بانک توسعه زنان در ونزوئلا
فاریا، زن ۴۴ ساله‌ای که به تنهایی سه فرزندش را سرپرستی می‌کند، با پرونده‌ای که خودش آماده کرده بار دیگر به دفتر بانک توسعهء زنان ونزوئلا آمده تا یک وام ۵۰۰ هزار بولیواری (به نرخ سال ۲۰۰۴ حدود ۲۵۰ هزار تومان) دریافت کند. می‌گوید تقریباً مطمئن است که وام را دریافت خواهد کرد و با این پول می‌تواند شرکتش را به‌طور رسمی ثبت کند و دو کارگر جدید را به کار بگیرد تا کیک و ماستی را که تولید می‌کند برایش در محله توزیع کنند.بار اول که اسم این بانک را شنیده بود مردد بود که برای خرید اجاق و وسایل دست دوم آشپزخانه و استخدام کارگر به او وام خواهند داد یا نه، اما بعد از این‌که در کلاس‌های این بانک شرکت کرد، فهمید که نوشتن طرح تجاری چندان هم سخت نیست.خیالش هم از بابت ضامن و سوابق بانکی راحت شده بود و دیگر می‌دانست که به آن‌ها نیازی ندارد.
بانک توسعهء زنان ونزوئلا که از هشتم مارس ۲۰۰۱ توسط چاوس تاسیس شد تا به حال بیش از ۶۰ هزار وام با میانگین ارزش حدود یک میلیون تومان داده است.این وام‌ها بیش از ۲۱۷ هزار شغل برای فقیرترین خانواده‌ها ایجاد و بنابراین به حدود یک میلیون و سیصد هزار نفر کمک کرده است.حدود ۹۶درصد از این وام‌ها به زنان داده می‌شود.البته وام‌ها به افراد تعلق نمی‌گیرد بلکه برای دریافت وام باید یک تعاونی معرفی شود.این تعاونی‌ها عمدتاً اعضای یک خانواده یا عده‌ای دوست هستند که لزوماً باید توسط یک زن اداره شوند و اکثریت اعضا باید زن باشند.
فاریا می‌گوید: «همین وام اندک زندگیم را نجات داده است. تا وقتی این بانک در کاراکاس کار می‌کند کسی از گرسنگی نمی‌میرد.» عجیب نیست که اکثریت کسانی که در راهپیمایی خیابانی پس از کودتای سال ۲۰۰۲ جلوی کاخ ریاست جمهوری جمع شده بودند و فریاد می‌زدند: «چاوس نباید برود» زنان بودند.
۷۵ درصد جمعیت ونزوئلا زیر خط فقر زندگی می‌کنند و ۶۵درصد خانواده‌های فقیر توسط زنان تک‌سرپرست اداره می‌شوند. از هنگام روی کار آمدن چاوس اقدامات متعددی برای حمایت زنان صورت گرفته است. یکی از اقدامات اساسی هنگام تدوین قانون اساسی بولیواری در ۱۹۹۹ بود. در این قانون اساسی به حقوق برابر زنان، لزوم حضور ۵۰ درصدی زنان در احزاب، حقوق زنان سرخپوست و مقابله با خشونت علیه زنان اشاره شده است. مثلاً‌در اصل ۸۸ به ارزش کار خانگی زنان به‌عنوان یک کار اقتصادی مولد اشاره شده است که باید تحت پوشش تامین اجتماعی قرار گیرد و از حداقل حقوق برخوردار باشد; اگر چه هنوز بسیاری از این قوانین بستر اجرایی پیدا نکرده‌اند ولی دولت در شعارهای خود همواره بر حضور زنان تاکید داشته است.در سال ۲۰۰۶ از ۲۳ وزیر کابینهء چاوس هفت نفر زن بوده‌اند و چاوس هنگام معرفی وزرا در فوریهء ۲۰۰۶ می‌گوید: «حضور زنان در کابینه بسیار مهم است چرا که کنار گذاشتن زنان از عواقب جنبی نظام سرمایه‌داری است.»او جای دیگر می‌گوید: «روزی که به برابری جنسیتی در زمینهء تصمیم‌گیری برسیم روز بزرگی برای جهانیان است.»
برخی از این قوانین در سطح آمریکای لاتین (یا حتی آن طور که ادعا می‌شود، در سطح جهان) پیشرو هستند. نورا کاستانیدا، رییس بانک توسعهء زنان ونزوئلا می‌گوید: «در ۱۹۹۹ وقتی قانون اساسی جدید در حال تدوین بود از ما (تشکل‌های زنان) خواستند که پیشنهادهایمان را ارایه دهیم.طی چهار ماه ما هر روز با هیات قانون‌گذاری در ارتباط بودیم و دربارهء قوانین بحث می‌شد و اعضای این هیات به اهمیت تاریخی تلاش‌های ما پی بردند.»
نورا کاستانیدا، موسس بانک توسعهء زنان است و سی سال سابقهء استادی در دانشگاه مرکزی ونزوئلا را دارد.او که از سیاست‌های سوسیالیستی چاوس حمایت می‌کند معتقد است آنچه در دانشگاه از اقتصاد آموخته، یعنی اقتصاد مکتب شیکاگو، مروج نظام سرمایه‌داری و مثل ویروسی است که باید از شرش خلاص شد. منتقدان این بانک مدعی هستند که بانک هیچ سودی نداشته و حدود ۴۰درصد بدهی دارد، اما دولت از این بانک حمایت می‌کند و معمولاً از محل درآمدهای نفتی اعتباری را به این بانک تخصیص می‌دهد. نورا می‌گوید: «هدف بانک سودآوری نیست. ما می‌خواهیم زندگی افراد را بهبود دهیم.»
بانک توسعهء زنان ونزوئلا
تنها بخشی از فعالیت‌های بانک توسعهء زنان ونزوئلا به تخصیص وام‌های کوچک اختصاص دارد. این بانک علاوه بر آن به آموزش و توسعهء فرصت‌های کسب‌وکار برای زنان نیز می‌پردازد.در دوره‌های آموزشی مهارت‌های فنی، کارآفرینی و مدیریت کسب‌وکار آموزش داده می‌شوند که نورا از آن با عنوان «اقتصاد عامیانه» یاد می‌کند.
نورا می‌گوید: «اقتصاد به روابط بین انسان‌هایی که ملزومات زندگی را تولید می‌کنند می‌پردازد.این رابطه یا رابطهء بهره‌کشی است یا رابطهء همیاری. ما در بانک تمام تلاشمان معطوف به ایجاد یک اقتصاد مبتنی بر همیاری است. برای این کار آموزش، اعتبار و هر منبعی که لازم باشد فراهم می‌کنیم.»
این بانک در مناطق مختلف انجمن‌های اقتصادی زنان را تشکیل می‌دهد و با آن‌ها ارتباط مستقیم برقرار می‌کند. برای مثال در استان‌های جنوبی ونزوئلا عدهء زیادی افراد سرخپوست زندگی می‌کنند که بسیار فقیر هستند. این افراد حتی از وجود چنین بانکی باخبر نیستند و اگر هم خبر داشته باشند نمی‌توانند هزینهء سفر تا کاراکاس را تامین کنند. بانک زنان از طریق ایجاد این انجمن‌ها و ارتباط با آن‌ها فرصت‌های کاری را شناسایی کرده و آموزش و منابع مالی مورد نیاز را برای راه‌اندازی کسب‌وکار فراهم می‌کند. مثلا در یکی از مزارع ۳۰ هکتاری این مناطق ۱۹ زن هویج چینی می‌کاشتند که با همکاری بانک، محصول خود را به انواع سبزیجات باارزش و سپس گیاهانی که مصرف دارویی داشتند تغییر داده‌اند. با توجه به آن‌که ۷۰درصد مواد غذایی مورد نیاز ونزوئلا از خارج وارد می‌شود، تولیدات کشاورزی از اهمیت اقتصادی ویژه‌ای برای دولت برخوردار است.
از زمینه‌های دیگر کسب و کار می‌توان به صنایع دستی، غذا و ادویه اشاره کرد. غذاهای تولیدشده که سعی می‌شود متناسب با نیاز مشتریان یعنی سالم، طبیعی، بدون مواد شیمیایی و با قابلیت عرضهء سریع باشند پس از تولید نیاز به توزیع دارند و این موضوع زمینه‌های جدید برای ایجاد کسب‌وکار گروهی دیگر را ایجاد می‌کند. همچنین در زمینهء تولید ادویه از مهارت‌ها و امکانات محلی بهره‌گیری می‌شود. بانک توسعهء زنان همچنین در زمینهء توسعهء گردشگری به‌ویژه در مناطق جنوب که برای گردشگران اروپایی جذابیت ویژه‌ای دارد، انجمن‌های زنان را حمایت می‌کند.
روی دیگر سکه
با این حال برخی از زنان ونزوئلایی نیز به سیاست‌های چاوس معترضند و معتقدند که سیاست‌های او کشور را دچار بحران اقتصادی و سیاسی می‌کند. جنیفر سالاس، حقوقدان ۳۰ ساله، که عضو انجمنی به‌نام دفاع از حقوق زنان و خانواده است و در راهپیمایی علیه چاوس شرکت کرده، می‌گوید: «می‌بینید که بیشتر، زنان در این راهپیمایی شرکت کرده‌اند.این نخستین بار است که زنان در صف نخست مبارزات سیاسی قرار گرفته‌اند.»جسیکا گودوی، ۲۴ ساله، نیز که در این راهپیمایی شرکت کرده است چاوس را به‌خاطر بیکاری جوانان و رکود اقتصادی سرزنش می‌کند و می‌گوید: «من ۱۰ بار در راهپیمایی شرکت کرده‌ام و توسط پلیس کتک خورده‌ام.کدام حکومتی زنان را کتک می‌زند و گاز اشک‌آور به سویشان پرتاب می‌کند؟»
منابع :
http://www.womensenews.org
http://www.globalwomenstrike.net
http://www.venezuelanalysis.com
http://www.awakenedwoman.com
http://www.inmotionmagazine.com
برگرفته از :روزنامه سرمایه ،صفحه اقتصاد زنان