بهانه های دوباره طرح ازدواج مجدد

سارا کریمی

کانون زنان ایرانی –گزارش اخبار ساعت دو بعد از ظهر درباره خانواده است. گوینده خبر با این توضیح شروع می کند که آیا هنوز در ایران خانواده هسته اولیه جامعه است یا نقش آن تضعیف شده است؟ در این هسته نقش مادر در چه وضعی است و آیا احترام به مادر هنوز از اهمیت بالایی برخوردار است؟

همینطور که گزارش را می بینم بیاد می آورم که در کلاسهای گزارش نویسی و مقاله نویسی پیوسته بر این نکته تاکید می شد که «هر تولید ژورنالیستی می بایست خبر محور باشد.» یعنی گزارش، مقاله، مصاحبه و هر مطلب دیگری باید بهانه ای داشته باشد و نه اینکه صرفا از دغدغه های روزنامه نگار ناشی شده باشد. حالا این بهانه می تواند خبر، مناسبت و هر انگیزه “به روز” دیگری باشد. از این فکرها به این سوال رسیدم که بهانه این گزارش چیست که گزارشگر هم حرفی از آن به میان نمی آورد؟ این روزها چه اتفاقی برای نهاد خانواده افتاده که این گزارش را ساخته اند؟ شاید خبر قرار گرفتن دوباره “قانون ازدواج مجدد” در دستور کار آینده مجلس گزارشگر ما را به این فکر انداخته که خانواده در ایران چه اهمیتی دارد؟ به راستی آیا در قانون ما زن به عنوان موجودی پست تر از مرد دیده می شود که در اداره زندگی خود نه به لحاظ اجتماعی و نه به لحاظ اقتصادی توانایی ندارد؟ یا به عنوان موجودی که هویتش با نقشهایی مثل “همسربودن” و “مادربودن” گره خورده و اگر مجرد بماند مایه فساد می شود؟

بنا براستدلال متولیان این قانون، انگیزه اصلی باز کردن راه ازدواج مجدد و موقت تنها ترحم برحال زنان تنها و مستاصلی است که نیازمند کمک های مالی و روحی هستند و نه گشودن دست مردان برای عشرت طلبی و لذت جویی با مجوز و حمایت قانون. اما تا جایی که به مردان مربوط می شود همه چیز قانونی و مدون است و از جایی که حقوق زنان مطرح می شود همه چیز رنگ و بوی نصیحت و موعظه می گیرد. جملاتی مثل اینها طرح می شود و بحث خاتمه می یابد: «مردان نباید از این قانون سوءاستفاده کنند.» .«مومن آن است که نفس اماره خود را سرکوب کند و برای خدمت به خلق و در راه خدا این پیوند را با بیوه زنان نیازمند بندد.» و « … » اما ضمانت قانونی وجود ندارد.

هیچ ضمانتی برای حفظ حقوق زنی که اعتماد و از آن مهمتر غرورش قربانی تنوع طلبی همسرش گشته و یا زنی که خود قربانی جامعه مردسالار و مناسبات نابرابر آن شده و از ناچاری یا ناآگاهی تسلیم کامجویی مردی متاهل یا غیر مسئول می شود.

پرسش اینجاست چرا ما در آستانه سال ۲۰۱۰ دست به گریبان چنین مشکلاتی شده ایم؟ چرا مفاهیم مدرنی مثل تامین اجتماعی باید از ذهن دولتمردان ما غایب باشند و جای آن را راهکارهایی بگیرد که نه تنها ناکارامد بلکه زیرسوال برنده کرامت انسانی افراد جامعه است. وقتی برنامه وزیر پیشنهادی رفاه “بردن سازمان تامین اجتماعی به زیر مجموعه وزارت رفاه است” چرا حتی یکی از نمایندگان از مجلس و دولت نمی پرسد که تکلیف هویت سازمان تامین اجتماعی چیست؟ سازمانی که موجودیت آن می بایست نهادی میانه باشد تا دولت و جامعه را در راستای حمایت از اقشار آسیب پذیر هماهنگ کند. کسی نمی پرسد که توسعه عدالت اجتماعی که از شعارهای زیبای دولت ما است چگونه با تضعیف سیاستهای تامین اجتماعی میسر می شود ؟

شاید تامین اجتماعی هم مفهومی غربی است که می بایست آن را بومی کنیم و لابد بومی سازی تامین اجتماعی برای زنان سرپرست خانوار به معنی قانون ازدواج مجدد است. قانونی که در آن هر زنی که با فوت یا جدایی شوهرش حمایت مردی را از دست داد می بایست به مرد دیگر پناه ببرد و نه توانایی های خودش؛ آنهم در جامعه ای که بیش از نیمی از دانشجویانش را دختران تشکیل می دهند و آمار مشارکت اجتماعی زنان با سرعتی قابل ملاحظه در حال رشد است. قانونی که در آن هر مردی که دارایی بیشتری داشته باشد می تواند بدون اجازه شریک مال و زندگی اش آن را با نفر سومی تقسیم کند. اما آیا این ضد اخلاق و خیانت در امانت نیست؟ که این جرم خود در قوانین مدنی ایران مجازات زندان را به دنبال دارد.

حتی پیش شرط این قانون خود نقض عدالت اجتماعی است زیرا چگونه می شود که افرادی آنقدر متمول باشند که همسران دوم و سومی اختیار کنند و آنوقت جوانان برای یکبار ازدواج به تنگناهای مالی دچار باشند. شاید اما جواب این باشد که: «برای جوانان هم ازدواج موقت را اندیشیده ایم. » اما اینکه زنانی که جوانان می توانند با آنها عقد ازدواج موقت را ببندند چه کسانی هستند و با توجه به موانع فرهنگی بعد از گسستن این عقد چه برسر آنها خواهد آمد پاسخی ندارد و چه بسا جایگاه مقدس خانواده در این جمله مورد سوال واقع شود.

پس از همه این پرسشها این پرسش بنیادین به ذهنم خطور می کند که مگر زن جز اموال و دارایی های مرد است که با ثروت بیشتر بتوان تعداد بیشتری از آنان را در مالکیت خود درآورد؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.