شیوع «آندومتریوز» درمیان زنان ایرانی
رییس پژوهشگاه و مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مکرر ابن اسینا با بیان این که «آندومتریوز» یک بیماری شایع در میان زنان ایرانی است، عنوان کرد: توسعه این بیماری شبه سرطانی موجب نفوذ آندومتریا به بافت جداره رحم در داخل شکم و همچنین درگیر شدن تخمدان، رحم و سایر بخش‌های لگن شده و در نهایت به ناباروری ختم می‌شود.
دکتر محمدمهدی آخوندی در گفت وگو با خبرنگار بهداشت و درمان ایسنا، ضمن بیان این که «آندومتریوز» یک بیماری تهاجمی است که با توجه به شرایط محیطی توسعه پیدا می‌کند، گفت: متاسفانه در حال حاضر شاهد شیوع این بیماری در میان زنان ایرانی، حتی سنین قبل از ازدواج و زیر ۱۵ سال هستیم.
وی ادامه داد: توسعه این بیماری شبه سرطانی موجب بر هم خوردن سیکل قاعدگی و تولیدمثلی شده و با درگیر شدن احشا باعث چسبندگی‌های رحمی می‌شود. همچنین گسترش آن موجب نفوذ آندومتریا به بافت جداره رحم در داخل شکم و درگیر شدن تخمدان، رحم و لگن شده و در نهایت به ناباروری ختم می‌شود. علاوه برآن آندومتریوز درد شدیدی با خود به همراه دارد.
رییس مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا، با اشاره به این که تشخیص آندومتریوز توسط مارکرهای معمولی امکان پذیر نیست، اظهار کرد: از حدود ۶ سال گذشته تاکنون با برگزاری سمینارها و کارگاههای آموزشی متعدد تلاش کرده‌ایم تحقیقات در این زمینه را توسعه دهیم. اکنون بیش از ۱۰ طرح تحقیقاتی در مرکز در حال انجام است و موفق شده‌ایم مارکرهایی را شناسایی کنیم که بتوانند وجود آندومتریوز در شخص را گواهی دهند.
آخوندی در ادامه از راه‌اندازی کلینیک درمانی آندومتریوز در آینده‌ای نزدیک در این مرکز خبر داد و گفت: گزارش آماری قطعی مبنی بر درصد شیوع آندومتریوز در کشور وجود ندارد.
وی افزود: در آمارهای غیررسمی عنوان می‌شود ۲۵ درصد زنان کشور به آندومتریوز مبتلا هستند. پس زدن و اننقال بافت اندومتریوم رحمی به داخل شکم که معمولا با سیکل قاعدگی از بدن خارج می‌شود عامل اصلی و موثر در پیدایش این بیماری است.
به گفته رییس پژوهشگاه ابن سینا، آب، غذا و هوای آلوده نیز می‌توانند در بروز این بیماری نقش داشته باشند.
آندومتریوز ترس ندارد
بنابر آمارهای ارائه شده حدود ۱.۵ میلیون زوج جوان در کشورمان از مشکل ناباروری رنج می‌برند که این مشکل علل متفاوتی دارد و یکی از آنها بیماری است به نام آندومتریوز که گاهی عامل این نازایی‌هاست.
آندومتریوز بیماری است که طی آن بافتهای داخل رحم که آندومتر خوانده می‌شود به اشتباه در جایی خارج از رحم قرار می‌گیرد. آندومتر لایه درونی از سه لایه تشکیل‌دهنده رحم است که در تمام بافتهای بدن به جز طحال ممکن است به وجود آید، ولی شایع‌ترین محل بروز آن ناحیه لگن است که حدود ۴۰ درصد موارد تخمدان‌ها را درگیر می‌کند.
دکتر نیلا طبسی ، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی در این باره به جام‌جم می‌گوید: این سلول‌ها در قسمت‌های مختلفی از بدن از جمله داخل حفره شکمی یا روی تخمدان قرار می‌گیرند و بافتهایی نا به جا تولید می‌کند.این بیماری می‌تواند از بعد از دوران بلوغ تا قبل از یائسگی برای خانم‌ها پیش بیاید و سن خاصی را در‌بر‌نمی‌گیرد.
این پزشک متخصص زنان و زایمان می‌افزاید: این بیماری دلیل خاصی ندارد و اتفاقی طبیعی است که به صورت تصادفی برای خانم‌ها پیش خواهد آمد.یکی از علل بروز این بیماری نیز می‌تواند خود سیکل عادت ماهانه باشد. به این صورت که خون به صورت برگشت پذیر از داخل لوله‌ها وارد حفره شکمی شده و سلول‌هایی از آندومتر که هنوز زنده هستند، در آنجا نشسته و کاشته می‌شود. همین کاشته شدن سلول‌ها باعث بروز بیماری می‌شود.
علائم بیماری
وی به علائم این بیماری اشاره کرده و می‌افزاید: از‌جمله علائم این بیماری دردهای غیرطبیعی، توده‌های لگنی و کیست‌های تخمدانی است که نشانه‌ای از وجود آندومتریوز است.
به گفته دکتر طبسی، ممکن است افراد به دلیل وجود توده‌های لگنی یا کیست‌های تخمدان به پزشک مراجعه کنند، اما علامت واضح وجود این بیماری، درد شدید هنگام عادت ماهانه است به طوری که هر ماه از ماه قبل درد بیشتری احساس می‌شود. آنها ممکن است با این علائم به پزشک مراجعه کنند و در این موارد پزشک بیشتر به آندومتریوز شک خواهد کرد.
دکتر طبسی درخصوص شیوه‌های درمان آندومتریوز می‌گوید: تنها راه تشخیص بیماری، داشتن نمونه بافت‌شناسی است، یعنی آزمایشگاه باید بافت آندومتریوز را تشخیص داده و تایید کند که امروزه بیشتر از شیوه لاپاراسکوپی برای این منظور استفاده می‌شود و بعد از تشخیص ادامه درمان روش‌های مختلفی دارد که بنابر نظر پزشک از آنها استفاده می‌شود. در بعضی موارد بنا‌به نظر پزشک متخصص با داروهای خاص حتی سیکل عادت ماهانه بیمار را نیز به کلی قطع می‌کند تا بیماری بهبود یابد؛ اما در شرایطی که بیمار دختری است که تنها با مشکل دردهای دوران قاعدگی مراجعه می‌کند یا خانمی که نزدیک سنین یائسگی است احتیاج به کار خاصی جز درمان طبی نیست؛ اما اگر در اثر این بیماری کیست تولید شده باشد، حتماً کیست را باید برداشت، زیرا کیست می‌تواند خود عوارض و مشکلاتی ایجاد کند.
آندومتریوز و نازایی
دکتر طبسی در مورد نازایی ناشی از این بیماری می‌گوید: اگر خانمی در سنین باروری با این مشکل روبه‌رو شود، احتمال نازایی نیز ممکن است وجود داشته باشد. پس کسی که سابقه آندومتریوز دارد، کیستی داشته یا به هر صورتی با این بیماری روبه‌رو بوده، با درمان‌های پزشکی تحت نظر قرار می‌گیرد و به او پیشنهاد می‌شود که زودتر بچه‌دار شود، چرا که آندومتریوز تا حدی باعث کاهش باروری یا ناباروری بانوان می‌شود.در این موارد برای از بین بردن بافتهای آندومتریوز درمان طبی شدید مانند جراحی انجام می‌گیرد و سپس برای باروری با شیوه‌های درمانی مختلف به وی کمک می‌شود.
از نظر دکتر طبسی، بیماری آندومتریوز ترسناک و مشکل خاصی نیست و تنها به پیگیری نیاز دارد.
او تاکید می‌کند: این بیماری تنها موجب ناراحتی و اذیت فرد می‌شود، ولی به سمت سرطان یا مشکلات بزرگ‌تر پیش نخواهد رفت، بنابراین جایی برای نگرانی وجود ندارد و با وجود بیماری می‌توان به زندگی عادی ادامه داد. تنها باید پس از تشخیص و درمان، زیر نظر پزشک بود.
وی درباره نقش تغذیه مناسب در بهبود این بیماری می‌گوید: داشتن برنامه‌ای مرتب در مورد خواب و تغذیه کافی و تجربه کردن زندگی بدون استرس باعث می‌شود که خانم‌ها عادت ماهانه راحت‌تری را تجربه کنند. افرادی که آندومتریوز دارند نیز باید این موارد را در نظر داشته باشند. مصرف مواد محرک مانند کافئین(قهوه غلیظ، چای زیاد و شکلات‌های تلخ) نیز بهتر است کاهش یابد.
این متخصص زنان و زایمان یادآور می‌شود: آندومتریوز درجات مختلفی دارد، خفیف، متوسط و شدید. در مواردی که این بیماری شدید است به دلیل وجود چسبندگی‌های لگنی ممکن است بارداری سخت شود. در درجات متوسط ممکن است بیمار بتواند باردار شود و در موارد خفیف نیز آنها تفاوتی با افراد عادی ندارند. مهم است که بیماران بدانند با تشخیص آندومتریوز این گونه نیست که امکان بارداری به کلی از بین برود.
نیلوفر اسعدی بیگی – جام‌جم