«افزایش چندزنی» در تاجیکستان

زرینه خوشوقت

روزنامهء «نیویورک تایمز»(New York Times) چاپ آمریکا مطلبی را در مورد چندهمسری در تاجیکستان منتشر کرده است.

در این مقاله آمده است که چندهمسری بعد از جنگ داخلی در این کشور که نزدیک ۱۰۰ هزار نفر از جمعیت غالباً مرد را قربانی گرفت، افزایش یافته است.یکی از دلایل این روند اجتماعی کمبود مردان و زیاد بودن زنان و دختران است. همچنین مهاجرت نیروی کاری از تاجیکستان به روسیه و کشورهای دیگر مستقل از علل دیگر کاهش شمار مردان در تاجیکستان محسوب می‌شود.

جزا برای چندهمسری

برای چند همسری قانون کیفری تاجیکستان جریمه‌ای معادل ۵۰۰ بار حقوق مرد و یا دو سال کار بدون حقوق در نظر می‌گیرد.

با در نظر گرفتن این قانون، بسیاری از مردها که دو و حتی سه همسر دارند، رسماً تنها به داشتن یک همسر اعتراف می‌کنند. اصلاً در تاجیکستان پیدا کردن اطلاعات دربارهء تعداد رسمی مردهایی که دو و یا چند همسر دارند، کاری دشوار و گاهی ناممکن است.

اما این نکته مسلم است که زن دوم همیشه با مشکلات فراوانی روبه‌رو می‌شود. به گفتهء یک زن که از افشای نامش با ملاحظات از دست دادن شوهرش خودداری کرد، همسران دوم در بیش‌تر موارد به سرنوشت نامشخصی دچار می‌شوند.

این زن راضی نشد که حتی سخنان او را ضبط کنم، و گفت از آن بیم دارد که روزی شوهرش وی را طلاق بدهد و او در زندگی با دو کودک خود تنها بماند.

این زن از نظر قانون هم نمی‌تواند به نهادی شکایت ببرد و یا از شوهرش درخواست بکند، تا حقوق او را اعتراف کند. زیرا رسماً وی به جز «نکاح شرعی» هیچ مدرک ثبت شدهء قانونی دربارهء شوهر داشتنش در دست ندارد.

دین اسلام و چندهمسری

صلاح‌الدین میرزازاده، یک شهروند تاجیکستان می‌گوید: «بسیاری از مردها از ناآگاهی زنان و دختران در مورد مقررات اسلام دربارهء چندهمسری سوءاستفاده کرده و آن‌ها را به دام فریب به نکاح خود درمی‌آورند.»او می‌گوید: «در دین اسلام مردی می‌تواند با همسر دوم یا سوم ازدواج کند، که برای آن‌ها شرایط همگون اقتصادی و اجتماعی فراهم کند. بیش‌تر مردها در تاجیکستان با سوءاستفاده از کم بودن دانش دینی زنان و دختران آن‌ها را به نکاح درمی‌آورند و سپس به آسانی طلاق می‌دهند.»

ولی به اعتقاد روشنای عمراوا، یک مقام کمیتهء زنان و خانوادهء تاجیکستان، اخیراً زنان و دختران و رقبای برخی سواستفاده‌ها آگاه‌تر شده‌اند. به گفتهء عمراوا، شماری از زن‌ها به این کمیته از آن که مردان با آن‌ها اول به عنوان زن دوم نکاح و سپس آن‌ها را طلاق داده‌اند، شکایت شفاهی آورده‌اند. نبود مدارک ویژه دربارهء ثبت عقد نکاح چنین افرادی در موسسات دولتی مانع به دادگاه کشیدن چنین مردهایی ارزیابی می‌شود.

در همین حال، در صحبت با عده‌ای از ساکنان شهر دوشنبه، قاطبه ءزنان علیه چند همسری حرف زدند و اکثر مردها راضی بودند که زن دوم داشته باشند.

اقرار به چند زنی

با وجود آن که قانون کیفری تاجیکستان برای چندهمسری جزا مقرر کرده است، اما بیش‌تر مردان اذعان می‌کنند که همسر دوم دارند.

بیش‌تر زنان از صحبت با خبرنگاران در موضوع چندهمسری اجتناب می‌ورزند.اما برای پیدا کردن زنی که اقرار کند زن دوم مردی است با مشکل روبه‌رو شدم. زیرا بیش‌تر زنان نه تنها از صحبت با خبرنگاران در این موضوع اجتناب می‌ورزند، بلکه برخی از چنین زنانی بعد از گرفتن طلاق از شوهر یا دعوا با وی راه نجات از این ورطه را در خودکشی می‌بینند. «افسانه» یکی از همین زن‌هاست. وی می‌گوید: «من زن دوم مردی شدم که زن و شش فرزند داشت. باید این کار را نمی‌کردم و بهتر بود با جوان مجردی خانواده بنیاد می‌کردم، اما آن وقت در این باره فکر نکردم، چرا که عاشق بودم.»

هر چند عده‌ای از زنان در مورد دو زن داشتن شوهرهایشان به دادگاه شکایت برده‌اند، ولی زنان کمی را می‌توان پیدا کرد که برای دفاع از حقوق خود به عنوان زن دوم به دادگاه شکایت برده باشند. زیرا بیش‌تر زنان دربارهء مقررات قانون کیفری تاجیکستان در مورد چندهمسری آگاهی نداشته‌اند.

منبع: سایت بی‌بی‌سی فارسی