۲۲ خرداد حلقه اعتماد دو جنبش دانشجویی و زنان

کانون زنان ایرانی-زینب پیغمبرزاده:تجمع ۲۲ خرداد نقطه عطفی در همکاری جنش دانشجویی و جنبش زنان بود. در این روز نزدیک به ۷۰ نفر بازداشت شدند. که حداقل ۱۵ نفر از آنها دانشجو بودند.به علاوه تعداد زیادی از شرکت کنندگان را نیز دانشجویانی تشکیل می داند که بعضی از آنها از اعضای تحکیم بودند یا به دعوت این تشکل در تجمع حاضر شده بودند.

تا پیش از تشکیل کمیسیون زنان تحکیم جنبش دانشجویی و جنبش زنان همکاری سازمان یافته ای نداشتند. تعدادی از دانشجویان از اعضای فعال جنبش زنان بودند ، اما این دانشجویان معمولاً فعال دانشجویی نبودند و یا اگر هم در مواردی در داخل دانشگاه فعالیت می کردند ، بر حسب علایق شخصی خود به هر دو حوزه می پرداختند و هنوز توافقی برای همکاری های متقابل بین شان شکل نگرفته بود. البته چنان که سمیرا صدری از اعضای شورای سیاستگذاری سازمان دانش آموختگان ایران ( ادوار )می گوید :اعضای ادوار و تحکیم در تجمعاتی مثل ۲۲ خرداد ۸۴ مقابل دانشگاه تهران و ۸ مارس در پارک دانشجو حضور داشتند ، اما این حضور چندان پر رنگ نبود. ”

بهاره هدایت ،دبیر کمیسیون زنان تحکیم درباره شروع این همکاری ها می گوید :” آذر ۸۴ بعد از انتخابات شورای مرکزی تحکیم ، این شورا رای به تشکیل کمیسیون زنان تحکیم داد . در آن زمان همه به تحکیم انتقاد می کردند که بیش از اندازه سیاسی شده و به مسائل اجتماعی توجه نمی کند. بعضی از دانشجویان دانشگاههای الزهرا ، علامه و شریف به صورت شخصی با فعالان زنان در ارتباط بودند، ما از طریق این دانشجویان با جنبش زنان ارتباط برقرار کردیم .”

سمیرا صدری عضو کمیته زنان ادوار نیز درباره شکل گیری این کمیته می گوید: “بهمن ۸۴ بعد از آنکه شورای سیلاستگذاری جدید ادوار روی کار آمد، تشکیل کمیته زنان را تصویب کرد و فریبا داوودی مهاجر را به عنوان دبیر آن انتخاب کرد. ۵ زن عضو شورای سیاستگذاری ، اعضای رسمی آن شدند هر چند همه زنان عضو شورای عمومی هم عضو این کمیته محسوب می شوند.”

به این ترتیب این جنبش دانشجویی بود که سراغ جنبش زنان رفت . همواره از جنبش زنان انتقاد می شد که خودش را به قشر تحصیل کرده جامعه محدود کرده و به سایر اقشار توجه نداشته است . اما جنبش زنان ازمیان همین قشر تحصیل کرده نیزبه مشکلات دانشجویان دختری که تعدادشان هر سال رو به افزایش بود ، زیاد توجه نکرد . در حالیکه این دانشجویان که بیشتر آنها در رشته های علوم انسانی و هنر تحصیل می کردند ، بیشتر از سایر اقشار زنان آمادگی شنیدن گفتمان فمنیستی را داشتند و می توانستند عامال انتقال آن به خانواده های خود در شهرها ی مختلف باشند.

بهاره هدایت در این باره می گوید: ” جالب است که بسیاری از فعالان جنبش زنان خودشان دانشجو یند ، اما عملاً فعالیت ها ی دانشجویی برایشان اهمیتی ندارد و بیشتر سعی می کنند از این فعالیت ها کناره بگیرند و فعالیت شان را در میان قشر دیگری تعریف کنند. به نظر من کسی که خودش دانشجو است در همان حوزه بیشتر می تواند تاثیر بگذارد ، حداقل اش این است که دانشجو هم یک گروه هدف است . اگر می خواهید با زنان جنوب شهر ارتباط برقرار کنید ، دانشجویان که به شما نزدیک ترند.”

این عضو شورای مرکزی تحکیم معتقد است که ” متصل شدن تحکیم به جنبش زنان به عنوان گروهی که در ساحت سیاسی فعالیت داشت ، خیلی سخت بود. اعتماد سازی بین ما و جنبش زنان خیلی طول کشید . در آن موقع در جنبش زنان همین حسی نسبت به تحکیم وجود داشت که الان در کمپین یک میلیون امضا نسبت به احزاب وجود دارد.”

البته بهاره این را هم می پذیرد که اعضای تحکیم هنوز حساسیت جنسیتی پیدا نکرده اند . این یکی از دلایل عدم موفقیت نشستی بود که بعد از شکل گیری کمیسیون زنان تحکیم برای ایجاد کمیته های زنان در دانشگاههای سراسر کشور ، در دانشگاه شریف برگزار شد. اما او فکر می کند این نقص جنبش زنان است که نتوانسته شعارها و ایده هایش را در میان طیفی که فعال اند و قاعدتاً در مورد مسائل اجتماعی حساسیت نشان می دهند ، جا بیندارد. ”

با این حال فعالین زنان هم پیش از برگزاری تجمع ۲۲ خرداد برای جمع آوری امضا برای فراخوان این تجمع از تحکیم کمک خواستند . تحکیم و ادوار حدود ۱۸۰ امضا جمع کردند که ظاهراً بیش از انتظار فعالین زن بود. همین جمع آوری امضا در دانشگاهها ، گروهی از دانشجویان را که کمتر با فعالین زن در ارتباط بودند ، از برگزاری تجمع مطلع کرد.

بهاره می گوید : ” کمیسیون زنان حتی می خواست برای تجمع فراخوان بدهد .متن فراخوان تهیه شد ، اما شورای مرکزی با این استدلال که هیچ تشکلی بیانیه را امضا نکرده و تمام امضا ها شخصی است و این سبب برخورد با تحکیم خواهد شد ، با آن مخالفت کرد. ”

نفیسه زارع ،از اعضای کمیته زنان ادوار معتقد است که دانشجویان شرکت کننده در این تجمع تقریباً به اندازه تعداد امضا های جمع شده توسط فعالین دانشجویی یعنی ۱۸۰ نفر بوده اند.این درحالی است که در زمان تجمع بیشتر دانشجویان امتحان داشتند.

عاطفه یوسفی که در آن زمان دانشجوی ترم آخر فیزیک دانشگاه صنعتی شریف و دبیر انجمن اسلامی این دانشگاه بود می گوید :” از دانشگاه ما حداقل ۴۰ نفر آمده بودند . من امتحان کتبی درس الکترونیک را داده بودم و تا ساعت شش و نیم که زمان امتحان عملی مان بود ، چند ساعتی وقت داشتم . اما دستگیری ام باعث شد که به این امتحان نرسم. ”

اعضا انجمن ها ی شریف ، علامه ، تهران و خواجه نصیر بیش از سایر دانشگاهها در این تجمع حضور پیدا کردند .

بیشتر دانشجویان بازداشتی نیز از همین دانشگاهها بودند:

۵نفر از دانشجویان دانشکده های علوم اجتماعی و اقتصاد دانشگاه علامه ( دلارام علی ، شبنم کاظمی، نسیم سلطان بیگی،فرناز معیریان و الف ـالف)

چهار نفر دانشجوی دانشگاه شریف ( عاطفه یوسفی ،فرشته حبیب اللهی ، علی روزبهانی ، وحید میرجلیلی)

دودانشجوی دانشگاه الزهرا ( ترانه بنی یعقوب و معصومه لقمانی )

یکی از دانشجویان دانشگاه امیر کبیر( لیلا محسنی نژاد )

یکی از دانشجویان دانشگاه اصفهان (امین قلعه ای )

وبهاره هدایت دانشجوی دانشکده امور اقتصادی اداری که برای او هم به تازگی حکم دوسال حبس تعلیقی صادر شده است.

حتی نوشین احمدی خراسانی و پروین اردلان نیز که پس از تجمع به دادگاه انقلاب احضار شدند و با قرار کفالت ۱۰ میلیون تومانی آزاد شدند، دانشجویان مطالعات زنان دانشگاههای تهران و علامه اند.

علاوه بر اینکه سمیرا صدری از اعضای کمیته زنان ادوار در این تجمع بازداشت شد، فریبا داوودی مهاجر دبیر این کمیته نیز در زمان برگزاری تجمع در وزارت اطلاعات بازجویی می شد .

در حالیکه اکثر بازداشت شدگان ظرف کمتر از یک هفته آزاد شدند، مهندس موسوی خوئینی دبیر کل ادوار پس از ۱۳۰ روز با قرار وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی و نیز قرار کفالتی با همین ارزش آزاد شد.

البته تنها بهاره هدایت ، سمیرا صدری و عاطفه یوسفی اعضای رسمی تحکیم بودند . سایر دانشجویان دستگیر شده ،یا شخصاً با فعالان زن در ارتباط بودند ، یا انجمن اسلامی دانشگاه صرفاً یکی از منابع اطلاع انها از این تجمع بود.

طبیعی بود که نزدیکی این دو جنبش اجتماعی به مذاق حاکمیت چندان خوش نیاید. سمیرا صدری در این باره می گوید:” این نگرانی اصلی مسئولین امنیتی بود که اگر این دو جنبش پویا به هم نزدیک شوند ، دیگر نمی توان کنترلشان کرد.”

اما بهاره هدایت معتقد است که این حساسیت ها در آن مقطع هنوز وجود نداشت و به تازگی پیش آمده است : ” در فروردین ماه بود که وزیر اطلاعات نام این دو جنبش را در کنار هم به عنوان براندازان نرم مطرح کرد. در بازپرسی ها حرفی از این مسئله نبود اما در دادگاه من که در اردیبهشت ماه برگزار شد، خیلی روی این مسئله تاکید می کردند . حتی در حکم من هم آمده که به عنوان دبیر کمیسیون زنان،با انتشار اطلاعیه و نیز به صورت تلفنی دانشجویان را برای شرکت در این تجمع دعوت کرده ام . در حالیکه فراخوان کمیسیون زنان هرگز منتشر نشد.”

بهاره به عنوان دبیر کمیسیون زنان این دستگیری ها را مبارک می داند و معتقد است که ” دستگیری مهندس موسوی باعث شد که فعالین سیاسی نسبت به جنبش زنان حساس شوند . فکر می کنم تجمع ۲۲ خرداد اصلاً به همین منظور ترتیب داده شده بود که توجه افرادی که نسبت به این امر بی توجه بودند ، جلب کند. تا پیش از این برنامه برای جنبش زنان در ادوار و تحکیم سابقه نداشت . اما این اتفاق باعث شد که چند برنامه پشت سر هم برگزار شود. ما از بدنه خودمان خرج کرده بودیم ، بنابراین تحکیم مجبور بود ، از جنبش زنان حمایت کند.”

این حمایت جنبش دانشجویی از جنبش زنان بعد از شکل گیری کمپین یک میلیون امضا هم ادامه پیدا کرد. بهاره در این رابطه می گوید : ” در بعضی از جلساتی که منجر به شکل گیری کمپین شد ، مرا دعوت کردند . البته فکر می کنم این دعوت بیشتر به خاطر این بود که من در ۲۲ خرداد حضور داشتم . شاید هم این اعتماد را داشتند که تحکیم به عنوان یک نهاد دانشجویی که با تمام کشور رابطه دارد ، کمپین را در دانشگاهها فعال کند. اما من از اول هم امیدوار نبودم که با وجود فشارهایی که در دانشگاهها وجود دارد ، این روند به خوبی پیش رود.”

او در پاسخ به این سئوال که تحکیم چقدر توانسته به پیشبرد کمپن کمک کند ، می گوید: ” فضای دانشگاهها خیلی بسته است . اگر هم انجمن های اسلامی توانسته اند ، برنامه ای در رابطه با کمپین برگزار کنند یا به نام کمپین نبوده یا داخلی بوده است . همه اعضای انجمن ها راغب نیستند که عضو کمپین شوند بلکه بیشتر تمایل دارند پل ارتباطی کمپین با سایر دانشجویان باشند و معقول تر هم همین است . پیوستن اعضای انجمن ها به کمپین یک امر شخصی است. ”

حضور دانشجویان شهرستانی در تهران و دانشجویان تهرانی در شهرستان ها می تواند به گسترش کمپین کمک کند. دبیر کمیسیون زنان تحکیم در خصوص کمک تحکیم برای ورود کمپین به شهرستا ن ها می گوید:”همیشه هم این طور نبوده که کمپین از طریق انجمن ها وارد شهرستان ها شود. گاهی ما فقط اعضای انجمن ها را به اعضای کمپین در شهرستان ها لینک داده ایم .میزان فعالیت دانشگاهها بستگی به محدودیت های حراست دارد. ”

او درباره برخوردهای اخیر با دانشجویان می گوید:” اول برخورد با کمپین امنیتی نبود . اما بعد ، برنامه گذاشتن برای کمپین ممنوع شد و در دانشگاههایی مثل اصفهان ، زنجان و شهرکرد ، دانشجویانی را که برای کمپین امضا جمع می کردند را به کمیته های انظباطی احضار کردند ، اما هنوز حکمی برای کسی صادر نشده است . “