سعدی ضد زن، فردوسی فمینیست

مطالعه با دقت و چندین باره گلستان سعدی نشان می دهد که این گنجینه بزرگ ادبی ایران نقش زن در جامعه آن روز را به سه گروه تقسیم کرده است. متاسفانه در این اثر ادبی زن فقط یک بار نقش درجه یک دارد. البته این نقش درجه یک نیز منفی است. در باقی موارد که نامی از زن و یا عنصر زن به میان آمده نقش ها همه درجه دوم و سوم هستند. اگر همه مواردی را که نام زن در گلستان سعدی به میان آمد، کنار هم بگذاریم، به این نتیجه می رسیم که عموماً نقش زن در آن منفی و درجه دوم و سوم است. نقشی که به عنوان یک موجود مزاحم، پرخاشجو و حرف حساب ندان مطرح است.

ولی با دقت در اثر ادبی شاهنامه فردوسی به خوبی می توان تفاوت دیدگاه فردوسی در مورد زن را نسبت به سعدی مشاهده کرد.

در شاهنامه زنها نقش مثبت و عمیق دارند. بحث زنها در نظر فردوسی جدی تر است که باید بیشتر درباره آنها حرف زد و سخن گفت. بسیاری از قهرمانان اساسی شاهنامه زنان هستند. این در حالی است که سعدی فقط یک نقش اصلی، آن هم منفی برای زن قائل بود. در مقابل فردوسی نقش های درجه یک بسیاری برای آنها قائل است.

علاوه بر این وجود مثبت و دیدگاه مثبت نسبت به زن نیز در دیدگاه فردوسی بسیار زیاد است.

به نظر می رسد به دلیل اینکه فردوسی به ایران قبل از اسلام نزدیکتر بوده، این نگاه را نسبت به زن داشته است.

فردوسی در اوایل قرن پنجم هجری شمسی درگذشت و سعدی در اواخر قرن هفتم . یعنی در حدود ۲۷۰ سال تفاوت زمانی بین این دو شاعر بزرگ ایرانی وجود دارد. ضمن اینکه سعدی بسیاری از عمر خود را در دوره ایلغار مغول گذراند. دوره ایی که شیرازه های فرهنگی و اخلاقی جامعه ایران از هم پاشیده بود. اما در دوره فردوسی چنین اتفاقی نیفتاده بود. فردوسی در زمان محمود غزنوی درگذشت. این فرد سومین پادشاه ترک تبار تاریخ ایران بود و حضور ترک ها به عنوان یک قوم مهاجم به فرهنگ و جامعه ایران که از بسیاری جهات از آن عقب تر بودند، تازه شروع شده بود.

بنابراین فردوسی هم به لحاظ تاریخی و هم به لحاظ فرهنگی به ایران قبل از اسلام نزدیکتر بوده است . علاوه بر این نباید از نظر دور داشت که فردوسی اهل خراسان بود و سعدی از اهالی شیراز، خراسان در آن زمان و از بسیاری دیگر از قرون و اعصار، ایرانی ترین بخش ایران بوده است و تاثیر پذیری این خطه و ساکنین آن از ایران قبل از اسلام بیشتر از ایران بعد از اسلام بود.

در ایران قبل از اسلام نقش زن به طور کلی متفاوت با نقش زن در ایران بعد از اسلام بوده است. به عنوان مثال در امپراطوری ساسانی حداقل ۱۰ پادشاه زن وجود داشته است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.