اچ‌پی‌وی و سلامت زنان ؛ ابعاد روانی و مراقبت‌های اجتماعی
در ایران اچ‌پی‌وی نه‌تنها یک بیماریجسمی، بلکه یک چالش روانی و اجتماعی است.
زهره رجبی
این مقاله‌ای به تأثیرات روانی و اجتماعی ویروس پاپیلومای انسانی اچ پی@وی (HPV) بر زنان ایرانی با تمرکز بر انگ اجتماعی، خودسرزنش‌گری، اضطراب، افسردگی و نیاز به مداخلات روان‌شناختی می‌پردازد.*
داده‌ها از مصاحبه‌های کیفی با چهار زن مبتلا به HPV و تحلیل مطالعات علمی، از جمله مقایسه ایران و انگلیس در مقاله British Journal of Health Psychology (BJHP, 2023)، گردآوری شده است.
نتایج نشان می‌دهد که انگ اجتماعی، ناآگاهی و فشارهای جنسیتی اثرات روانی HPV را تشدید می‌کنند و راهکارهایی مانند استیگمازدایی، آموزش آنلاین، گروه‌درمانی، حمایت گروه‌های همتا و پیشگیری چندسطحی برای بهبود سلامت روانی و جسمی زنان ضروری است.
مقدمه
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، شایع‌ترین عفونت منتقله جنسی، در ایران به دلیل تابوهای جنسی، انگ اجتماعی و نابرابری‌های جنسیتی، چالش‌های روانی و اجتماعی عمیقی برای زنان ایجاد می‌کند. بر اساس گزارش Mental Health Foundation (2023)، زنان به دلیل فشارهای اجتماعی و جنسیتی بیشتر در معرض مشکلات روانی مانند اضطراب و افسردگی هستند.
این مطالعه با هدف پاسخ به سه سوال انجام شد:
۱) تأثیر تشخیص HPV بر سلامت روانی و اجتماعی زنان ایرانی چیست؟
۲) انگ اجتماعی و خودسرزنش‌گری چه نقشی دارند؟
۳) چه مداخلاتی برای حمایت روان‌شناختی ضروری است؟
پیشینه
مطالعات نشان می‌دهند که تشخیص HPV با شوک، ترس از سرطان، اضطراب و افسردگی همراه است (قادری و همکاران، ۲۰۲۱). مقاله BJHP (۲۰۳۳) تفاوت‌های ایران و انگلیس را بررسی کرده و نشان می‌دهد که در ایران، اضطراب و افسردگی پس از تشخیص به ترتیب ۳۰٪ و ۲۵٪ افزایش می‌یابد، در حالی که در انگلیس این ارقام ۱۵٪ و ۱۰٪ است.
این تفاوت به دلیل انگ اجتماعیِ شدیدتر، کمبود آگاهی و دسترسی محدود به خدمات روان‌شناختی در ایران است.
در ایران، ۶۵ درصد زنان گزارش کرده‌اند که انگ اجتماعی مانع پیگیری درمان شده، در حالی که این رقم در انگلیس تنها ۲۰ درصد است.
روش
این پژوهش کیفی با مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با چهار زن ایرانی مبتلا به HPV انجام شد. مصاحبه‌ها بر تجربه تشخیص، واکنش‌های عاطفی، انگ اجتماعی، خودسرزنش‌گری و نیازهای حمایتی متمرکز بودند.
داده‌ها با روش تحلیل تماتیک بررسی و با یافته‌های قادری و همکاران (۲۰۲۱) و BJHP (۲۰۲۳) مقایسه شدند.
یافته‌ها
۱. واکنش‌های روانی: تشخیص HPV با پریشانی عاطفی شدید، اضطراب (۳۰٪ افزایش) و افسردگی (۲۵٪ افزایش) همراه بود.
همچنین زنان ترس‌هایی مانند ابتلا به سرطان، انزوا و حتی افکار خودکشی گزارش دادند.
۲.انگ اجتماعی و خودسرزنش‌گری: ۶۵٪ زنان ایرانی به دلیل انگ اجتماعی از پیگیری درمان منصرف شدند، در حالی که این رقم در انگلیس ۲۰٪ است (BJHP, 2023). همچنین خودسرزنش‌گری در زنان به انزوا و کاهش اعتمادبه‌نفس منجر شد.
۳. تأثیر بر سلامت جسمی وروانی: استرس مزمن ناشی از HPV علائم جسمی مانند خستگی و بی‌خوابی را تشدید کرد.
نتیجه‌گیری
در ایران اچ‌پی‌وی نه‌تنها یک بیماریجسمی، بلکه یک چالش روانی و اجتماعی است.
مداخلات فرهنگی-روانی مانند استیگما زدایی، آموزش و حمایت گروهی می‌تواند بار روانی را کاهش دهد و سلامت زنان را بهبود بخشد.
محدودیت‌های این مطالعه: نمونه مورد فقط چهار نفر و کوچک بود و تحقیقات گسترده‌تر پیشنهاد می‌شود.
*این مقاله نخستین بار در همایش مجازی گروه دیده‌بان آزار در روز جهانی زنان در اسفند ماه گذشته (۱۴۰۳) ارائه شده است.
منابع
- قادری، ک. و همکاران (۲۰۲۱).
-BMC Women’s Health.
- BJHP (2023). British Journal of Health Psychology.
- Mental Health Foundation (2023).
- World Health Organization (2022).
- American Psychological Association (2022).
- مصاحبه‌های انجام‌شده، ۲۰۲۵.