من رییس جمهور ده هستم اما نادیده گرفته می‌شوم
(این مطلب پیش از این در روزنامه سرمایه منتشر شده است)
ترانه بنی‌یعقوب :” وقتی به عنوان دهیار انتخاب شدم مسئولان گفتند نقش شما در روستا کم از رئیس جمهور نیست. شما از این پس رئیس جمهور ده هستید. که رسیدگی همه امور روستا به عهده شماست. اما نمی دانم چرا مدام نادیده گرفته می شوم.”
این را زهرا گراخ دهیار روستای ترقبه از توابع استان خراسان رضوی می گوید” اعضای شورا وبرخی از ریش سفیدان ده به هیچ وجه تحمل من را ندارندو مرابه عنوان یک مدیر جدی نمی گیرند. اما مگر همین ها ما رابه عنوان دهیار انتخاب نکردند. که حالا مدام می گویند یک زن نمی تواند برای ما تعیین تکلیف کند…”
زهرا ۲۲ ساله یکی از معدود دختران تحصیلکرده روستایش است. به قول خودش از بس جان سخت بود که توانست ادامه تحصیل دهد. روستای زهرا مدرسه ای برای دختران ندارد مشکلی که هنوز ذهنش را رها نکرده وامروز نیز به عنوان دهیار روستایش به مهم ترین دغدغه زندگیش مبدل شده است.
زهرا به همراه ۱۵۷ دهیار زن دیگر اولین مدیران زن روستایی کشور هستند.
در سال های اخیر پستی به نام دهیاری ها در کشورمان به وجود آمد. دهیاران توسط اعضای شورای اسلامی روستا انتخاب می شوند و اکنون در کشور ۱۲هزار دهیاری وجود دارد.
در سال ۸۲ اتفاقی جدید در این حوزه رخ داد و آن انتخاب زنان به عنوان دهیاران بود. یعنی از مجموع ۱۲ هزار دهیاری فعال کشور ۱۵۸ زن عهده دار اداره این پست شده اند.
محمد حسین مقیمی رئیس سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور نیز در این باره می گوید: هر چند با وجود ۱۲ هزار دهیاری در کشور حضور ۱۵۸دهیار زن رقم ناچیزی به نظر می آید، اما در مقایسه با مدیریت های شهری در شهرداری های کشور که فقط۱% درصد از پست های مدیریتی به زنان تعلق دارد وجود ۲/۱درصد دهیار زن در کل کشور امیدوار کننده است.
وی اضافه کرد: ۴۶وظیفه مهم بر عهده دهیاران است. نقش دهیاران به ویژه دهیاران زن در توسعه روستایی، افزایش سطح در آمد و جلوگیری از مهاجرت روستاییان مهم ارزیابی می شود.
به گفته ی وی قابلیت بالای زنان در اداره امور سبب شد که اعضای شوراها در برخی موارد زنان را به عنوان دهیار برگزینند.
امابا این همه دهیاران زن بارها از سوی کسانی که انتخاب شده اند و دیگر مدیران شهری و روستایی مورد بی توجهی واقع شده اند.
دهیاران در روستا ۴۶وظیفه مهم را بر عهده دارنداز جمله تاسیس سیستم جمع آوری زباله روستا، جمع آوری عوارض، ارتباط با بخشداری وبرقراری روابط با سایر نهادهاجهت حل مشکلات و مسائل روستاییان و ارتباط با ثبت احوال و اطلاع دادن همه موارد فوت، طلاق و ازدواج روستاییان تشکیل شرکت تعاونی ده، حفظ و نگهداری از منابع طبیعی توسعه صنایع دستی و دامداری، حفظ میراث فرهنگی و ایجاد موسسه های خیریه و … از جمله وظایف دهیاران است.
زهرا همه این کارها را خیلی خوب انجام می دهد فقط آنچه آزارش می دهد نگاه اطرافیان است.
“آنها اصلاً به من اعتماد ندارند، یعنی فکر می کنند از عهده وظایفم درست بر نمی آیم، و نمی توانم حافظ پول مردم باشم.”
تامین هزینه دهیاری ها بر عهده دهیاران است وبودجه ی مشخصی جهت اداره آن به دهیاران تعلق نمی گیرد.
بنابراین جلب مشارکت و همکاری مردم در تامین هزینه دهیاری بسیار مهم است.
یکی از مهم ترین مشکلات زهراو دیگردهیاران جمع آوری عوارض روستا است که همیشه با مشکلات فراوانی در جمع آوری آن روبرویند.
روستاییان معمولاً به سختی حاضرند عوارضشان را بپردازند.
زهرا در روستایش کارهایی انجام داده که جز وظایف دهیاران نیست. پلیس محله، نصب سرعت گیر و تشکیل تعاونی زنان از جمله اقدامات اوست.
” باور کنید از وقتی شبگرد برای روستایم گذاشته ام دیگر کسی احساس عدم امنیت نمی کند)….
زهرا مکثی طولانی می کند ” اما چه فایده اعضای شورای ده مدام همین کارم را هم زیر سئوال می برند و می گویند به جای این کار می توانستی بودجه ای برای دهیاری ذخیره کنی.. اما این کار زینه ی زیادی نداشته است.”
فروزان، فاطمه، مریم، صغرا و چندین دهیار زن دیگر هم با چنین مشکلاتی مواجهند
فروزان ۲۲ساله دهیار روستای سرخه توت استان کردستان دختری پر شور است که با هیجان زیادی حرف می زند او با اقداماتش در روستا توانسته اعتماد روستاییان را جلب کند.
اما به قول خودش فقط اعتماد روستاییان و نه سه نفر اعضای شورای روستایش که او را به چشم یک زیر دست ناتوان نگاه می کنند.
” روستای ما ایستگاه صدا و سیما و تلوزیون ندارد آنقدر به صدا و سیمای سنندج رفتم و نامه نگاری کردم که روستای ما هم به زودی صاحب گیرنده تلوزیون می شود. باور کنید کارهایی در روستایم انجام دادم که قبلا کسی به فکرش هم نمیر سید”.
روستای سرخه توت از داشتن هر گونه وسیله نقلیه مثل اتوبوس و مدرسه راهنمایی برای دختران محروم است اما فروزان با شور و تلاش های فراوانش توانست ساکنان این روستا را صاحب مینی بوس کند.
“داشتن مینی بوس رویای ساکنان روستایم بود. اما با این همه گاهی از این و آن می شنوم که می گویند کاش دهیارمان مرد بود، مرد یک چیز دیگر است.”
اما فروزان حتی با شنیدن چنین جملاتی هم نا امید نمی شود و یکی از وظایف اصلی خود را تغییر نگرش روستاییان می داند” من می توانم چنین نگرش هایی را تغییر دهم و تا حدی هم موفق بوده ام.
سعیده دهیار روستای ملک آباد بیرجند هر روز فاصله خانه تا روستایش را با موتور سیکلت می پیماید. او در شهری نزدیک زادگاهش زندگی می کند به قول خودش اعضای شورای روستا مجبور شده اند او را به عنوان دهیار انتخاب کنند.
“بیشتر مردان روستایم پیر و بی سواد هستند. به همین دلیل اعضای شورای روستا هرگز مرا واقعاً نپذیرفته اند و مدام می گویند اگر یک مرد دهیار بود بهتر می توانست با مراکز یا بخشداری ارتباط بر قرار کند. اما باور کنید کاری نیست که من از عهده اش بر نیایم. من حتی بهتر از مردان با مرکز یا بخش های مختلف ارتباط برقرار کرده ام.”
سعیده مشکل اصلی روستاییان را نگاه فرو دستانه نسبت به زنان می داند ” آنها هیچوقت نخواسته اند ما زنان را باور کنند.
سعیده می گوید:بی سوادی اعضای شورا، سطح پایین فرهنگی آنان و کار شکنی آنها در کارها باعث اخلال در کار ما دهیاران است.
بعضی از مشکلات ده به دست ما دهیاراان حل نمی شود مثلاً استان ما بحران خشکسالی داشته و اکنون روستای من آب شرب مناسب ندارد. با اعتبارات اندک نیزامکان تامین آب شرب مناسب وجود ندارد این مشکل به دست من به تنهایی هم حل نمی شود. اما مردم انگار از من انتظار معجزه دارند .
صغرا ترابی دهیار روستای خوش آباد استان همدان که سال گذشته به عنوان دهیار نمونه برگزیده شده است نیز از سختی های کارش برایم می گوید.
به ویژه اینکه او با یک نقص مادر زادی در پایش متولد شده ” آن موقع که به عنوان دهیار برگزیده شدم. همه مسخره ام می کردند و می گفتند تو حتی توان اینکه از یک جوی آب هم بپری نداری حالا چطور می خواهی یک ده را اداره کنی.”
اما صغرا نه تنها از عهده انجام کارهایش بر آمد بلکه موفق به بلوک بندی روستایش شد. او حتی مشکل جمع آوری عوارض را که از مهم ترین مشکلات دهیاران است با انتخاب یک نماینده در هر بلوک ده حل کرده است.
او مهم ترین رمز موفقیت دهیاران زن را خودباروری، اعتماد به نفس برقراری رابطه صمیمانه با اعضای شورا، اجرای پروژه های کوچک و موفق در روستا و مهم تر از همه صداقت در اجرای کارها می داند.
با اینکه در این سال ها بیش از ۶۲درصد راه یافتگان به دانشگاه ها را زنان تشکیل می دهند اما هنوز حضور زنان در عرصه های اشتغال و مدیریت به سختی پذیرفته می شود. این مشکل نه تنها در عرصه های مدیریتی کلان زنان وجود دارد بلکه در عرصه های مدیریت های میانی و روستایی نیز به چشم می آید آنچنان که دهیاران زن با مشکلات عدیده ای در این زمینه روبرو یند مشکلاتی که سبب شده رئیس جمهوران ده نادیده گرفته شوند.