پارک های ویژه زنان،حرمت یا توهین به زنان
کانون زنان ایرانی،ترانه بنی‌یعقوب: “با وجود افتتاح گاه به گاه پارک های زنان در شهرهای مختلف کشور این موضوع همچنان مخالفان و موافقان متعددی دارد آنچنان که عده ای از فعالان و کارشناسان امور زنان احداث این اماکن را در جهت جداسازی جنسیتی و توهین به شأن و شخصیت زنان ارزیابی و عده ای دیگر نیز با توجه به محدودیت های شرعی، عرفی، قانونی برای ورزش زنان وجود این مراکز را مفید و دارای کارکرد اجتماعی می دانند.”
مژگان گوشه‌ی پرده را کنار می زند و در پناه نورساطع از آن می نشیند ناگهان فریاد مادرش او را تکان می دهد” پرده را بکش همه خانه معلوم است” مژگان پرده را می کشد و به گوشه تاریک اتاق می خزد
طبق گزارش پزشکان دانشگاه علوم پزشکی که به دفتر امور زنان استانداری تهران ارائه شده بیماری پوکی استخوان نزد زنان به ویژه زنانی که در شهرهای بزرگ زندگی می کنند به سرعت رو به افزایش است.
این کارشناسان شیوه زندگی زنان، عدم استفاده از نور خورشید به دلیل زندگی آپارتمان نشینی و خانه های مشرف به یکدیگر را از دلایل اصلی این بیماری رو به رشد زنان عنوان کرده اند.
شاید توجه به این مسئله و نبود امکانات اولیه رفاهی، ورزشی، و تفریحی برای زنان ایجاد و احداث پارک های ویژه زنان در سال های اخیر را به بحثی جدی تبدیل کرده است.
ایده شکل گیری این فضاها از سال ها پیش در کشورمان مطرح شده البته تجربه تشکبل این پارک ها مختص ایران نیست و برخی از کشورهای عربی مثل امارات و عمان نیز تجربه تاسیس پارک های محصور زنان را دارند. چنین اماکنی در کشورهای اروپایی وجود ندارد و هر چند کلوپ ها و مراکز ویژه زنان در این کشورها یافت می شود اما تا به حال ضرورت شکل گیری چنین مراکزی در آن کشورها احساس نشده است. ایده اولیه تشکیل این مراکز سال ها پیش در دفتر امور زنان ریاست جمهوری و در زمان تصدی ” شهلا حبیبی” مطرح شد اما پس از مدت کوتاهی این بحث به دست فراموشی سپرده شد. و توجه دوباره به این بحث از سال ۸۲آغاز شد.
زمانیکه برای نخستین بار در کشور دفتر امور زنان وزارت کشور بحث ایجاد فضاهای ویژه فرهنگی، ورزشی و تفریحی زنان را مطرح کرد و به دنبال آن سازمان شهرداری های کشور نیز بار دیگر این موضوع را عنوان و با انتشار بخشنامه ای به تمام معاونین عمرانی استانداری های سراسر کشور تاسیس پارک ویژه زنان را مورد ارزیابی قرار داد.
این برای اولین بار بود که سازمان شهرداریهای کشور با مشارکت شهرداریها و به همراه دفتر امور زنان وزارت کشور در ایجاد مراکز تفریحی ورزشی و رفاهی برای بهره برداری زنان پیشگام می شدند.
از آن زمان تاکنون ضرورت شناسایی اماکن و باغ های محصور در نقاط قانونی شهر با ارزیابی نیازهای جمعیتی شهرها در دستور کار شهرداریها، شوراهای شهر استانداری های شهرهای مختلف کشور قرار گرفته است.
این مراکز تاکنون در برخی شهرهای استانهای همدان، چهار محال و بختیاری، سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، خراسان رضوی و هرمزگان افتتاح شده و دیگر شهرهای کشور از جمله ارومیه، برازجان، گلپایگان، شاهرود، ایرانشهر، لار، قزوین، سنندج، کرمان، گنبد کاووس، رشت، خرم آباد، خمین نیز اعتبار ویژه کشوری را برای احداث این فضاها دریافت کرده اند.
اما با این همه و با وجود افتتاح گاه به گاه این مراکز در شهرهای مختلف کشور این موضوع همچنان مخالفان و موافقان متعددی دارد آنچنان که عده ای از فعالان و کارشناسان امور زنان احداث این اماکن را در جهت جداسازی جنسیتی و توهین به شأن و شخصیت زنان ارزیابی و عده ای دیگر نیز با توجه به محدودیت های شرعی، عرفی، قانونی برای ورزش زنان وجود این مراکز را مفید و دارای کارکرد اجتماعی می دانند.
رضوان نیری مشاور استاندار تهران در امور زنان در این باره می گوید: به دلیل گسترش زندگی آپارتمان نشینی در تهران و برخی دیگر از شهر های بزرگ زنان مبتلا به پوکی استخوان و ناراحتی های دیگر شده اند که عامل اصلی آن استفاده نکردن ازنور آفتاب و ورزش نکردن است. پارک های ویژه زنان مکان هایی اند که بسیاری از زنان و دختران جوان می توانند بدون استفاده از حجاب کامل درآن به ورزش و تفریح بپردازند.
وی توجه به پارک ویژه زنان را از جنبه های مختلف اجتماعی یعنی ارائه فضاهای مناسب تفریحی- رفاهی،تامین سلامت زنان ایجاد امکانات امنیتی برای دختران جوان متناسب با فرهنگ جامعه قابل توجه می داند.
وی می گوید: ما چطور می توانیم از دختران جوان بخواهیم در پارک ها و معابر عمومی آزادانه رفت و آمد نکنند اما در عین حال سالم و سلامت هم باشند اگر امکان استفاده از اماکن عمومی به منظور ورزش و سایر تفریح ها برای دخترانمان وجود ندارد ما موظفیم برای آنها فضاهایی مناسب را فراهم کنیم.
وی همچنین از شروع به ساخت پارک ویژه زنان در شهرستان رباط کریم خبر می دهد و تاکید می کند: در شهرهای فیروزکوه، اسلام شهر، کرج و تهران نیز ساخت این پارکها دنبال می شود.
وی می گوید: ساخت پارک ویژه زنان در تهران به عهده شورای شهر است و مراحل ساخت آن توسط این شورا دنبال می شود اما به خاطر گرانی زمین در تهران ساخت این مراکز از دیگر نقاط کشور دشوارتر است. احداث پارک زنان در تهران با نام” پارک مادر” توسط شورای اسلامی شهر تهران دنبال می شود و مراحل ابتدایی کار آن آغاز شده است.
به گفته نیری تا زمانی که شرایط اجتماعی جامعه مان به گونه ای است که زنان و مردان فارغ از جنسیتشان و به صورت عادلانه قادر به استفاده از مزایا و امکانات رفاهی نیستند برای کم کردن چنین فاصله ای ایجاد فضاهای اختصاصی زنان ضروری است.
وی ادامه داد: فرهنگ، عادات، رسوم و خواسته های ما انتظار ویژه ای از زنان دارد. وقتی خانواده ها از زنان و دختران انتظار دارند که حتی پرده اتاق را به دلیل مشرف بودن خانه ها کنار نزنند چطور انتظار داریم دوچرخه سواری یا اسکیت آنها در معابر عمومی را بپذیرند.
نیری با توجه به شرایط اجتماعی ویژه کشورمان وجود چنین فضاهایی را دارای کارکرد اجتماعی و مفید ارزیابی می کند.
رعایت امنیت اجتماعی، محصور بودن، مشرف نبودن ساختمان های اطراف به پارک زنان از ویژگی های اصلی این مراکز است همچنین آفتاب گیر بودن، وجود کارکنان و نگهبانان زن، سیستم آب، برق، گاز، تلفن، سرویس بهداشتی، مهدکودک، زمین بازی کودکان، سالن ورزشی، استخر، پیست دوچرخه سواری و پیاده روی، بوفه و رستوران، کتابخانه، نمازخانه و سالن اجتماعات و وجود آلاچیق برای برگزاری نشست های دوستانه و نیمکت ثابت و سیار از دیگر امکانات رفاهی پیش بینی شده در این مراکز است.
مریم ناصری ۲۲ساله دانشجوی سال دوم رشته پزشکی نظر متفاوتی در این باره دارد وی می گوید: من با هرگونه جداسازی جنسیتی مخالفم، فرهنگ جامعه باید اصلاح شود و جامعه باید دختران را همان گونه که هستند بپذیرد من به عنوان یک زن حق دارم در پارکها معابر عمومی ورزش و دوچرخه سواری کنم وکسی هم حق اظهار نظر در این باره را ندارد.
وی بی توجهی زنان به عرف و قوانین نا نوشته را مهم ترین راه مبارزه با چنین افکاری می داند.” هیچ قانونی نگفته که من به عنوان یک دختر جوان حق دوچرخه سواری یا ورزش در پارک های شهر را ندارم عرف و سنت را هم باید تغییر داد و این وظیفه همه ی ما زنان است.”
اما مریم – ن ۲۷ ساله نظر دیگری دارد او می گوید: در خاورمیانه ایران تنها کشوری است که با مساله حجاب اینگونه برخورد می کند. در هیچ جای دنیا پوشش اجباری مانند کشور ما وجود ندارد با چنین پوششی دوچرخه سواری یا اسکیت یا دیگر ورزشها مقدور نیست اصلاٌ شاید من یا مادرم بخواهیم بدون حجاب از نور آفتاب استفاده کنیم بنابراین وجود چنین مراکزی در کشور ما ضروری است.
مرجان ۲۵ساله که در خوابگاه دانشجویی زندگی می کند نیز نظری مشابه دارد: ” اتاق ۵ نفره ما در خوابگاه دانشجویی آنچنان تاریک است که از زمان قبولی ام در دانشگاه و زندگی در آن مدام یا کمر درد دارم یا افسرده و غمگینم. وجود چنین مکان هایی اجازه می دهدکه من و دوستانم چند ساعتی بدون ایجاد مزاحمت پسران از نور آفتاب لذت ببریم.
مریم خراسانی فعال امور زنان نیز در حالیکه از وجود کلوپ ها و مراکز ویژه زنان در کشورهای اروپایی خبر می دهد اما از وجود پارک های زنان در دیگر نقاط دنیا اظهار بی اطلاعی می کند و می گوید: من فکر نمی کنم در دیگر کشورها چنین مراکزی موجود باشند اما ما زنان باید تلاش کنیم فضاهای صرفاً مردانه را تغییر دهیم مثلاً سالها پیش قهوه خانه فضایی کاملاً مردانه تلقی می شد و هیچ زنی حاضر نبود به این مراکز وارد شود اما ما زنان تصمیم گرفتیم با رفتن به این مکان ها سنت های حاکم را زیر پا بگذاریم.
وی ایجاد این چنین فضاهایی را تسلیم شدن زنان در مقابل عرف و سنت های بی جا می داند و می گوید: با این روش زنان می پذیرند که همه چیز تک جنسیتی ساخته شود و بعد از پارک لابد سینمای زنانه یا رستوران زنانه می خواهد. اما بدین گونه فرهنگ هیچ تغییری نمیکند. ما زنان باید تلاش کنیم که در فضاهای مشترک به مردان بیاموزیم که حرمت مان را حفظ کنند.
وی ایجاد چنین فضاهایی را در راستای اجرای ایده های بنیاد گرایانه جداسازی جنسیتی بر می شمارد.
پریچهر سلطانی مشاور استاندار در امور زنان چهار محال و بختیاری نیز از راه اندازی بوستان ویژه زنان در شهر بروجن با بودجه ۵۰میلیون تومانی خبر می دهد، وی وجود چنین مراکزی را در شهرهای محدود چهار محال و بختیاری مفید ارزیابی می کند و آن را در جهت شکستن تابو های موجود بر سر راه زنان می داند.
وی همچنین با اشاره به اینکه ما در یک کشور اسلامی زندگی می کنیم و باید متناسب با شرایط فرهنگی و شرعی خودمان فضای مناسب را برای تفریح زنان فراهم کنیم می گوید: زنان و دختران کشورمان در پارک ها اجازه ورزش ندارند و افتتاح این پارکها فضای مناسبی برای فعالیت های تفریحی آنان فراهم می کند.
اکنون برخی از پارک های ویژه زنان مثل بسیاری از مراکز دیگر که فقط با نام زنان شکل می گیرند مبدل به پارک های خانواده شده اند که فقط در ساعات محدودی به زنان اختصاص دارند. پارک های ویژه زنان در استان های سیستان و بلوچستان و هرمزگان بدین گونه اند که این روند مورد اعتراض قرار گرفته است و آنها خواهان اختصاص شبانه روزی این مراکز به “زنان “هستند.
مژگان اما به نور آفتاب چشم می دوزد روسریش را روی شانه هایش می اندازد و همراه مادرش روی نیمکت سبز رنگ پارک می نشیند.