احزاب و گروههای سیاسی کمترین مقبولیت را در میان جوانان تهرانی دارند
سرمایه
ایمان ممبینی
سیاستمداران و احزاب و گروههای سیاسی کمترین مقبولیت را در میان جوانان شهر تهران دارند. هر چند نخبگان سیاسی مشهورکم و بیش از مقبولیت قابلتوجهی برخوردارند و حتی برای بخشی از جوانان در حوزهء سیاسی و حتی بعضائ در حوزه‌های فرهنگی و دینی گروه مرجع محسوب می‌شوند.
یافته‌های سید ضیاء هاشمی، مدرس جامعه‌شناسی دانشگاه تهران که در رسالهء دکتری خود به بررسی گروههای مرجع جوانان شهر تهران پرداخته است نشان می‌دهد که:«خانواده و دوستان، مهمترین گروههای مرجع جوانان هستند. هرچند گروههای مرجع و تاثیر‌پذیری از آنها در تصمیم‌گیری و عمل مانع از اتکا به نفس و محوریت افراد در تصمیم‌گیری برای امور مختلف زندگی نیست. در واقع جوانان و نوجوانان جامعهء ایران مهمترین عنصر جهت‌گیری و اتخاذ تصمیمات مهم زندگی خود را فهم و درک شخصی خودشان می‌دانند و در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی،علمی و… حاضر نیستند صرفائ به اتکای دیگران مشی و مسیر خود را انتخاب کنند. این پژوهش نشان می‌دهد عقلانیت و قدرت تشخیص و حسابگری افراد مانع از آن می‌شود که نقش و عزم خود را در قبال اهمیت و تاثیر‌گذاری گروههای مرجع مختلف نادیده بگیرند.»یافته‌های این تحقیق همچنین نشان می‌دهد «با وجود اینکه منابع و نهادهای مختلفی همچون رسانه‌های جمعی کم و بیش بر آنان تاثیر‌اتی دارند، کماکان نهاد خانواده نقش اصلی را به عنوان گروه مرجع جوانان ایفا می‌کند. اهمیت اعضای خانواده به ویژه پدر، همسر و مادر به عنوان یک گروه مرجع مهم برای جوانان شهر تهران در حدی است که میزان توجه به هر یک از آنان به تنهایی قابل قیاس با گروههای دیگر از قبیل دوستان یا معلمان است.»
از دیگر نتایج پژوهش حاضر این است که «در میان گروههای دیگر که نقش مرجع را ایفا می‌کنند، دوستان، همدرسی‌ها، معلمان و بالاخره همکاران نیز جایگاه مهمی دارند. هر چند گروه دانشجویان نیز بیش از هر مجموعه دیگری تعلق خاطر نوجوانان و جوانان را برای عضویت و پیوستن به آن برانگیخته است.»
این تحقیق همچنین نشان می‌دهد که رسانه‌های جمعی به ویژه تلویزیون، سهم زیادی در پر کردن اوقات فراغت جوانان دارند، اما تاثیر‌گذاری آنها نسبتائ محدود و سطحی است. روزنامه‌ها نیز به همین منوال ارزیابی می‌شوند. میزان تاثیر و جاذبه گروههای تخصصی از قبیل پزشکان، گروههای علمی و روزنامه‌نگاران، همچنین گروههای نمادین مانند هنرمندان و ورزشکاران نیز در حد متوسط ارزیابی می‌شود و به عنوان گروه مرجع جوانان از موقعیتی در حد متوسط برخوردارند.
اما گروه‌ها و منابعی که تا حد زیادی از حوزه مقبولیت جوانان خارج شده‌اند، در قلمرو سیاست و سیاسیون قرار می‌گیرند، زیرا سیاستمداران (به طور کلی) و احزاب و گروههای سیاسی کمترین مقبولیت را درمیان جوانان دارند. البته نخبگان سیاسی مشهور کم و بیش از مقبولیت قابلتوجهی برخوردارند و حتی برای بخشی از جوانان در حوزه سیاسی و حتی بعضائ در حوزه‌های فرهنگی و دینی گروه مرجع محسوب می‌شوند.
در مورد شاخص‌ها و ویژگی‌های لازم برای الگوها و گروه‌هایی که می‌توانند سرمشق قرار گیرند، خصلت‌هایی همچون صداقت و راستگویی، تدین و امانت‌داری و نیز تخصص و تحصیلات اهمیت زیادی برای جوانان دارند. در حالی که برخورداری از مزایای مادی همچون ثروت و قدرت یا نفوذ سیاسی کمترین اهمیت را برای آنان دارد. بنابراین به طور طبیعی دردسته‌بندی گروههای مرجع می‌بینیم که به ترتیب خانواده، دوستان، معلمان و شخصیت‌های فرهنگی و دانشگاهی در رتبه‌های اول قرار می‌گیرند و پس از آنها علمای مشهور و شناخته شده، رهبران و نخبگان سیاسی – فکری و گروههای تخصصی و نیز گروههای هنری و ورزشی قرار می‌گیرند.
این تحقیق همچنین نشانگر این است که میزان ارتباط با گروههای مرجع نقش بسیار مهمی در گرایش به سمت گروههای مرجع دارد و پس از آن ارزش‌های اجتماعی در این زمینه تاثیر‌گذار و مهم تلقی می‌شود.
نتایجی چون بالا بودن میزان اتکا به نفس در میان جوانان، نقض مساله شکاف نسلی، نقض مساله فروپاشی اجتماعی، رویکرد جدید به بحران هویت جوانان، توجه به اتکا به منابع داخلی، استعداد و نخبه‌پروری و تعدیل برخوردهای قطبی در میان جوانان از دستاوردهای تحقیق حاضر است.