همه به من میگویند زن آهنی
زنستان_ ناهید میرحاج:اگر تنها و تنها به همین تکه گفته های منیژه – که همه را نمی توانیم به خواست خودش بر صفحه بریزیم – دقت کنیم شاید نتوانیم به راحتی و بدون هیچ دغدغه ای چیپس های خوش طعم را بردهان خود و کودکانمان بگذاریم. در پس این همه رنگ و مزه که در انواع بسته بندی های چشم نواز مشتریان را به سوی خود می کشانند تلخی این طعم را می توان با خواندن بخشی از گفته های منیژه احساس کرد، نا گفته هایش که دیگر جای خود دارد…
-خانم —-؟
– منیژه. کارگر کارخانه چیپس سازی هستم
– چند سالته منیژه؟
۴۶ سالمه، سال ۷۵ شوهرم بر اثر ایست قلبی فوت کرد
– ولابد توماندی با …
– من ماندم با ۵ بچه ویک خانه نیمه ساخته —-
– شوهرت چه کاره بود؟
– فرهنگی بود.
– حقوقش را به شما ندادند؟
– چرا، اون موقع ۲۲ هزار تومان می گرفت. البته به اضافه عائله مندی وحق اولاد. حالا حقوقش ۱۱۰ هزار تومان شده اما مگه با این پول می شه زندگی کرد؟!
– پس از مرگ شوهرت بود که شروع به کار کردی؟
– زمانی که زنده بود خیاطی وقالی بافی می کردم بعد از مرگش هم به کارم ادامه دادم ولی پولی که در می آوردم کافی نبود، جدا از این همسایه ها هم برایم حرف در می آوردند. چه حرف هایی؟ خب خودت می دانی دیگه وقتی شوهر نداشته باشی یا رویت حساب بازمی کنند یا برایت حرف در می آورند.
– بعد چه کردی ؟
– بعد از این در و اون در زدن برای کار در کارخانه بسته بندی و فروش پسته کار گرفتم، اما حقوقش خیلی کم بود، بیمه نداشت، حقم را ضایع می کردند…خلاصه پس از سه سال از آنجا بیرن آمدم. روزی یکی از همسایه ها تعریف کرد دخترش که در کارخانه چیپس سازی کار می کرد اومده بیرون ومی گوید کارش خیلی سنگینه و از پس کار بر نمی آید. روز بعد از این صحبت من به کارخانه رفتم. مدیر کارخانه گفت باید از اداره کار نامه بیاوری، بلافاصله رفتم اداره کار. آنها گفتند باید چهار ماه در نوبت باشی. خلاصه آشنایی در آنجا داشتم که توانست یکروزه کارم را درست کند. وبه این ترتیب مشغول کار شدم.
– منظورت این است که استخدام شدی؟
– نه، با من قرارداد ۶ ماهه بستند!
– تعداد کارگران زن و مرد در آنجا چقدر بود؟
– اول که من رفتم هیچ زنی آنجا نبود ومردها حدود ۵۰ نفر بودند. حالا ۲۲ نفر زن در آنجا کار می کنند؛ در دو شیفت گردشی.
– چند ساعت در روز کار می کنی وچقدر حقوق در ماه می گیری؟
– مطابق قانون کار ما باید ۸ ساعت در روز کارکنیم که یک ساعتش استراحت است ولی ما اصلا استراحت نداریم، پارسال به ما صبحانه می دادند (البته یک لقمه ساندویچی)که آن هم امسال قطع شد، چای می آورند ولی وقت خوردن چای ندارم. ناهار را هم که خودمان می بریم نمی توانیم بشینیم و بخوریم. می دانی سرعت کارشان خیلی بالاست!
دست مزد ما پایه حقوق هر چه قانون کار است ؟؟؟ ما در ماه ۱۲۲ هزار تومان می گیریم، اگر اضافه کار داشته باشیم ساعتی ۷۸۰ تومان اضافه می گیریم.
– دست مزد زن ها با مردها چه فرقی دارد؟
-هیچی، حقوقمان یکیست طبق قانون !!
-مزایا چقدر می گیرید؟
-هیچی! کارگر قرار دادی مزایا ندارد!
– اگر بخواهند کارگری را بیرون کنند اول زن ها را بیرون می کنند یا مردها را؟
– از هرکسی که بهانه داشته باشند بیرونش می کنند. ولی ترجیح می دهند مردها را بیندازند بیرون.
– چرا مردها را؟
– چون کیفیت کار زن ها بهتره. قبلا مردها در قسمت تمیز کردن وپوست کنی بودند آنها را بیرون کردند و زن ها را بجای آنها گذاشتند.
– استخدام قرار دادی با استخدام رسمی چه فرقی دارد؟
– استخدام قراردادی معمولا شش ماهه است ولی کارفرما هروقت بخواهد با یک بهانه می اندازدت بیرون. قبل از عید امسال به یکی از کارگران گفتند برو بعد ازعید بیا. اون بیچاره رفت و بعد از ۱۳ روز تعطیلات برگشت. سرپرستمان به او گفت ما دیگه به تو احتیاجی نداریم او هم رفت به اداره کار شکایت کرد، اداره کار در جواب بهش گفت: دیر آمدی! چون کارگر باید سه روز بعد از اخراج به ما مراجعه کند اما حالا خیلی از تاریخ اخراجت گذشته است! این یک کلک است دیگر، نمونه دیگرش این است که که اگر قرار دادت دو هفته قبل ازعید تمام شود یک قرارداد دوهفته ای باهات می بندند و از سال جدید دوباره قرار داد شش ماه —جالبه !!!؟ نه؟
اما با کارگران رسمی نمی توانند این کارها را بکنند تازه مزایا هم دارد.
-شورای کارگری در این کارخانه دارید؟
-نه فقط مدیر کارخانه با دو سر پرست.
– مهد کودک هم ندارید؟
-نه، چون شرکت کوچک هست، قبل از استخدام می پرسند که بچه کوچک داری یا نه، اگر داشته باشی استخدامت نمی کنند.
-این شرکت دولتی است یا خصوصی؟
-خصوصی
– در محل کار تو چه خطراتی وجود دارد؟
-باید مواظب دستگاه ها باشیم که انگشت هایمان را قطع نکند، پودرهای شوینده هم خطرناکند، جابه جا کردن بار واز همه مهم تر بلند کردن سبدها و ریختن آنها توی مخزن (هر سبدی حدودا ۳۰ کیلو است ) هم خیلی سخت است.
-این کار را خانمها می کنند؟
-بله، خانم ها در قسمت بسته بندی و آقایان در قسمت پوست کنی وشستشو .
-دست مزدت را چگونه خرج می کنی؟
-موقعی که شوهرم مرد، خانه نصفه کاره بود، کلی هم بدهی داشتیم، سعی کردم خانه را تا اینجا که می بینی برسانم وخرج تحصیلات بچه هایم را بدهم، خودت می دونی بچه دانشگاهی یعنی چه، گاهی به من می گویند با این همه کار که می کنی چرا برای خودت طلا نمی خری! من همیشه جواب می دهم که طلاهای من توی خانه اند، طلاهای من بچه هایم هستند…
– با این همه تلاش از زندگی راضی هستی؟
– کارمن در کارخانه خیلی سخت است. هر کسی آمده بیشتر از چهار پنج ماه نمانده، ولی من پنج سال است که مانده ام چون احتیاج دارم، میدانی همه به من می گویند: زن آهنی