منع دوچرخه‌سواری برای زنان در اصفهان
سرمایه
رها خسروی
مرکز اطلاع‌رسانی فرماندهی انتظامی استان اصفهان شنبهء این هفته با صدور اطلاعیه‌ای از ممنوعیت اسکیت‌سواری و دوچرخه‌سواری برای زنان در معابر عمومی خبر داد. این در شرایطی است که درست یک هفتهء پیش از آن نیز شهرداری اصفهان از راه‌اندازی دفتر حمل و نقل غیرموتوری (به نظر در میان شهرداری‌های کشور نخستین بار است که چنین دفتری راه‌اندازی می‌شود) به منظور توسعهء دوچرخه‌سواری در اصفهان خبر داده بود.
اگرچه در طرح شهرداری از تبعیض در اجرای این طرح یا مصادیق جنسیتی مشمول آن سخنی به میان نیامده بود اما به استناد اطلاعیه نیروی انتظامی که تقریبا یک هفته بعد از آن منتشر شد، به نظر می‌رسد در اجرای آتی برنامهء عمومی‌سازی دوچرخه‌سواری در اصفهان از حضور تقریبا نیمی از شهروندانی که جنسیت مونث دارند ممانعت به عمل آید. تا آنجا که به نظر می‌رسد توسعهء دوچرخه‌سواری برای شهروندان مرد نام مناسب‌تری برای این طرح خواهد بود.در اطلاعیه‌ای که روز شنبه سیزدهم تیر ماه از سوی مرکز اطلاع‌رسانی فرماندهی انتظامی استان منتشر شد، آمده است: «با بانوانی که اقدام به اسکیت‌سواری و دوچرخه‌سواری در معابر عمومی کنند، برخورد می‌شود.» این مرکز درخصوص نحوهء استفاده از اسکیت و دوچرخه برای بانوان اعلام کرد: «بانوانی که قصد استفاده از دوچرخه و اسکیت و اسکوتر را دارند می‌توانند به پارک یا ورزشگاه‌هایی که مختص بانوان است، مراجعه کنند.» این اطلاعیه می‌افزاید: «اخیرا مشاهده می‌شود که تعدادی از بانوان به بهانهء ورزش یا تفریح با وضع بسیار زننده اقدام به دوچرخه‌سواری یا اسکیت‌سواری در معابر عمومی می‌کنند ضمن این‌که این اقدام بر اساس آیین‌نامهء راهنمایی و رانندگی نیز برخلاف مقررات است.» فرماندهی انتظامی در اطلاعیهء مذکور اعلام کرد، این نوع ورزش بانوان در معابر عمومی باعث جریحه‌دارشدن عفت عمومی و در برخی مواقع ایجاد تصادفات و بروز خسارات جانی و مالی می‌شود.این در شرایطی است که از گذشته در اصفهان علاقه‌ای به استفاده از دوچرخه مرسوم و معمول بوده است. برخی آن را به وضعیت هندسی خیابان‌ها مربوط می‌دانند که برخلاف تهران یا بسیاری دیگر از شهرها از کم‌ترین میزان سطوح شیب‌دار برخوردار است. اصفهان از گذشته‌ها به شهر دوچرخه‌سواران معروف بوده و دوچرخه تنها وسیلهء نقلیه مانوس بسیاری از مردان کاسب و بازاری شهر بوده است. شاید وجود این گذشته و سابقهء تاریخی بوده که باعث شد در دومین جلسهء کمیتهء حمل و نقل ترافیک کمیسیون شورای اسلامی شهر اصفهان که با حضور فرماندهی راهنمایی رانندگی شهرستان، معاونان عمرانی، خدمات شهری، تاکسیرانی، هیات دوچرخه‌سواری، اتوبوسرانی و… تشکیل شد در خصوص دوچرخه‌سواری ایمن در اصفهان گام‌های موثری برداشته شود. در این جلسه بر برنامه‌ریزی، طراحی شبکه، استانداردسازی و ایمن‌کردن خیابان‌های سطح شهر برای تسهیل در استفاده شهروندان از دوچرخه تاکید شد. تعیین مسیرهای تردد دوچرخه، ایجاد امنیت برای دوچرخه‌سواران، مشخص شدن پارکینگ‌های دوچرخه در سطح شهر، توسعهء دوچرخه‌سواری در مرکز شهر، محور بافت تاریخی و حاشیهء زاینده‌رود و نصب دوربین‌های کنترل سرعت در خیابان‌ها از دیگر محورهای مورد بحث در این جلسه بود که مقرر شد با تقسیم وظایف مسوولیت هر یک از کارشناسان در این خصوص مشخص شده و در دو هفتهء آینده گزارشی از روند پیگیری امور به جلسه ارایه کنند.
غلامرضا شیران، رییس کمیسیون عمران و حمل و نقل شورای اسلامی شهر اصفهان در این جلسه ابراز امیدواری کرده بود که با تلاش و همفکری کارشناسان دوچرخه‌سواری در سطح شهر توسعه یافته و با ایجاد امنیت برای دوچرخه‌سواران و فرهنگ‌سازی در این زمینه هرچه زودتر شاهد استفاده بیشتر شهروندان از دوچرخه باشیم اما به نظر می‌رسد با اطلاعیه‌ای که از سوی نیروی انتظامی منتشر شده این فرهنگ‌سازی تنها قرار است برای نیمی از جمعیت شهر اصفهان به اجرا درآید و در شرایطی که با انواع شیوه‌ها و تبلیغات و… پدر و پسر خانواده به استفاده از این وسیلهء نقلیه جهت عبور و مرور در شهر ترغیب می‌شوند مادر و دختر خانواده بایستی از اتومبیل شخصی، تاکسی و اتوبوس استفاده کنند و در حالی که یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های شهرداری و شورای شهر اصفهان در اجرای این طرح کاهش آلودگی هوا عنوان شده است: «بحث امروز دنیا پرداختن به بهداشت شهری است و این‌که امنیت شهروندان در عبور و مرور در شهر تامین و افزایش یابد و ما در این خصوص باید بدانیم که چگونه می‌توان از فرم و طراحی شهرمان برای استفاده کم‌تر از انرژی و کاهش آلودگی بهره‌گیری کنیم»; به نظر می‌رسد تاثیر چندانی در کاهش آلودگی هوا ایجاد نشود.
نگاه فانتزی به دوچرخه‌سواری زنان
فضای اطراف زاینده‌رود و پارک‌های حاشیه‌ای فضای دلچسبی را در روزهای تابستان برای قدم‌زدن و دوچرخه‌سواری فراهم می‌کند. همین مساله شاید دختران و زنان اصفهانی را بر آن داشته تا ساعاتی را با دوچرخه‌سواری در این فضا سپری کنند. در شرایط حاضر سوارشدن زنان بر دوچرخه ذیل عنوان تفریح و به صورت امری فانتزی نگریسته می‌شود نه یک وسیلهء نقلیه، تا آنجا که به نظر می‌رسد تنظیم اطلاعیهء نیروی انتظامی نیز برگرفته از همین نگاه بوده است، در حالی که براساس طرح شهرداری دقیقا برعکس قرار است دوچرخه حکم وسیلهء نقلیه افراد را در فرهنگ عمومی حمل و نقل پیدا کند. با این وصف باید گفت در این میان تکلیف زنانی که دوچرخه تنها وسیلهء نقلیه آن‌هاست چه می‌شود؟ این زنان در کجای این پارادایم دیده شده‌اند (رجوع کنید به گفت‌وگویی که در صفحه آخر روزنامه سرمایه در تاریخ ۲۳ تیرماه چاپ شده است.) اما درمقابل نمی‌توان از دوچرخه‌سواری زنان به عنوان یک هوس و تفریحی ضدارزش نام برد آن هم در شرایطی که مکان‌های مورد نظر مناسب برای دوچرخه‌سواری زنان در سطح شهر به تعداد انگشتان یک دست نیز نمی‌رسد. نیروی انتظامی از وضع زننده (معلوم نیست منظور پوشش است یا حرکاتی که حین دوچرخه‌سواری رخ می‌دهد؟) سخن گفته است. آیا علت ممانعت پوشش نامناسب برخی از زنان است. آیا نیروی انتظامی نمی‌تواند با وضع یکسری دستورالعمل‌ها نسبت به رعایت پوشش مناسب هنگام دوچرخه‌سواری اقدام کند؟