زنان در پاکستان و نقش آنان در فعالیتهای اجتماعی
ایرنا، محمود شریف همدانی:
جامعه ۱۶۲میلیون و ۴۰۰هزار نفری پاکستان بسیار سنتی است وزنان پاکستانی نیز نقشی جدی در امور اجتماعی، اقتصادی و سیاسی‌همانند دیگرکشورها ندارند.
بیش از ۵۲درصد از کل جمعیت در پاکستان را زنان تشکیل می‌دهند که این کشور سالانه با حدود ۲/۹میلیون نفر افزایش جمعیت مواجه است و درصد زنان دو برابر مردان است.
۶۷درصد از مجموع جمعیت پاکستان در روستاها ساکن هستند و به طور متوسط یک خانواده روستایی شش تا هشت فرزند دارد که عمده مسایل و اداره زندگی در این مناطق به دلیل نبود امکانات و نامناسب نبودن شرایط زندگی بر عهده زنان است.
از این رو در جامعه روستایی این کشور زنان فقط نقش اداره داخل زندگی و امور را با حداقل امکانات به عهده دارند و بدلیل وجود زمینداران بزرگ (چوهدری‌ها و اربابان) بسیاری از خانواده‌های روستایی در خدمت ملاکان هستند.
ماه گذشته روزنامه انگلیسی زبان”دیلی‌تایمز” چاپ این کشور نوشت: پاکستان به عنوان یکی از مراکز اصلی قاچاق زنان در گزارش سازمان ملل متحد قرار گرفته است.
براساس این گزارش پاکستان به عنوان مراکز اصلی قاچاق زنان و دختران در دنیا و خاورمیانه معرفی شده است.
این روزنامه اضافه کرد طبق گزارش منتشر شده سازمان جهانی کار، سودآوری صنعتی سالانه بین هفت تا ۱۲میلیارد دلار است و این در حالیست که قاچاق زنان در هر سال ۳۲میلیارد دلار سودآوری دارد که بیشترین زیان ناشی از آن مربوط به کشورهای مقصد است.
این گزارش افزود، مساله تجارت دختران نوجوان در جنوب آسیا رو به گسترش است که به عنوان کارگر خانگی استعمار می‌شوند.
از سوی دیگر سازمان “دفاع از حقوق زنان” شهر کراچی در تحقیقات جدید که تازگی منتشر کرده است، نتیجه این رفتارها را بیسوادی، نادانی و فقر افراد اعلام کرده است.
نبود فرهنگ درست زندگی، برداشت‌های غلط، زندگی قومی و قبیله‌ای، عدم آشنایی با مسایل آموزشی، بهداشتی و ناتوانی در تامین معاش روزانه عمده مشکل و پدیدار شدن این رفتارها در این کشور است.
این کشور در شرایط موجود و با وضعیتی سنتی خود با مشکلاتی جدی از قبیل ازدواج‌های اجباری، قتل‌های ناموسی، گروکشی زنان و دختران در قتل‌های خانوادگی، خودکشی دختران و افزایش طلاق مواجه است.
همچنین در بخش‌هایی از ایالت سرحد با تعیین مبلغی دختران خود را به دلیل فقر، عدم آگاهی و نبود رفتارهای صحیح اجتماعی می‌فروشند.
در اوایل سال جاری وزارت رفاه و جمعیت پاکستان در گزارشی اعلام کرد که طبق آمار “بخش زنان” در سال ۲۰۰۴میلادی در پاکستان بیش از هشت هزار زن مورد رفتارهای خلاف اخلاق اجتماعی قرار گرفته‌اند.
این گزارش می‌افزاید: در مراکز مختلف پلیس در سراسر کشور در این رابطه بیش از هشت هزار مورد شکایت زنان نیز به ثبت رسیده است.
همچنین از این تعداد سه هزار و ۸۸زن از مشکلات خانوادگی شکایت کردند، ۳۹۲نفر از زنان در نتیجه رفتارهای جاه‌طلبی و قومی خانوادگی‌ها کشته شده اند و دو هزار و ۲۳۰زن در همین سال مورد رفتارهای خلاف جنسی قرار گرفته اند.
این وزارتخانه افزود: بسیاری از اینگونه مسایل اجتماعی و ناهنجاریهای اجتماعی در سراسر این کشور وجود دارد که تاکنون گزارش نشده است.
از سوی دیگر براساس گزارش سازمان جهانی کار که در سال گذشته(۲۰۰۵میلادی) در پاکستان منتشر شد آمده است، در این کشور به ویژه در ایالت جنوبی سند، زمینداران و ملاکان بزرگ بیش از ۱/۷میلیون شهروند مستضعف و فقیر را در محدوده خود محبوس و به کارهای اجباری وادار می‌کنند.
در این گزارش اشاره شده است که زنان نقش بیشتری در کارها دارند.
در این رابطه خانم “نیلوفر بختیار” که مدتی مشاور نخست وزیر در امور زنان بود در گفت وگو با ایرنا در این‌باره گفت: برخلاف مشکلات موجود زنان در جامعه در حال حاضر ۳۳درصد زنان کشور در انتخابات محلی پیروز شده‌اند و امروز شهردار و یا معاون شهردار در مناطق هستند.
وی اضافه کرد: در مجالس محلی ایالتها ۱۷درصد، در مجلس ملی ۲۲درصد و هفت درصد عضو نیز در کابینه فدرال را زنان تشکیل می‌دهند.
خانم بختیار همچنین گفت: امروز در پارلمان سه وزیر فدرال، چهار وزیر کشور و در ایالتهای چهارگانه نیز زنان در بخش‌های مختلف فعال هستند.
این عضو حزب مسلم لیک (حاکم) این حضور را موفقیت بزرگی دانست و ادعا کرد که حتی در کشورهای هند و آمریکا که آزادی بی‌حدوحصر وجود دارد، درصد زنان مسوولیت پذیر کمتر است.
خانم بختیار همچنین اضافه کرد که خانم ” شمشماد اختر” مسوولیت ریاست بانک مرکزی کشور را بر عهده دارد که در تاریخ پاکستان بی‌سابقه است.
وی تصریح کرد که در ایالت سرحد و منطقه کوهستان وزیر زن وجود ندارد که برای حضور این قشر از جامعه تلاش می‌کنیم.
این عضو فعال حزب مسلم لیگ حاکم در بخش حمایتی از زنان این کشور گفت:
مراکز رسیدگی به جرایم و بحران تشکیل شده است که حدود پنج هزار نفر از زنان داوطلبانه عضو هستند.
وی در ادامه اشاره کرد که در بخش حمایت‌های اقتصادی مراکز تربیتی در شهر و روستاها، صنایع کوچک و در بندر گوادر زنان ماهی‌گیری می‌کنند که برای تقویت بنیه مالی آنها وامها داده می‌شود.
این وزیر کابینه دولت فدرال اضافه کرد که دولت اقدامات آموزشی جدی برای تربیت کودک و مادران در تمامی مناطق حتی دورترین نقاط مانند” چیترال ” در شمال کشور فراهم کرده است.
وی با توصیف وضعیت مطلوب زنان نسبت به گذشته کشور افزود : برای تقویت بنیه اقتصاد خانواده در روستاها امکانات صنایع دستی و پرداخت وام فراهم شده است .
خانم بختیار اشاره کرد در بخش اجتماعی جامعه امروز زنان ما در رشته‌های خلبانی، افسران پلیس و در دیگر بخش‌های نیروی هوایی و نظامی فعالیت دارند.
این وزیر دولت فدرال وجود دفاتر سیاسی برای زنان در روستاها و شهرها را از دیگر اقدامات برای آگاهی‌های اجتماعی و حضور فعال بیشتر این قشر در جامعه ذکر کرد.
وی با انتقاد از دوران نخست وزیری خانم “بی‌نظیر بوتو” و “نواز شریف ” گفت: این اقدامات در دوران این دو نفر انجام شده است و حتی با زنان برای گرفتن حقوقشان برخورد شدید می‌شده است.
این وزیر کابینه فدرال افزود: ” شوکت عزیز ” نخست وزیر و ژنرال ” پرویز مشرف ” ربیس جمهوری هر دو روشنفکر هستند و برای پیشرفت زنان اقدامات جدی از جمله اصلاح لایحه” حدود” ودستور آزادی زنان از زندانها را صادر کرده‌اند.
خانم بختیار اضافه کرد که در گفت گو با علما و روحانیان تاکید شده است برای جلوگیری از قتل‌های ناموسی در سراسر کشور، گروکشی دختران و زنان، و ظلم‌های سنتی به انها کمک کنند.
وی ادعا کرد که زنان امروزه در دادن رای و حضور در انتخابات آزادنند.
خانم”نعیمه شیرازی” رئیس بخش خواهران سازمان دانشجویان امامیه پاکستان درباره آسیب‌های جامعه به خصوص استفاده ابزاری از زنان گفت: ما متاسفانه دچار فرهنگ‌های ابتذال، رقص، آواز، موسیقی و رفتارهای ناهنجار غربی‌ها به خصوص هندی‌ها در کشور اسلامی پاکستان هستیم که در حال رشد است.
وی تصریح کرد: اساس تشکیل کشور پاکستان به رهبری قائد اعظم ” محمد علی جناح ” بر پایه اسلام و مسلمانی بوده است و رهبران مذهبی و سیاسی باید به این موضوع دقت بیشتری داشته باشند.
این فعال سیاسی بااشاره به‌محدودیت و محرومیت‌های زنان در بخش‌های روستایی و حتی شهری در پاسخ به سووالی گفت: درست است که دولت تلاش دارد تا زنان در جامعه نقش ایفا کنند، اما وظایف آنان در شرایط موجود حفظ حجاب ، ارزش‌های دینی و اجرای شریعت اسلامی است.
وی حجاب را سدی در برابر انحرافات در جامعه دانست وافزود:ما دانشگاهیان و دانشجویان مسلمان و متعهد با حضور در مراکز علمی و آموزشی تا جایی که توان داشته باشیم در مقابل رفتارهای ناهنجار در جامعه می‌ایستیم.
خانم شیرازی طرح دولت درباره رفع حجاب در دانشگاه‌های کشور به بهانه حضور فعال زنان در اجتماع را محکوم کرد وافزود: حجاب در تمامی سطوح زندگی افراد چه تحصیل، فعالیتهای اداری، سیاسی، دانشگاهی، اجتماعی و حتی فرهنگی لازم است.
رییس بخش خواهران دانشجویان امامیه تصریح کرد: الگوی ما برای تحقق حقوق زنان در جامعه انقلاب اسلامی ایران است و رهنمودهای امام راحل (ره) و رهبر معظم انقلاب آیت‌الله خامنه‌ای برای ما راهگشا است.
خانم” راحیل قاضی ” رییس بخش زنان حزب جماعت اسلامی پاکستان در این‌باره گفت:مشکل اصلی زنان پاکستان لایحه حقوق آنان است که توسط دولت اعمال‌می‌شود.
وی افزود: در نتیجه تصویب این لایحه هتک حرمت و قتل‌های ناموسی افزایش خواهد یافت و به همین دلیل این مشکل جدی و اساسی است که به زنان تحمیل خواهد شد.
دختر” قاضی حسین احمد” رییس حزب جماعت اسلامی پاکستان همچنین افزود:فقر، جهالت و فحشا از مشکلات جدی زنان جامعه امروز پاکستان است.
وی تصریح کرد،از سوی دیگر تبلغ و تحمیل عریانی از طرف رسانه‌های دیداری و مطبوعات نیز زنان مسلمانان را تحت تاثیر قرار داده است.
خانم قاضی همچنین اشاره کرد که به تبع آن زنان مسلمان ساکن در روستاها نیز دچار این تبلیغات شده‌اند و این در آینده مشکلات جدی برای کانون خانواده‌ها و زندگی مردم ایجاد خواهد کرد.
این نماینده مجلس ملی پاکستان اضافه کرد که زنان ما حتی برای تامین آب آشامیدنی خود باید کیلومترها راه بروند و ظرف آب را برسرشان حمل کنند، دولت بجای وارد کردن فرهنگ غربی ، این فشارها را برای مردم رفع کند.
وی با مسوول دانست دولت افزود: وضعیت و نابسامانی برای زنان بایدرفع شود.
خانم قاضی همچنین اعلام کرد دولت در این مورد نقش نمایندگی غربی ها، تفکر و ترویج این رفتارها را دارد، اما احزاب مذهبی کشور با تلاشهای خود سعی در خنثی‌سازی این فعالیتهای غیراسلامی دارند.
وی تاکید کرد که فرهنگ هندی ، اروپایی و آمریکایی در این کشور زنان ما را نیز از مسیر راست منحرف کرده و در نتیجه زنان روستایی را دچار مشکلات می‌کنند.
خانم قاضی تصریح کرد که مشکل زن امروز پاکستانی عریانی، رقص و آواز نیست بلکه او امروز نیازمند تقویت بنیان‌های خانواده، رفع فقر، تامین آموزش و معیشت خود است .
از سوی دیگر روزنامه انگلیسی زبان “دیلی تایمز” چاپ پاکستان در هفته گذشته در گزارشی اعلام کرد که در طول ۹ماه گذشته فقط در ایالت سند بیش از ۳۷۵زن کشته و ۱۴۳نفر دیگر زخمی شدند.
این روزنامه این گزارش را به نقل از سازمان زنان نوشت ، از این تعداد ۱۷۶نفر در پی تجاوز جنسی به آنها در مناطق مختلف ایالت کشته شده‌اند.
در این گزارش تصریح شده است که به دلیل مشکلات مربوط به بیکاری، ازدواج در سن کم ، ازدواج‌های اجباری و مشکلات خانوادگی ۱۲۳زن خودکشی و ۱۵۳زن دیگر اقدام به خودکشی نا موفق داشتند.
این سازمان زنان در ایالت سند اضافه می‌کند که درهمین زمان ۱۲۶زن ربوده و ۵۳نفر دیگر ناپدید شده‌اند.
باتوجه به فروش زنان در این گزارش آمده است که در طی سال گذشته بیش از ۳۰زن فروخته شده‌اند.
این سازمان زنان اشاره دارد که اعضای حدود ۶۰شورا محلی در ایالت سند در موارد مربوط به زنان دستگیر شدند که از جمله آن واگذاری ۵زن در ازای حل اختلاف و درگیریهای قومی بوده است.
علی‌الحال وجود و رشد جمعیت نابرابر زنان در پاکستان ، فقر ، عدم آموزش زندگی قبیله‌ای و قومی ، جاری بودن سنت‌های غلط ، تفکر وجود زن به عنوان بچه‌دارشدن و انجام کارهای خانه ، نبود امکانات کافی ، شرایط دشوار زندگی در بخش‌های مختلف موجب شده است که زنان امروز در این کشور از جایگاه اجتماعی مناسبی برخوردار نباشد.
از سوی دیگر هرآنچه را که دولت‌های قبلی و فعلی برای زنان انجام داده و می‌دهند ناکافی است و به نظر می‌رسد که تغییر فرهنگ در نگرش شرقی به عنوان یک کشور مسلمان در منطقه جنوب آسیا امروز به جای تفکرات غربی برای این قشر عظیم از جمله لازم باشد.
شاید یکی از مشکلاتی را که تاکنون جامعه پاکستان به خصوص این قشر با آن مواجه بوده است تفکر حزبی و گروهی باقی مانده از استعمار انگلیس است که با صرف هزینه‌های هنگفت منافع شخصی جایگزین منافع ملی ، کشور و مردم شده است.