خانه هاى امن براى زنان بى سرپناه
روزنامه ایران ـ هدى هاشمى: خشونت علیه زنان و اختلافات خانوادگى و خانگى بر معضل زنان و دختران بى پناه افزوده است. برخى از کارشناسان مسائل زنان معتقدند که تشکیل خانه هاى امن مى تواند امنیت لازم را براى زنان و دختران فراهم کند. این در حالى است که بیشتر مسؤولان دستگاه هاى ذى ربط با تشکیل خانه هاى امن در کشور مخالفند.
موضوع خانه هاى امن موضوع تازه اى نیست. اوایل سال ۸۳ با هماهنگى دفتر امور زنان و خانواده سازمان بهزیستى، دفتر امور مشارکت زنان ریاست جمهورى، اماکنى با عناوین مختلف از قبیل خانه هاى سلامت، خانه هاى امن، پناهگاه موقت زنان و خانه ریحانه تشکیل شد. بدون در نظر گرفتن نام، هدف همه آنها، ساماندهى زنان و دختران خیابانى و آسیب دیده بود، اما چون تنها متولى این خانه ها، سازمان بهزیستى کشور است این طرح با مشکلات و مخالفت هاى بسیارى روبرو شد و حتى برخى از آنها از سوى سازمان بهزیستى در سال ۸۴ به دلیل کمبود اعتبار تعطیل شد. خانه هاى امن زنان، طرحى است که هیچ سازمان و ارگانى نمى تواند منکر اهمیت اجراى آن در جامعه شود، اما نکته اى که در این بین خود را نشان مى دهد مخالفت هاى بسیارى از کارشناسان و حتى متولى امر پیشگیرى در کشور است. این طرح که در بسیارى از کشورهاى دنیا با پشتوانه هاى تحقیقى – پژوهشى به اجرا درآمده است تاکنون توانسته به بسیارى از مشکلات پاسخ دهد و حتى در امر پیشگیرى مشاجرات خانگى نیز موفق بوده است. مهم ترین هدف هاى تشکیل خانه هاى امن حمایت از زنان در معرض خطر و فراهم آوردن مکان هاى امن و خدمات آموزشى بهداشتى است که البته قدرت بخشیدن به زنان براى بازگشت به زندگى خود و ایجاد اعتماد به نفس در آنان براى کسب استقلال شخصى از دیگر اهداف تشکیل خانه هاى امن است. ضرورت تأسیس این مراکز بر هیچ کس پوشیده نیست، اما برخى از کارشناسان مسائل اجتماعى معتقدند که تشکیل خانه هاى امن در کشور هیچ ضرورتى ندارد و حتى پناهگاه موقت زنان که در برخى شهرستان ها راه اندازى شده است نباید اطلاع رسانى شود زیرا تبلیغات در این زمینه باعث گسترش نزاع هاى خانگى و خانوادگى مى شود و زنان با کوچک ترین نزاعى خانه را ترک خواهند کرد تا وارد این مراکز شوند. از دید این افراد، این گونه طرح ها باعث تشدید منازعات خانوادگى مى شود.
«سیداحمد رسولى نژاد» نماینده مجلس درباره ضرورت تأسیس خانه هاى امن در کشور مى گوید: «پیشگیرى و فرهنگ سازى در جامعه یکى از مهم ترین هدف هاى سازمان هاى مربوطه در معضلات خانوادگى است. ما بیشتر در تلاش هستیم که اقدامات فرهنگى و فرهنگ سازى لازم را در جامعه فراهم کنیم و قبل از این که چنین مراکزى را راه اندازى کنیم، باید حقوق و وظایف افراد را به آنها یادآور شویم».
به اعتقاد او باید بر روى روابط انسانى و اخلاقى خانواده سرمایه گذارى شود و نباید با پیروى از غرب اقداماتى را انجام دهیم که باعث پشیمانى خانواده ها شویم.
با این همه به گفته او اشخاصى هستند که برخلاف نام انسان، رفتار حیوانى انجام مى دهند، اینجا باید نظام و دولت وارد عمل شود و یک چتر حمایتى براى زنان فراهم آورد.
رسولى نژاد مى گوید: «یکى از مشکلات ما در کشور این است که خانم هایى که مورد ضرب و شتم قرار مى گیرند و از منزل خارج مى شوند، به دلیل نبود پناهگاه امن راهى خیابان مى شوند و به دست گرگ هاى خیابانى مى افتند، البته در بیشتر موارد هم مورد سوء استفاده جنسى قرار مى گیرند و وقتى از کرده خود پشیمان مى شوند که راه بازگشتى براى آنان وجود ندارد».
وى تأکید مى کند: «اماکنى باید در جامعه وجود داشته باشد که زنان بى پناه به صورت دائم در آنجا احساس امنیت کنند.
کشور هیچ گونه احتیاجى به خانه امن ندارد
سازمان بهزیستى کشور ۳۱ پناهگاه موقت زنان را در سراسر کشور راه اندازى کرده است. در استان تهران ۲ مرکز فعال است و این مراکز از زنانى که فاقد سرپناه و مکان مشخصى براى زندگى هستند به صورت موقت و تنها براى مدت ۳ ماه نگهدارى مى کند. طبق آمار سازمان بهزیستى کشور در سال ،۸۳ هزار و هشتصد و بیست و شش زن به خانه هاى اسکان موقت این سازمان مراجعه کرده اند.
دکتر «محمدرضا خباز» معاون سازمان بهزیستى کشور در این باره مى گوید: «در بهزیستى خانه اى به نام خانه امن وجود ندارد، سازمان نیز براى گسترش مراکز مربوط به نگهدارى زنان برنامه مشخصى ندارد. البته سازمان بهزیستى هیچ احتیاجى به گسترش خانه هاى موقت و مراکز زنان آسیب دیده در کشور ندارد».
پیشگیرى ارتقا محور!
دکتر «واعظ مهدوى» معاون سیاست گذارى و برنامه ریزى وزارت رفاه نیز درباره اقدامات صورت گرفته در این وزارتخانه درباره احداث خانه هاى امن مى گوید: «دولت و بخش حاکمیت در مسائل اجتماعى داراى مسؤولیت هستند و باید با مسائل و معضلات اجتماعى برخورد کنند».
وى با اشاره به اینکه در قانون نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعى رویکرد پیشگیرانه در حوزه هاى حمایتى، بیمه اى و امدادى تکلیف شده است، اظهار مى کند: «براساس مطالعات انجام شده آیین نامه جامع پیشگیرى از آسیب هاى اجتماعى تنظیم شده است که در این آیین نامه برنامه پیشگیرى را در تمام سازمان ها عملى خواهیم کرد».
به اعتقاد او در آیین نامه رویکرد وزارت رفاه، پیشگیرى ارتقا محور است و استراتژى اصلى در این آیین نامه توانمندسازى افراد است.
طبق آیین نامه فوق دولت نیز در برنامه چهارم توسعه مکلف شده است به منظور پیشگیرى و کاهش آسیب هاى اجتماعى نسبت به تهیه طرح جامع کنترل و کاهش آسیب هاى اجتماعى با تأکید بر پیشگیرى از اعتیاد و مواد مخدر اقدام کند.
همچنین در این برنامه آمده است کسانى که در معرض آسیب و یا آسیب دیده اجتماع هستند، بازتوانى شوند. دکتر واعظ مهدوى اشاره مى کند که ورود وزارت رفاه به مباحث مربوط به آسیب هاى اجتماعى با برنامه است.
وى تأکید مى کند: «وزارت رفاه برنامه جامع و کاملى را براى زنانى که در معرض خشونت و یا ناگزیر به خروج از منازل هستند در دست تدوین دارد».
به گفته او گاهى اوقات شاهد هستیم که به دلیل عدم انسجام خانوادگى و ناآگاهى، زنان و دختران از منزل خارج شده و مورد سوء استفاده قرار مى گیرند. خانه هاى امن یک ضرورت است و نباید مانع از ایجاد این خانه ها شد».
از دید وى، خانه هاى امن همانند پست هاى آتش نشانى است. وى مى افزاید: «ما هیچ وقت آتش سوزى را دامن نمى زنیم اما پست هاى آتش نشانى را افزایش مى دهیم که اگر جایى آتش گرفت آمادگى کنترل آن را داشته باشیم، ضرورت خانه هاى امن هم بدین صورت است».
اما به اعتقاد «حسن موسوى» مدرس دانشگاه و مددکار اجتماعى تبلیغ مراکز امن همانند شمشیر دو لبه عمل مى کند و تبلیغ این موضوع سازگارى را در خانواده کمتر خواهد کرد.
وى با اشاره به اینکه باید بر روى توانمندسازى زنان در جامعه کار کرد، اظهار مى کند: «تشکیل خانه هاى امن، اقدامى مقطعى است. این در حالى است که تشکیل این خانه ها باعث مى شود خانواده ها و بستگان هم نسبت به زنان احساس مسؤولیت کمترى داشته باشند. با این همه جامعه زنان کشور انتظار دارند که مسؤولان مربوط، طرحى ارائه کنند تا حداقل زمانى که مورد خشونت خانگى قرار مى گیرند بیش از این احساس بى پناهى و عدم امنیت نکنند».
منبع:سایت اخبار روز