مسائل دختران محروم ،خانواده‌های بی سرپرست و تشکلهای زنان در گفتگو با مهناز اصغرزاده
کانون زنان ایرانی: دختران در خانواده های بدون سرپرست یا بدسرپرست، فرزندان معتاد یا والدین فاقد صلاحیت اخلاقی، دختران یتیم، همه نیازمند حمایت هستند. فقر و نابسامانی خانوادگی آنان را در معرض تهدیدهای مختلف قرار می دهد و جامعه باید به این مسئله توجه کند .عدم درک درست مدیریت کشور از مشکلات نسل جوان به ویژه دختران منجر به بحرانهای گسترده ای در کشور شده که پیامدهای سنگینی خواهد داشت.دختران
درخانواده های محروم …
فریده غائب
farideh@irwomen.com
دختران درخانواده های محروم جنس دوم محسوب می شوند و شاید در مرحله آخر اهمیت قرار دارند. آگاهی دادن به این افراد مهم است و می تواند در زندگی آنها موثر باشد.موسسه غیر دولتی یاس گروه هدف خود را حمایت از این دسته دختران قرار داده است. دختران خانواده های محروم.
مهناز اصغرزاده ، عضو هیات موسس “یاس” درباره این تشکل می گوید: “حمایت های”یاس” بر حمایت از دختران خانواده های محروم تاکید دارد واگر این دختران از توانمندی های خود آگاه شوند، از بلاهایی که در کمین آنهاست، محافظت خواهند شد.”
” یاس” در سال۷۸ به طور رسمی ثبت شد و اکنون ۲۰۰دختر را تحت پوشش خود دارد. به عقیده اصغرزاده مسائل ومشکلات این دختران مستقل از خانواده هایشان نیست، بنابراین حمایت از خانواده های این دختران هم به نوعی به وظیفه ی یاس تبدیل شده است یعنی حدود ۸۰۰ نفر از دختران مددجو و خانواده هایشان تحت حمایت یاس هستند.
اصغرزاده دائماً بر اهمیت بخش آموزش در موسسه یاس تاکید می کند. اینکه آموزش چگونه می تواند سرنوشت افراد را به گونه ای دیگر رقم بزند. او از دانش آموزان با استعدادی یاد می کند که با حمایت موسسه یاس ارتقاء تحصیلی چشمگیری پیدا کرده اند و عده ای از آنها, حالا یا جزو دانش آموزان ممتاز کلاس محسوب می شوند و یا دانشجو هستند.
اصغرزاده ادامه می دهد: حس وجود حامی اعتماد به نفس این دختران را بالا می برد و زندگی شان را تغییر می دهد.
وی درباره ی نحوه ی حمایت یاس می گوید: ما پول را به طور مستقیم در اختیار افراد تحت پوشش قرار نمی دهیم. یاس با بستن قراردادهایی با موسسات آموزشی، به طور غیر مستقیم دختران را حمایت می کند . البته حمایتهای آموزشی تنها بخشی از حمایتهای یاس است. دختران مددجو و خانواده هایشان نیازهای متنوعی دارند. نیازهای پزشکی و درمانی، کمک های مشاوره ای در زمینه های مختلف، تامین هزینه های ازدواج دختران، تامین بخشی از مایحتاج افراد نیازمند تر, برنامه های فرهنگی و تفریحی، آموزشهای فنی و حرفه ای، شغل یابی و ایجاد فرصت اشتغال و کسب درآمد برای دختران از جمله فعالیتهای دیگر موسسه یاس است.
مددکاران و مشاوران حقوقی موسسه یاس را زنان تحصیلکرده ای تشکیل می دهند که به صورت داوطلبانه در این تشکل فعالیت می کنند. کسانی که دغدغه ی دختران محروم جامعه را از نزدیک لمس کرده اند و با دیدن این همه مشکلات ترجیح می دهند به کار خود در اینجا ادامه دهند.
مهناز اصغرزاده طوری از دختران یاس حرف می زند، که گویی درباره دختران خودش.
محکم می گوید: این مسئله برای ما مهم است که موقعیت دختران را در خانواده ارتقا دهیم. خانواده باید احساس کند , اگر ما به آنها کمکی می کنیم به خاطر وجود دخترانشان است. دخترانی که می توانند کارهای بزرگی انجام دهند.
اصغرزاده معتقد است تعداد دختران نیازمند حمایت در سطح کشور، حتی در تهران بسیار زیاد است. دختران در خانواده های بدون سرپرست یا بد سرپرست، فرزندان معتاد یا والدین فاقد صلاحیت اخلاقی، دختران یتیم، همه نیازمند حمایت هستند. فقر و نابسامانی خانوادگی آنان را در معرض تهدیدهای مختلف قرار می دهد و جامعه باید به این مسئله توجه کند .
وی در ادامه می‌گوید:متاسفیم از اینکه فقط توانسته ایم ۲۰۰دختر از این خیل عظیم را تحت پوشش قرار دهیم اما امکانات ما بسیار محدود است و در فراهم کردن امکانات بیشتر تاکنون موفق نبوده ایم.
وی درباره چگونگی تحت پوشش قرار گرفتن این دختران می گوید: غالب آنان عضو یابی شده اند. بخشی از آنها توسط افراد موثق به موسسه معرفی شده و تعدادی نیز خودشان از امکانات موسسه مطلع شده و مراجعه کرده اند. بعد از این مرحله وضعیت خانواده و شرایط دختران مددجو بررسی شده و در مورد تحت پوشش قرار دادن آنها تصمیم گیری شده است.
” یاس” برای اولین بار از طریق آموزش و پرورش منطقه هفت در مدارس دخترانه فعالیت خود را شروع کرد و با شناسایی دختران محروم توانست ۷۰دختر نیازمند را در این منطقه شناسایی و تحت پوشش قرار دهد.
اصغرزاده زمانی به عنوان مشاور در سازمان بهزیستی فعالیت می کرد. شاید برخورد وی با آسیب های اجتماعی و دیدن زنان درد کشیده، انگیزه فعالیت در یک تشکل غیر دولتی را در او و همکارانش پررنگ تر کرد.
اصغرزاده عملکرد یاس را به اندازه کافی موفق نمی داند و مهم ترین علت آن را محدودیتهای مالی جدی موسسه عنوان می کند. او امیدوار است با توجه بیشتر نیکوکاران جامعه و بویژه زنان شرایط بسیار بهتری در آینده برای اینگونه فعالیت ها فراهم شود.
از حرف هایش می توان فهمید او بیشتر به عمل اعتقاد دارد و حتی در تعریفی که از عملکرد ” یاس” ارائه می دهد به هیچ کار تحقیقاتی و پژوهشی اشاره نمی کند.
وی می گوید: موسسه از پژوهشهای مرتبط با کار خود که توسط سایرین انجام می شود در حد ممکن استفاده می کند اما خود موسسه امکان مالی و شرایط انجام کار پژوهشی ندارد. تنها مطالعات موسسه ارزیابی عملکرد موسسه و بررسی نقاط قوت و ضعف آن است.
وی در عین حال به ضعف پژوهشهای عمیق درباره وضعیت جوانان، به ویژه دختران و نیازهای آنان، بحران هویت در میان دختران، ناسازگاریهای اجتماعی جوانان اشاره می کند. و می گوید : عدم درک درست مدیریت کشور از مشکلات نسل جوان بویژه دختران منجر به بحرانهای گسترده ای در کشور شده که پیامدهای سنگینی دارد.
او می گوید: موسسه یاس کاملاً آماده است در صورت فراهم آمدن بودجه مناسب برای پژوهش یا ابراز تمایل موسسات پژوهشی تجربیات خود را در اختیار آنان گذاشته و به منظور بارورتر شدن مطالعاتشان در حد توان همکاری کند.
وقتی از او درباره عملکرد تشکل های زنان در سال های اخیر می پرسم، انگار منتظر شنیدن سئوال باشد، انتقاداتش را بازگو می کند: این تشکل ها متاسفانه محدود عمل کرده اند و در فعالیتهای فراگیر موفق نبوده اند. آنها نتوانستند تعداد اعضایشان را افزایش دهند و نیز نتوانستند بین توده های زنان نفوذ داشته باشند. در حال حاضر تشکل های زنان در قشرهای روشنفکر و تحصیلکرده و نه زنان محروم، رشد کرده است.”
وقتی از او می پرسم که چرا تشکل های زنان نتوانسته اند به جز زنان روشنفکر، جایگاهی در میان زنان عادی پیدا کنند؟ می گوید: این مشکل مختص سازمانهای غیر دولتی زنان و مرتبط با زنان نیست، جامعه ما از مشکل بزرگتر ضعف نهادهای مدنی رنج می برد. این ضعف مربوط به جامعه امروز نیست. بصورت تاریخی نیز علی رغم زمینه های مستعد در جامعه ما نهادهای مدنی جایگاه قدرتمندی پیدا نکردند. بعد از انقلاب, روشنفکری دینی و نهادهای ایجاد شده توسط آنان امید شکل گیری نهادهای قویتری را که پیوندهای محکمتری با مردم پیدا کنند ایجاد کرد.
اما باز هم شاهد افت و خیز های فراوانی در روند استقرار نهادهای مدنی هستیم .این مشکل در میان تشکلهای زنان نیز بطور محسوس تری دیده می شود. “اگر گرایشات مذهبی این تشکل ها قوی تر بود، می توانستند ارتباط بیشتری با اقشار مختلف داشته باشند. تفکر حاکم بر تشکل های زنان مانع از آن شده که در میان آنها نفوذ کنند. یا که ارتباط خوبی با توده های مردم بر قرار کنند.”
البته در این زمینه تنها ضعف تشکلهای زنان عامل تعیین کننده نیست. جریانهای ضد روشنفکری نیز تلاش کرده اند فاصله میان آنان و جامعه را بیشتر کنند و کار تبلیغاتی زیادی در این جهت کرده اند.
اصغرزاده برای حل این مشکل به روشنفکران مذهبی اشاره می کند و می گوید:” زنان جامعه ما غالباً،مذهبی هستند. قویاً و تنها تشکل های سازگار با باورهای دینی آنها موفق به برقراری ارتباط سازنده با آنها می شوند. مطمئناً توانمند کردن زنان هیچ منافاتی با مذهب ندارد. اما باید بدانیم در ایران نمی توانیم بدون مذهب به دیگر اهدافمان برسیم.”
این عضو موسسه یاس به انتقاداتش ادامه می دهد:” از زنان انتظار بیشتری می رود، چرا که می خواهند همنوعانشان را آگاه و توانمند کنند. آنها باید به بطن جامعه بروند و از نزدیک مسائل زنان را ببینند. یکی از دلایل دیگر جذب نشدن زنان به تشکل های زنان این است که نتوانسته‌اند فعالیتهایشان را با نیازهای زنان عادی جامعه تطبیق دهند. مثلاً نهادهای خیریه، مددکاری های اجتماعی و تشکل هایی از این دست که به مشکلات اقشار پایین جوامع رسیدگی می کنند در ایرن ضعیف هستند. بجز موسسات خیریه ای مثل کمیته امداد که با بودجه دولت کار می کند نهادهای دیگر نتوانسته اند با کمک های مردم فعالیت های فراگیر داشته باشند.
” من احساس می کنم بسیاری از تشکل ها دور هم جمع می شوند،
جلسه می گذارند، حرفهای خوب می زنند، ایده های بزرگ دارند اما عملکرد شان منجر به ارتباط مستحکمی با مردم نمی شود و حرفها گاهی جنبه تبلیغاتی صرف پیدا می کند.”
به او می گویم، آیا فکر نمی‌کنید همین تبلیغات گاه می توانند باعث عقب نشینی افکار متحجرانه نسبت به زنان شوند. اینطور نیست؟
بله، اما متاسفانه معمولاً این حرفهای خوب در حد همان فضای روشنفکری باقی مانده است. کارهای تبلیغی گاه خوب است به شرط اینکه موضوع گم نشود و اصل قضیه، یعنی تاثیر گذاری بر مخاطب، ایجاد درک مشکلات و انتظارات او و ایجاد ارتباط مستحکم با جامعه فراموش نشود.
اصغر زاده ادامه داد: زنان در جامعه ما امروز قدرتمند تر از هر زمان دیگر هستند و باید مسئولیتهای بزرگتری را بر عهده گیرند .عملکرد مان را دقیقاً ارزیابی کنیم. نقاط قوت فعالیت های زنان را تقویت کنیم و ضعفهای آنان را بر طرف کنیم. تشکل های زنان تاثیر زیادی می توانند در جامعه داشته باشند و اگر تاثیری ندارند باید علت آن را یافت.