بچه های خاک” و بیچه پروری
میدان زنان
“بچه های خاک” فیلمی است از مهناز محمدی درباره زندگی کودکان بی تابعیت. بچه هایی که در ایران متولد شده اند و دارند قد می کشند، مادرانشان ایرانی است، اما به خاطر اینکه پدرانشان غیرایرانی است، شناسنامه و تابعیت ندارند و از حقوق اجتماعی محرومند.
به گفته مهناز محمدی، نشان دادن وضعیت اسف بار این افراد به جهت ایجاد امکان تغییر در وضعیت زندگی شان از دلایل ساخت این فیلم است.
برای تهیه این فیلم زمان زیادی را صرف کرده و به نوعی با زندگی بغرنج آنها عجین شده است. تصویب طرحی در مجلس درباره تابعیت این کودکان بهانه ای شد برای گفت و گوی میدان با او:
مدت زیادی با بچه های بی تابعیت بوده اید و زندگی آنها را از نزدیک دیده اید. مثال زدنی ترین موارد را می توانید نام ببرید؟
همه ی این بچه ها مثال زدنی ترین هستند. شرایط همه شان جزو بدترین هاست. در محله تحقیر می شوند، در مدرسه انگشت نما هستند و مورد تمسخر هم سن و سالهای خود قرار می گیرند. با شرایطی که برای زندگی آنها فراهم کرده ایم، انگار داریم بمب ساعتی تربیت می کنیم.
در کشور سوئد هر ساله بودجه ای برای هویت یابی خارجی ها هزینه می شود. بدین ترتیب که مثلا به مادران ایرانی تبار به صورت مداوم پولی داده می شود که با فرزندانشان به زبان مادری حرف بزنند تا آن بچه ها که قرار است در سوئد زندگی کنند، هویت خود را فراموش نکنند. آنها می دانند که بی هویتی یک گروه در جامعه شان چه لطماتی می تواند برایشان داشته باشد.
به نظر شما مجلس با طرحی که به تصویب رساند، چقدر در جهت ایجاد فضای مناسب برای زندگی این افراد گام برداشت؟
مجلس نشان داد که مسئله هویت اینها برایشان اهمیتی ندارد تا جایی که حتی یکی از نماینده ها عبارت نامناسب “غول برره” را به کار برد.
شناسنامه نخستین رکن اعلام هویت است و بچه ای که حتی در بعضی موارد پدر خود را هیچ وقت ندیده و خود را ایرانی می داند، با این بینشی که نسبت به او در بالاترین بخشهای حاکمیت وجود دارد، تحقیر می شود و در شرایطی رشد می کند که ممکن است وقتی بزرگ شد، بخواهد از جامعه اطرافش انتقام بگیرد. تصویب چنین قوانینی یعنی ایجاد فضای رشد “بیجه” و “خفاش شب”. قانونگذاران باید این نکته را مورد توجه قرار دهند که چه فضایی را برای رشد این افراد فراهم می کنند.
به نظر من مجلس به صورت “هیاتی” قانون تصویب کرده است، نه کارشناسانه.
چقدر از بچه های بی تابعیتی که دیده اید شرایط درس خواندن را دارند؟
بچه هایی که پدرشان کارت اقامت دارند، می توانند درس بخوانند، اما در چه شرایطی؟ هر سال در آغاز مهر ماه مادرها سه شبانه روز جلو اداره اتباع برای گرفتن مجوز تحصیل فرزندانشان می نشینند. بعد این بچه ها ـ اغلب دیرتر از دیگران ـ سر کلاس حاضر می شوند و بعد در کلاس درس به نوعی به بچه های دیگر گفته می شود که اینها از شما نیستند.
به طور خاص اشکالی که شما در مصوبه مجلس می بینید، چیست؟
مشکل کودکان بی تابعیت، یک مشکل اجتماعی و فرهنگی است، در حالی که مجلس به این مسئله نگاه امنیتی دارد. آمار رسمی این کودکان بیش از ۶۰ هزار تن است و آمار غیر رسمی حتی بیش از۱۰ برابر این تعداد است. ما نمی توانیم این تعداد انسان بدون هویت در کشور داشته باشیم و تا ۱۸ سالگی آنها صبر کنیم. بچه هایی که مادرانشان آنها را تا ۱۸ سالگی بدون هویت بزرگ می کنند، اما برای حاکمیت اینقدر بی اعتبار هستند که نمی توانند به فرزندانشان هویت بدهند. این بچه ها در ایران زاده شده اند، خود را ایرانی می دانند، فارسی حرف می زنند، اما مجلس در طول سالهایی که شخصیتشان شکل می گیرد، اجازه ایرانی بودن به آنها نمی دهد.
نویسنده: ساقی لقایی