بهانه خانه نشینی زنان یا اشتغال بیشتر

برخی از زنان شاغل در ایران در کارهایی که مناسب آنها نیست به کار مشغولند.

«فاطمه آلیا» نماینده مجلس هشتم و عضو فراکسیون زنان درباره طرح پیشنهادی مرکز امور زنان گفت: «این طرح هنوز به مجلس ارائه نشده و فراکسیون زنان تا به امروز نامه رسمی از مرکز امور زنان در این خصوص دریافت نکرده است. به طور کلی از نظر قوانین کار، وقتی شخصی در اداره یا سازمانی استخدام می شود موظف است هفته یی ۴۴ ساعت مشغول به کار باشد و اگر شخص نیازمند تقلیل در ساعات کاری باشد باید طبق راهکارهای قانونی که شامل کسر از حقوق و عدم تاثیر در سنوات می شود، اقدام کند. اشتغال به این صورت در قانون وجود ندارد و اگر مرکز امور زنان و دولت به دنبال پیشنهاد لایحه جدیدی هستند و اعتبارات آن را نیز مشخص کرده اند، نمایندگان پس از ارجاع به مجلس چرایی آن را مورد بررسی قرار می دهند.»

طراحان شناختی از خانواده ندارند
شهیندخت مولاوردی، حقوقدان درباره طرح پیشنهادی مرکز امور زنان ریاست جمهوری مبنی بر استخدام دو زن نیمه وقت به جای یک زن تمام وقت به خبرنگار ما گفت: «با پیگیری هایی که من کردم قرار است این طرح که از سوی مرکز امور زنان در قالب بودجه ۹۱ به مجلس ارائه شده است، مورد بررسی قرار گیرد ولی هنوز به مجلس داده نشده است. بعد از اعلام جزییات بودجه حتما ارائه خواهد شد. اما اگر قرار بر ارائه باشد، مشخص نیست این مرکز هدفش دفاع از حقوق زنان است یا شاهد عکس آن هستیم. این حرکت از سوی مرکزی که خود را مدافع حقوق اجتماعی زنان می داند به نوعی نقض غرض است و توضیحات شان قانع کننده و توجیه پذیر نیست. خصوصا در شرایطی که از نظر اشتغال و حضور و فعالیت اجتماعی کشور ما در رده های پایینی قرار دارد و ورود به این موضوع می تواند این رده بندی را پایین تر بکشد و جایگاه ما را تنزل دهد. روشن است که این مرکز با هدف تحکیم خانواده وارد کار شده است. کسی مخالف تحکیم بنیان خانواده نیست اما اینکه با چه هدف و به چه بهایی به هدف مذکور برسیم، مهم است. اکثریت خانواده های ما با تلاش هر دو نفر در خانواده اداره می شوند و زن و مرد هر دو نان آور خانه محسوب می شوند تا بتوانند روزمره خود را تامین کنند. دوستان ما در این مرکز با ارائه اینچنین طرح هایی اعلام می کنند که شناختی از خانواده ها در حال حاضر و اوضاع معیشتی آنان ندارند. اگر با این طرح ها بخواهند به خانواده مدد برسانند مطمئنا با شکست مواجه خواهند شد. امیدواریم که این طرح در حد حرف باشد و نخواهند که آن را عملی کنند.»

زنان شاغل کنار گذاشته می شوند
طرحی که از سوی مدافعان حقوق اجتماعی زنان در مرکز امور زنان به مجلس ارائه شده است از سوی برخی نمایندگان هم زیر سوال رفت و آن را ناپخته دانستند. آنچه به نظر می رسد این است که در این طرح هیچ زمینه حمایتی از زنان دیده نمی شود و به نوعی به نظر می رسد در این طرح بحث کنار گذاشتن اشتغال زنان مطرح است.
«عفت شریعتی»، نماینده مجلس که سابقا در کمیسیون اجتماعی نایب رییس بود، مخالفت ضمنی خود را اعلام کرد و به خبرنگار ما گفت: «این طرح اگر جامع و کامل نباشد به ضرر بانوان خواهد شد و مانند تشکیل کمیسیون زن و خانواده که ظاهر خوبی داشت، فریبنده به نظر می رسد. اما باید دید چه آینده یی را مد نظر دارد. این طرح در درازمدت منجر به کنار گذاشتن زنان از عرصه کار و اشتغال خواهد شد. اگر زمان کاری زنان به نصف تبدیل شود، مسلما کارفرمایان حاضر به استخدام کارمندانی نیستند که تا ظهر کار کنند و نیروی دیگری از ظهر به بعد عهده دار مسوولیت او باشد. اگر این طرح کارآمدی نداشته باشد و منافع مادی و تامینی زنان را دربر نگیرد مطرح کردنش هم خطرناک است. زمانی که من نایب رییس کمیسیون اجتماعی بودم جلوی این طرح را گرفتم. اگر حقوق کامل به زنی که به صورت نیمه وقت کار می کند تعلق بگیرد، طرح می تواند جلو برود اما در غیر این صورت نه تنها آن کارمند نمی تواند بهره لازم از کارکردنش داشته باشد بلکه عرصه برای کارکردن بانوان هم بسیار بسته و تنگ خواهد شد. کدام سازمان حاضر است هزینه دو کارمند را در یک روز کاری بدهد؟ مگر اینکه دولت لایحه یی مطرح کند که زنان به دلیل اشتغال شان در خانه و حمایت از خانواده تمام حقوق به آنها پرداخت شود اما اگر تقلیل پیدا کند به مناسبت کم کردن ساعت کار به هیچ وجه به نفع جامعه زنان نیست و نخواهد بود.»

«داریوش قنبری»، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس نیز مخالفت خود را با این طرح اعلام کرد و به ایلنا گفت: «وقتی زنان را در موقعیتی قرار می دهند که از نظر شغلی نیمه وقت شوند یعنی آنها را نصف مردان به حساب می آورند. زنانی که در مرکز امور زنان ریاست جمهوری از حقوق زن دفاع می کنند خودشان تحت تاثیر افکار مردسالارانه قرار دارند. ارائه چنین طرحی از افکار ناپخته سرچشمه می گیرد. از این رو به نظر می رسد مرکز امور زنان ریاست جمهوری در حوزه کاری خود تخصصی ندارد. هراز چندگاهی مشاهده می کنیم چنین طرح هایی در ارتباط با زنان و جوانان عنوان می شود . مرکز امور زنان ریاست جمهوری تاکنون هیچ منفعتی برای جامعه هدف خود نداشته است. به نظر می رسد زنانی که در مرکز امور زنان ریاست جمهوری از حقوق زن دفاع می کنند خودشان تحت تاثیر افکار مردسالارانه قرار دارند. اگر استدلال آنها برای ارائه چنین طرحی وجود تعداد زیاد متقاضی زن برای اشتغال است پس باید استخدام مردان نیز نیمه وقت شود. در طرح استخدام نیمه وقت دو زن به جای استخدام یک زن تمام وقت نگاه جنسیتی حاکم است . به حساب آوردن زنان به عنوان نصف مردان را نوعی توهین به آنها می دانم. تاکنون یکی از مشکلات اصلی زنان محاسبه کردن دیه درباره آنها بوده است، اما الان می بینیم که از استخدام نیمه وقت آنها هم صحبت به میان آمده است.»

حسین باهر، جامعه شناس، از مساوی بودن شرایط کار کردن زن و مرد در جامعه خبر داد و گفت: «استخدام زن و مرد اگر در شرایط مساوی باشد باید با حقوق مساوی باشد و یکی از حقوق مساوی هم این است که اگر می تواند تمام وقت کار کند باید تمام حقوق را هم بگیرد. نمی توان به یک خانم مهندس گفت نیمه وقت کار کن. اما اگر واقعا خانمی خودش بخواهد به خاطر گرفتاری های خانه داری و بچه داری اش پاره وقت کار کند اشکالی ندارد، اما در این صورت باید یک قانون بیمه اجتماعی داشته باشیم که این زنان که در خانه کار می کنند تحت پوشش آن باشند چون مسلما حقوق یک نفر کفاف زندگی را نمی دهد. عاقلانه نیست که این قانون را به طور کلی وضع کنند. زنی که مادر است و بچه کوچک دارد طبیعی است که اوقاتی را مادری کند و اوقاتی را صرف درون منزل و به صورت پاره وقت کار کند و در عین حال بیمه اجتماعی هم بگیرد.»

اشتغال نیمه وقت زنان و حساب کردن آنان به عنوان نیمی از نیروی کار، سنگ بنایی است در جهت کمرنگ کردن حضور مفید زنان در جامعه و شاید پررنگ کردن شغل خانه داری برای آنان. با نگاهی اجمالی به این طرح می توان به این نکته رسید که زنان حاضر در این مرکز علاقه وافری به شغل خانه داری و فرزندداری دارند و گویی از هیچ تلاشی در خانه دار کردن زنان شاغل مضایقه نمی کنند. شاید اگر دغدغه های مرکزی به نام «امور زنان» بیشتر مشکلات اساسی پیش روی زنان بود، اوضاع اجتماعی زنان در جامعه ما بسیار بهتر از اکنون بود.

روزنامه اعتماد، شماره ۲۳۷۲ به تاریخ ۲۹/۱/۹۱، صفحه ۱۳ (جامعه)