محل تولد: زندان
کانون زنان ایرانی
ترجمه: هلیا عسگری
زنان باردار می‌شوند، زایمان می‌کنند و مادر می‌شوند؛ گاهی زنان باردار می‌شوند، به زندان می‌روند، زایمان می‌کنند و مادر می‌شوند.
درچهار دهه گذشته تعداد زندانیان زن در آمریکا افزایش چشمگیری داشته است که در میان آن‌ها زنان باردار که تعدادشان از ۲۵ زن زندانی یک زن باردار تخمین زده می‌شود نیزحائز اهمیت است.
برخلاف بسیاری از کشورهای اروپای غربی، آسیا و آمریکای جنوبی، آمریکا به مادران اجازه نگهداری از کودکانشان را در زندان نمی‌دهد. زندانیان تنها پس از گذشت چند روز از زایمان باید کودکانشان را به اقوام و دوستان و یا پرورشگاه‌ها بسپارند. برای بسیاری از مادران، حتی کسانی که حبسشان کوتاه مدت است، گاهی این جدایی همیشگی می‌شود که تاثیرات منفی روحی و روانی بسیاری را این جدایی هم بر مادر و هم بر کودک می‌گذارد.
سوالی مطرح شده این است که آیا همچنان کودکان را بعد از تولد باید از مادرانشان جدا کرد و یا اینکه می‌توان سیاست‌هایی را اتخاذ کرد تا مادران بتوانند در طی مدت بازداشت از کودکانشان نگهداری کنند.
طرح اینگونه سؤالات و مشکلاتی که زندگی مادران در بند و کودکانشان با آن مواجه بودند آمریکا را به فکر بررسی و ایجاد راهکارهای جدیدی انداخت که نتیجه آن طرحی شد تحت عنوان ” خانه کودک زندان” که بر اساس آن به مادرانی که صلاحیت داشته باشند، اجازه می‌دهد برای مدتی از کودکان خود در زندان نگهداری کنند.
مقررات بسته به هر ایالت متفاوت است اما ضوابط کلی بر این طرح حاکم است. بر طبق این طرح، مادران زندانی می‌توانند کودکان تازه متولد شده خود را برای مدت حداکثر ۲۴ ماه در زندان نگه دارند. البته گاهی این زمان حداکثر میان ۱۲ تا ۱۸ ماه ذکر شده است. به طور مثال در زندان زنان “بدفورد” کودکان تا یکسالگی اجازه دارند در زندان بمانند اما اگر مادر تا قبل از ۱۸ ماهگی کودک، حکمش پایان پذیرد می‌تواند بعد از دوره قانونی ثبت شده برای تمدید شش ماه بعد اقدام کند.
مکانی که مادر و کودک در آن اسکان دارند، ساختمانی جدا از ساختمان اصلی زندان است که هر مادر و کودک اتاق جداگانه ای دارند و کودکان به هیچ عنوان اجازه ورود به محیط زندان اصلی و به میان دیگر زندانیان را ندارند.
با وجود اینکه آن‌ها در بخش جداگانه ای زندگی می‌کنند و در آن بخش رسیدگی و مراقبت‌های ویژه ای از آن‌ها می‌شود اما مادران همچنان زندانی محسوب می‌شوند و قوانین زندان بر آنجا حاکم است. آن‌ها اجازه ندارند کالاهای غیرمجاز مانند موبایل، زیورآلات و لوازم آرایش داشته باشند و باید همچنان قوانین و مقررات را با دقت رعایت کنند زیرا در صورت نقص قوانین به سرعت کودک از زندان خارج می‌شود و مادر نیز به زندان اصلی بازمی گردد.
این طرح برای زندانیانی است که پیشینه جرائم خشونت آمیز ومهمتر از همه کودک آزاری نداشته و همچنین طول مدت حبسشان کوتاه باشد؛ زنان می‌توانند در طول زمان بارداری در زندان باشند اما حداکثر زمانی که بعد از زایمان مجاز هستند در زندان بمانند ۲۴ ماه است.
هدف کلی این برنامه کاهش میزان ارتکاب مجدد به جرم از طریق ایجاد پیوند عمیق روحی بین مادر و کودک در طی ۲۴ ماه اول زندگی کودک است. مادرانی که تأیید صلاحیت می‌شوند، در کلاسهای آموزشی قبل و بعد از زایمان باید شرکت کنند و مهارت‌های لازم پرورش کودک را بیاموزند.
پروژه خانه کودک با پروژه ملاقات که مخصوص کودکان بزرگ تر است متفاوت است. طبق طرح ملاقات فرزندان می‌توانند به ملاقات مادر خود آمده و حتی در برخی مواقع شب کنار آن‌ها بمانند.
همه مادران در آمریکا این امکان را ندارند تا بتوانند کودکانشان را در کنار خود داشته باشند. صلاحیت‌هایی که مادران باید برای شرکت در این طرح داشته باشند یک مسئله است، مسئله دیگر نبود این امکانات در تمامی ایالت‌های آمریکاست. از سال ۲۰۰۸ در ۹ ایالت آمریکا (کالیفرنیا، ایندیانا، ماساچوست، نبراسکا، نیویورک اوهایو، واشنگتن، ویرجینیای غربی و ایلینویز) این طرح اجرا شده است که البته بسیار مورد حمایت دولت و مردم قرار گرفته است.
دکتر آنجلا توملین، استادیار بخش بیماری‌های کودکان دانشگاه اندیانا معتقد است که “خانه‌های کودک زندان سرمایه گذاری برای آینده جامعه است، سرمایه بر روی یک مادر و یک کودک در یک زمان.” وی می‌افزاید: “یکی از مهم‌ترین کارهایی که می‌توان برای یک نوزاد انجام داد، حمایت از او برای داشتن یک رابطه قوی و سالم با خانواده‌اش است. احساس امنیت کودک بنیان و اساس رشد اوست که موجب توانایی او در گسترش مهارت‌های شناختی و آموزشی و همچنین داشتن سلامت روانی چه در زمان کودکی و چه بزرگسالی خواهد بود. از آنجا که مادران اولین حمایت گر کودکان محسوب می‌شوند، این طرح کمک می‌کند تا با ماندن کودکان با مادران خود، خطرات و آسیب‌های ناشی از جدا شدن کودک و بودنش در پرورشگاه کاهش یابد.”
از نظر چاندرا ویلانیوا محقق و نویسنده گزارش مادران، کودکان و زندان؛ نگاه ملی به طرح خانه کودک، ” این طرح، مادران و کودکان را در اولین ماههای زندگی که حیاتی‌ترین دوران است در کنار یکدیگر نگه می‌دارد که بر اساس تحقیقات، این خود موجب کاهش ارتکاب مجدد به جرم توسط مادران می‌شود.”
به غیر از مزایایی که این طرح برای کودکان دارد، برای سلامت روحی مادران نیز بسیار مهم است. با وجود اینکه مسئله سلامت روان از مسائل مهم در زندان‌های آمریکا محسوب می‌شود اما شیوع بیماری‌های روحی و روانی بین زندانیان زن به مراتب بیشتر از زندانیان مرد است و زنان همواره با خطر ابتلا به آن مواجه هستند.
خانه‌های کودک زندان این انگیزه را برای مادران ایجاد می‌کند تا توسط رابطه ای که با کودک خود ایجاد می‌کنند از بیماری‌های روحی مانند افسردگی، اضطراب و نگرانی دوری کنند.
انگیزه دیگری که این برنامه در مادران ایجاد می‌کند، بهبود رفتارشان و پایبند بودن به قوانین و مقررات زندان است. زیرا زیر پا گذاشتن اخلاق گرایی و رعایت نکردن قوانین و مقررات موجب می‌شود آن‌ها از ادامه حضور در برنامه باز بمانند و در صورت تخلف کودک سریع از آنجا خارج شده و مادر به زندان اصلی باز می‌گردد. رعایت قوانین موجب می‌شود که مادران صلاحیت آزادی زودتر از موعد قانونی را پیدا کنند که خود پیوسته برای تحقق این امر بسیار تلاش می‌کنند.
همچنین کاهش ارتکاب مجدد به جرم از دیگر تاثیرات مثبت خانه‌های کودک زندان است. این برنامه که کلاسهای آموزشی نگهداری از کودک و پرورش او را فراهم می‌کند موجب گسترش مهارت‌های مادر در این زمینه می‌شود که هم او را برای زندگی آینده در خارج از زندان آماده می‌کند و هم با ایجاد رابطه قوی و نزدیکی که بین مادر و فرزند ایجاد می‌کند احساس حمایتگری را در مادران تقویت می‌کند تا پس از آزادی همچنان به همان رویه به نگهداری از کودک خود ادامه دهد و از ارتکاب به هر جرمی که منجر به جدایی آن‌ها و بازگرداندن او به زندان شود پرهیز می‌کند.
طبق تحقیقاتی که در زندان‌های واشنگتن و نیویورک انجام شده است میانگین ارتکاب به جرم مجدد مادرانی که در خانه‌های کودک بوده‌اند به نسبت مادرانی که نبوده‌اند بسیار کمتر بوده است. در واشنگتن تنها ۱۵ درصد مادرانی که در خانه‌های کودک بوده‌اند مجدد مرتکب جرم شده‌اند در حالیکه گروه دیگر ۳۸ درصد بوده است. نرخ ارتکاب به جرم مجدد زنان در ایالت نبراسکا که بیش از ۱۰ سال مجهز به خانه کودک است ۱۷ در صد در میان مادرانی که ساکن خانه کودک بوده‌اند و ۵۰ درصد زنانی که در این طرح مشارکت نداشتند.
در کل این پروژه رو به گسترش و بهبود است اما محدودیت‌های نیز دارد. یکی از این محدودیت‌ها، منحصر کردن آن به عده ای با شرایط خاص است. خامه کودک محدود است به زندانیانی با ریسک خطر پایین که بر حسب آن همه مادران زندانی شانس حضور در آن را ندارند.
همچنین به دلیل محدودیت‌های فیزیکی که در اختیار زندان‌هاست و رشد چشمگیر تعداد زندانیان طی چند دهه اخیر، تمامی زندان‌ها به این طرح مجهز نیستند.
محدودیت دیگر محدودیت سنی است. برنامه خانه کودک تنها برای کودکانی است که در زندان به دنیا می‌آیند و کودکانی که حتی اگر کوچک باشند اما قبل از دستگیری مادر به دنیا آمده باشند شامل حال این برنامه نمی‌شوند. منتقدان به این محدودیت معتقدند تاثیرات منفی که این جدایی بر مادر و کودک می‌گذارد بسیار خطرناک است، زیرا کودک به مادر وابستگی پیدا کرده است و به یک درک شناختی نسبت به محیط، موقعیت و از همه مهم‌تر مادر خود رسیده است. برای حل این مشکل عده ای طرح گسترش خانه‌های کودک زندان را می‌دهند که از نظر بسیاری می‌تواند مشکل ساز باشد. آن‌ها معتقدند که کودکان قابلیت تشخیص حبس شدن و تغییر شرایط را دارند که این می‌تواند به آن‌ها آسیب برساند.
با وجود تمامی نقاط مثبتی که این برنامه دارد اما انتقاداتی نیز به آن وارد است. منتقدان معتقد هستند که این برنامه نیاز به مادر را، به عنوان مصلحت کودکان در ارجحیت قرار می‌دهند. آن‌ها مخالف حبس بودن کودکان در زندان به دلیل جرم مادرانشان هستند و تاکید دارند که زندان در هر صورت مکان پرخطر و استرس زایی است و جای کودکان نیست حتی اگر با مادران خود باشند.
در حالیکه انتقاد آن‌ها بسیار وارد و حائز اهمیت است اما طی این سال‌ها و طی تحقیقات گسترده ای که از سال ۲۰۰۹ درباره وضعیت خانه‌های کودک زندان شده است، هیچ سندی مبنی بر آزار جدی کودکان و تاثیرات منفی کوتاه مدت و بلند مدت روی آن‌ها گزارش نشده است.
هدف این برنامه ارائه یک محیط باثبات و امن برای پرورش کودکان از طریق توجهات مورد نیاز، وجود مادران و رسیدگی به آن‌ها است.
جین هریس زندانی سابق زندان بدفورد و معلم کلاسهای کودک یاری تاکید می‌کند ” فضا به گونه ای است که کودکان نمی‌دانند در زندان هستند، آن‌ها فقط می‌دانند با مادران خود هستند و آن چیزی است که آن‌ها می‌خواهند. ”
الدن ویل سرپرست مرکز بازپروری مک کیل آیلند اشاره می‌کند که کودکانی که او طی این مدت در این مراکز دیده است همگی شاد، سالم و هوشیار هستند زیرا مادران آن‌ها توسط کسانی که آگاهی و دانش کافی برای تربیت کودک دارند آموزش دیده‌اند و مهارت‌هایی پیدا کرده‌اند که به طور قطع می‌توان گفت جایگزین وجه خلافکاری آن‌ها شده است. هرچقدر هم که بگوییم این کودکان توسط دیوارهای سیمانی و میله‌ها احاطه شده‌اند اما در عمل، آن‌ها شانس بهتر و بیشتری برای شروع زندگی عادی خود دارند، درست همانند هرکودکی که زندگیش با خانواده‌اش آغاز می‌شود.
حبس حمایتی و زندانیان باردار
زنان باردار در زندان چه وضعیتی دارند؟ کجا بچه خود را به دنیا می‌آورند؟ چه بر سر کودکان آن‌ها می‌آید؟ جواب تمامی این سوالها بستگی به زندانی دارد که زنان دوران محکومیت خود را در آن می‌گذرانند. اگر در زندان زنان در واشنگتن باشند می‌توانند در کنار کودکان خود بمانند.
هانا تروسکات در پروژه خود تحت عنوان “حبس حمایتی” وضعیت زندگی مادران وکودکان را در این زندان به تصویر می‌کشد. مادرانی که در شرایط بسیار سخت تلاش می‌کنند بهترین‌ها را برای کودکان تازه به دنیا آمده اشان انجام دهند.
وی درباره این پروژه می‌گوید: سال ۲۰۰۳ تصمیم گرفتم عکاسی از خانه‌های کودک در زندان را که تازه درباره اشان شنیده بودم شروع کنم. درخواست دادم و پذیرفته شد. خانه کودک زندان واشنگتن تازه افتتاح شده بود و تنها با خانه من ۱۰ دقیقه فاصله داشت. از آن سال تا الان تقریباً هر ماه به آنجا سر می‌زنم تا با افراد جدید آشنا شوم.
وی معتقد است که این وظیفه ماست که از کودکان حمایت کنیم، حتی اگر با مادران آن‌ها نمی‌توانیم ارتباط برقرار کنیم و با آن‌ها همدلی کنیم، اما باید بدانیم کودکان در این میان بی تقصیر هستند. کودکان در زندان، به همان اندازه کودکان بیرون از زندان نیازمند حمایت هستند که خانه‌های کودک زندان این موقعیت را برای آن‌ها فراهم می‌کند.
حمایت مادر از کودک، تغذیه از شیر مادر و احساس امنیت کودک در آغوش مادرش از نقاط مثبت تأسیس خانه‌های کودک زندان است. همچنین این خانه‌ها باعث می‌شود که آسیب‌های ناشی از جدایی سریع کودک از مادرش بر او وارد نشود.
وی در جواب کسانی که معتقدند زندان جای کودکان نیست می‌گوید: مردم صرفاً به لغت “کودکان در زندان” توجه می‌کنند، در حالیکه این بخشی از زندگی کودکان در زندان است نه همه آن. کودکان بیشتر به حمایت و آغوش مادرانشان نیاز دارند. کودکان نمی‌دانند که در زندان هستند، آن‌ها تنها می‌دانند که در یک محیط امن و آرام و پرمحبت با مادران خود هستند.
در زندان زنان واشنگتن تمامی زنان باردار می‌توانند درخواست بودن در خانه‌های کودک را بدهند. آن‌ها باید فرم‌هایی را پر کنند، دلایل خود را برای بودن در آنجا ذکر کنند و همچنین افرادی را که در شرایط اضطراری بتوان کودک را به آن‌ها سپرد معرفی کنند و درخواست خود را به کمیته بررسی پرونده‌ها تحویل دهند. صلاحیت مادرانی که می‌توانند در این خانه مستقر شوند به وضعیت و دلیل حبس آن‌ها، مدت حبسشان که باید کمتر از ۳۰ ماه پس از زایمانشان باشد، سوپیشینه آن‌ها که نباید هیچگونه جرائم خشونت آمیز در آن باشد و همچنین رفتار زندانی در طول زمانی که در زندان است بستگی دارد.
در صورتیکه صلاحیتشان تأیید نشود، آن‌ها می‌توانند انتخاب دیگری داشته باشند؛ سپردن کودک خود به یکی از اعضای خانواده خود، سپردن به پرورشگاه و یا خانواده‌های دیگر و یا سقط جنین.
خانه‌های کودک زندان واشنگتن شبیه H دو راهرو بلند دارد. یک راهرو مختص اتاق‌های مسکونی است. برخلاف تصور رایج از زندان و سلول‌های آن، این اتاق‌ها اصلاً شبیه زندان نیست. اتاق‌ها کوچک است، خیلی کوچک. دیوارها رنگ شده، یک تخت یک نفره در گوشه ای از اتاق و کنارش یک تخت بچه و یا گهواره و یک کمد لباس کودک وجود دارد. مادران دیوارها را تزیین کرده‌اند و گاها عکس‌هایی که هانا از آنجا گرفته است را بر دیوار زده‌اند. همه اتاق‌ها پنجره ای رو به بیرون دارد.
در راهرو دیگر، یک اتاق بازی کودک با وسایل بازی مختلف، حمام مخصوص کودک، محل عوض کردن پوشک، لباسشویی و یک اشپزخانه برای آماده کردن غذا و تنقلات کودکان وجود دارد.
راهروی کوچکی که این دو راهرو را به هم متصل می‌کند محل اسکان پلیس و بازرسان بخش است. خانه کودک از فضای امنیتی به مراتب کمتری نسبت به زندان برخوردار است.
همچنین یک مطب دکتر کودک نیز در این بخش وجود دارد که ماهانه کودکان را ویزیت و معاینه کلی می‌کند.
زنان در طول بارداری خود و پس از آن یک مامای همراه دارند که به آن‌ها ورزش مخصوص می‌دهند، برای کاهش درد و اضطراب ماساژشان می‌دهند و پس از زایمان به آن‌ها در نحوه شیردهی، کنترل خونریزی بعد از زایمان و همچنین شیوه نگهداری از نوزاد کمک می‌کنند.
ماماهای همراه به غیر از کارهای معمول که جز وظایف یک مامای همراه است، در زندان نقش مهم‌تری نیز دارند و آن دادن امید به زنان نسبت به وضعیت خود، کودکانشان و آینده اشان است. آن‌ها به مادران زندانی به طور مداوم این پیام را می‌رسانند که آن‌ها باارزش، مهم، قابل احترام و قابل اعتماد هستند.
همچنین در این بخش پرستارانی نیز فعال هستند که در زمانی که مادران باید دوره‌های کار، آموزش و درمان خود را بگذرانند از کودکان مراقبت می‌کنند.
***
Elmalak, Seham; Babies Behind Bars: An Evaluation of Prison Nurseries in American Female Prisons and Their Potential Constitutional Challenges; April 2015
Yager, Sarah; Prison born; July and August 2015, The Atlantic
Stephanie Fritz, Kevin Whiteacre; Prison nurseries: Experiences of incarcerated women during pregnancy; Nov 2015
Joseph R Carlson Jr; Prison Nurseries: A Pathway to Crime-Free Futures; Corrections Compendium; Spring 2009; 34, 1; Criminal Justice Periodicals
Joseph R. Carlson; Prison Nursery 2000: A Five-Year Review of the Prison Nursery at the Nebraska Correctional Center for Women, Oct 2008
http://protectivecustody.org