کافی نت های زنانه ،مردانه در هرات
کانون زنان ایرانی
حسین علیزاده (روزنامه نگار افغانستانی مقیم هرات)
رونا دختری است که به همراه مادرش برای صحبت با برادرش که درکشور نایروبی به سر می برد به کافی نت آمده است . او می گوید که آنها هر هفته بخاطر این کار به این کافی نت می آیند ، زیرا ارتباط از طریق کافی نت برای آنها هزینه کمتری را در بر دارد . دختران زیادی هستند که برای این کار به کافی نت می ایند اما دخترانی را نیزم یتوان مشاهده کرد که برای سرگرمی و یا جستجو درباره یک موضوع سر از کافی نت در آورده اند.
به علت نبود آمار نمی توان از تعداد دقیق این دختران نام برد اما آنچه دیده میشود این است که هر روز بر شمار این دختران افزوده می شود .
اینترنت برای اولین بار در سال ۲۰۰۱ به افغانستان آمد. رژیم طالبان چون نمیتوانستند بر اینترنت کنترل داشته باشند ورود آن را در افغانستان ممنوع ساختند اما بعد از طالبان استفاده از اینترنت برای جوانان افغانستان به امری رایج درآمد .
اینترنت در افغانستان توسط شرکتهای خصوصی وارد شده است و دولت در این زمینه فقط نقش نظارتی دارد. در حدود ده شرکت خارجی که اداره کنندگان آن عمدتا افغانها هستند خدمات اینترنی را در افغانستان ارائه می دهند .
شکوفه ۲۱ ساله که به تازگی صنف دوازده خود را تمام کرده است ،می گوید که او و دوستانش علاقه فراوانی به استفاده از اینترنت داردند و از همین رو آنها حداقل هفته یک بار سری به کافی نت می زنند .او که در حال جستجو برای پیدا کردن مدلهای جدید مانتو و لباس است علاوه می کند که خانواده ها کمتر به آنها اجازه می دهند که به کافی نت بروند و اکثر آنان بدون خبردار شدن خانواده به کافی نت می روند .
شکوفه می گوید:” خانواده ها از اینترنت آگاهی ندارند و از همین رو برای دختران خود اجازه نمی دهند که به آنجا بروند و به نظر آنان رفتن به کافی نت مفید نیست .”
شکوفه می گوید:” همه دوستانی که او دارد اگر اهل رفتن به کافی نت باشند حتما برای خود آدرس ایمیل دارند و از این طریق گاهی با دوستان خود و یا سایرین چت می کنند .”
او با خنده علاوه می کند که اکثر دختران با نامهای مستعار برای خود آدرس ایمیل درست می کنند .او که خود به جستجو درباره مدلهای جدید لباس علاقه مند است میگوید بیشتر بخاطر همین علاقه اش به کافی نت میاید .
با گذشت هشت سال از آمدن اینترنت به افغانستان و افزایش تعداد کافی نت ها در سطح شهر خانواده ها به دختران خود اجازه نمی دهند که به کافی نت برای استفاده از اینترنت بروند .
در این میان میزان استفاده از اینترنت در میان دختران دانشجو زیادتر است دختران دانشجو بخاطر حل مشکلات درسی خود به کافی نت مراجعه میکنند و در در کنار حل مشکلات درسی به جستجو در دنیای مجازی اینترنت پرداخته و از روز سرگرمی به چت هم میپپردازند .
نیاز به اینترنت دانشجویان دختر را به استفاده از اینترنت ترغیب کرده است و از جانب دیگر آنان از آزادی بیشتر نسبت به سایر دختران برخوردار هستند .
کافی نت هایی که محل جداگانه ای برای زنان در نظر گرفته اند با اسقبال بیشتر ی از جانب زنان مواجه شده اند ، پرده های با رنگهای شاد کامپیوتر ها را از هم جدا کرده و محیط راحت تری را برای کاربران اینترنتی فراهم ساخته اند .
نادیه می گوید:” وقتی پرده در اطراف ما مانع از دید ما توسط دیگران شود ما راحت تر می توانیم بنشینیم و به کارهای خود برسیم . او دانشجو است و درباره یک موضوع در حال جستجو است .خودش می گوید که از همان اوائل علاقه فراوانی به اینترنت داشت اما با محدودیت خانواده خود مواجه بود، اما حالا چون دانشجو است خانواده اش کمتر مراقب او هستند ، نادیه علاوه می کند که علاقه زیادی به چت ندارد اما گاهی اوقات با دوستانش در صورت آنلاین بودن چت می کند در پنجره پایین کامپیوتر او میتوان پنجره yahoo messenger را دید که روشن است .
به گفته فرید یکی از کافی نت داران شهر هرات اکثر مشتریان او را جوانان و نوجوانان تشکیل می دهند که در این میان درصد دختران زیاد نیست. از میان ۵۰ مشتری او در روز تنها ده تن آنها را دختران تشکیل میدهد ، نبود آگاهی کافی از دنیای مجازی اینترنت در میان دختران از یکسو و سختگیری خانواده ها از سوی دیگر باعث شده است که اینترنت در میان دختران هرات جایگاه خود را باز نکند .اما در مجموع اینترنت تحول زیادی را در زندگی مردم افغانستان بوجود آورده است. از تجارت گرفته تا جستجو در بار ه همه چیز و سرگرمی اما راه درازی وجود دارد تا دختران بتوانند به راحتی به کافی نت ها مراجعه کرده و به اینترنت دسترسی داشته باشند ،زیرا رفتن دختران به کافی نت هنوز برای جامعه سنتی افغانستان نامانوس به نظر میرسد .
وضع زنان و توجه به حقوق آنها در افغانستان در حالت رشد قرار داشته و زنان افغانی نسبت به سالهای گذشته از حقوق اجتماعی زیادی برخوردارشده اند و بالا رفتن سطح آگاهی و سواد در میان آنها می تواند بستر رشد هر چه بیشتر آنها را آماده سازد ، افزایش آمار دختران دانشجو در کشور خصوصا ولایت هرات و استفاده از دنیای اینترنت برای کسب آگاهی میتواند فضای توسعه زنان را در همه عرصه ها فراهم کند.
طبق آمارهای غیر رسمی از ۲۷ میلیون جمعیت تقریبی افغانستان تنها ۵۰۰ هزار تن آنان از اینترنت استفاده می کنند که نقش زنان در این میان بسیار کم رنگ است اما امید می رود که با علاقه زیادی که در میان زنان و دختران افغان به تحصیل علم و پیشرفت دیده میشود این ارقام بسرعت متغییر شود.