رانده شده اند. گرچه میزان توجه در برخی کشورها متفاوت است. این موقعیت مخصوصا در اردن به صورت یک زن در مقابل ۵ مرد است اما وضعیت در مصر و اسرائیل مناسب تر است جاییکه زنان طبق این مطالعه، تقریبا بیش از نیمی از نیروی کار روزنامه نگاری در رسانه های مورد بررسی در آن ها بودند.

مردان در این منطقه جغرافیایی تمایل بیشتری به برتری دارند به ویژه در سطح مدیریت رسانه ها، هرچند اختلاف هایی هم در این زمینه وجود دارد به طوریکه در اسرائیل یک سوم زنان تصمیم های مهم مدیریتی رسانه های این کشور را می گیرند در حالیکه در اردن تنها ۱۲ درصد زنان در سطوح مدیریتی هستند.

در مورد حقوق و دستمزد نیز زنان وضعیت مناسبی ندارند. مردان سه تا پنج برابر بیشتر از زنان در سطوح مدیریتی درآمد دارند. اما جالب اینجاست که در کشوری مانند مراکش بسیاری از سازمان های خبری سیاست های جنسیتی مترقی ای را در پیش گرفته و به تصویب رسانده اند.

آفریقا؛ آمار بالای مردان روزنامه نگار نسبت به زنان

زنان روزنامه نگار در کامرون که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته اند هم از سطح مشارکت پایینی در روزنامه نگاری برخوردار هستند و هم تعداد کمی از روزنامه نگاران استخدامی این کشور را زنان تشکیل می دهند. مردان بیشتر شغل های تمام وقت در رسانه های خبری را در اختیار دارند. به دلیل آمار بالاتر، مردان در همه بخش های خبری حضور بیشتری دارند. در زمینه دستمزد در برخی موارد پرداخت به زنان متفاوت و همراه با مزایایی ست به طوریکه این تحقیق نشان می دهد که در برخی کشورهای این محدوده دستمزدها شبیه مردان است و در برخی مشاغل مربوط به اتاق خبر حتی این رقم بیشتر نیز هست. نتایج تحقیقات نشان می دهد که نشانه های کمی برای اتخاذ سیاست جذب زنان و پیشرفت آن ها در این حرفه وجود دارد.

آمریکا؛ زنانی گوی سبقت را می ربایند؟

از نظر نسبت تعداد مردان به زنان، یک الگوی فراگیر از حضور زنان در این محدوده جغرافیایی وجود دارد. در پورتوریکو زنان روزنامه نگار کمی بیشتر از مردان هستند. در مقابل در ۵ کشور آرژانتین ، شیلی ، کاستاریکا، جمهوری دومینیکن و اکوادور مردان به نسبت زنان دو به یک هستند. در کانادا و ایالات متحده و ونزوئلا نسبت زنان و مردان در روزنامه نگاری تقریبا متعادل است .

باز هم غیبت زنان در امور مدیریتی رسانه ها در این محدوده جغرافیایی مشاهده می شود. در شیلی ۸.۶ درصد و در کاستاریکا ۳۷.۵ درصد از مشاغل مدیریتی در اختیار زنان است و بقیه کشورها در حول این دو آمار قرار دارند.

در آمریکا و پورتوریکو هم زنان خبرنگار در سطوح مدیریتی نزدیک به کاستاریکا هستند (۳۵.۳ درصد و ۳۲.۳ درصد) .

استرالیا و اقیانوسیه؛ به حاشیه رانده شدن زنان در سطوح مدیریتی

شواهد نشان می دهد که در نهاد های خبری استرالیا که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته اند همان سقف شیشه ای برای زنان وجود دارد. زنان دسترسی میانه ای به کارهایی در سطوح مختلف خبری در تحریریه دارند اما در سطوح مدیریتی رسانه ها به حاشیه ای واقعی رانده شده اند. در میزان دستمزد هم جنسیت خود را نشان داده است به طوریکه در سمتهای های بالا حقوق مردان نسبت به زنان بیشتر است. اما در سطوح پایین تر حقوق زنان و مردان یکسان است. البته اغلب زنانی که به طور تمام وقت در تحریریه رسانه های استرالیایی کار می کنند مزایایی نیز دارند.

اغلب کمپانی های خبری که مورد بررسی قرار گرفته اند سیاست تقسیم مساوی جنسیتی را دنبال می کنند گرچه اثر آن هنوز در سطح حقوق یا پیشرفت زنان و یا موقعیت های شغلی هنوز دیده نمی شود.

اروپای شرقی؛ گرایش قوی به سمت مساوات جنسیتی

در این تحقیق، ۸۵ کمپانی خبری در ۸ کشور شرق اروپا بررسی شده اند که نشان از گرایش قوی به سمت مساوات جنسیتی بود. تقریبا در همه سطوح حرفه ای ، زنان حتی در برخی موارد بیش از مردان در جمع آوری اخبار و تولید نقش کلیدی دارند. به طور مثال زنان روزنامه نگار در روسیه وضعیت بسیار مناسبی دارند و در سطوح مدیریتی نیز نزدیک به مردان هستند. در حال حاضر یک سوم مناصب مدیریتی در رسانه های این کشور که مورد بررسی قرار گرفته اند در اختیار زنان است. در تولید و طراحی رسانه ها به عنوان فعالیت های فنی که هنوز حوزه ای مردانه در رسانه های دنیا است نیز در روسیه طبق این تحقیق، زنان نیز وارد شده اند. طبق این بررسی دستمزد زنان و مردان در سطوح مختلف یکسان است اما باز هم در سطوح بالاتر کمی دستمزد مردان بیش از زنان است. تنها در این منطقه کشور اوکراین فاصله دستمزد در سطوح مدیریتی رسانه بین زنان و مردان زیاد است.

امنیت شغلی زنان در شرق اروپا در وضعیت بسیار مناسبی قرار گرفته است و زنان و مردان به طور تمام وقت کار رسانه ای انجام می دهند.

برای مرخصی زایمان و حتی نگهداری کودکان زنان خبرنگار نیز در این کشورها سیاست های خوبی به صورت قانون به تصویب رسیده است.

اروپای شمالی؛ قوانینی برای برابری

در اروپای شمالی اما به دلیل قوانین سختی که توسط جنبش های کارگری از گذشته های دور پیگیری و به تصویب رسیده بود ، به طور معمول قوانین و مکانیسم های مناسبی برای برابری زنان و مردان در محل کار شکل گرفته است.

۳۲ کمپانی خبری در این مطالعه بررسی شده اند که بالاترین نسبت برابری جنسیتی در آن ها مشاهده شده اند. در سطوح خبری تحریریه به طور متعادلی زنان و مردان در کنار هم فعالیت دارند و در سطح مدیریتی هم بیش از یک سوم مدیران رسانه در این منطقه را زنان تشکیل می دهند.

اروپای غربی؛ سهم متعادل زنان و مردان در تحریریه ها

در ۴ کشور اروپای غربی و در ۴۷ کمپانی خبری که این تحقیق آن را بررسی کرده است سهم زنان و مردان در تحریریه ها یکسان است. البته در این بخش اروپا سهم مدیریتی زنان نسبت به بخش های دیگر کمتر است و یک چهارم مشاغل مدیریتی در امور رسانه در اختیار زنان قرار دارد.

منبع خلاصه تحقیق ترجمه شده در گزارش:

http://iwmf.org/pdfs/IWMF-Global-Re…