فشار بیماری افسردگی برای زنان ایران از فاجعهء بم سنگین تر است
نتایج یک پژوهش درباره افسردگی زنان ایرانی
سرمایه :متوسط مرگ زنان در ایران دو و نیم سال دیرتر از مرگ مردان است. یعنی مردان دو ونیم سال زودتر از زنان در ایران می‌میرند.»
این نتیجهء تحقیقی است که دکتر محسن نقوی، اپیدمیولوژیست انجام داده است. او در انجمن جمعیت‌شناسی ایران نتایجی را که از تحقیق وضعیت سلامت در دو جنس زن و مرد انجام داده بود ارایه داد.
در این تحقیق انواع بیماری‌هایی را که زنان و مردان ایرانی بر اثر ابتلا به آن می‌میرند، طبقه‌بندی کرده استبه طوری که حوادث ناشی از ترافیک اولین دلیل مرگ مردان این سرزمین محسوب می‌شود: «در هر سال یک میلیون و ۱۰۰ هزار سال عمر مردان ایرانی به دلیل حوادث ترافیکی از دست می‌رود که ۷۰۰ هزار سال این عمر در مردان مرگ زودرس است و ۳۰۰ هزار سالش ناشی از ناتوانی از دست می‌رود.»
نقوی «فاجعهء بم» را که به عنوان یکی از عوامل مرگ مردان ایران محسوب می‌شده از کم‌اهمیت‌ترین حوادث می‌داند: «وقتی سال‌های عمر از دست رفته‌ای را که ناشی از حوادث ترافیکی است با فاجعهء بم مقایسه می‌کنیم می‌بینیم که در فاجعهء بم ۳۱ هزار کشته داشتیم که حاکی از مرگ‌بارتر بودن حوادث ترافیکی است.»
او ۲۰ مورد از بیماری‌هایی را ذکر می‌کند که جان مردان را گرفته است: «بعد از حوادث ترافیکی، اعتیاد، بیماری‌های قلبی و عروقی، سقوط، افسردگی، سکتهء مغزی، سنگ کلیه، خودکشی و… بیش‌ترین عوامل مرگ و میر مردان هستند که بیماری ایدز در ردیف چهلم و سفلیس در ردیف ۱۳۰ این بیماری‌ها قرار دارد.»
اما بیماری‌هایی که زنان در کشور با ابتلا به آن می‌میرند متفاوت از مردان است به طوری که ایست قلبی اولین عامل مرگ و میر و بعد از آن بیماری افسردگی مهم‌ترین عاملی است که زنان به آن مبتلا می‌شوند. به اعتقاد نقوی باری که بیماری افسردگی به زنان جامعه وارد می‌کند بسیار سنگین‌تر از فاجعهء بم است.
همچنین اختلالات هراسی، دیابت، اختلالات وسواسی، یائسگی، آکنه و… از دیگر بیماری‌هایی است که زنان به آن بیش از مردان مبتلا می‌شوند.نقوی معتقد است، یائسگی را باید به عنوان یک معضل در جامعه شناخت و برایش فکری کرد چرا که این موضوع در زنان ناتوانی زیادی ایجاد می‌کند.
همچنین ناتوانی‌ای که آکنه و جوش‌های صورت در زنان ایجاد می‌کند، باری سنگین‌تر از ایدز در کشور ما دارد.او همچنین بیماری‌های مردان و زنان در سن ۳۰ تا ۴۴ سالگی را با یکدیگر مقایسه می‌کند: «در این سن حادثه ترافیکی موجب از دست رفتن عمر مردان است در حالی که در همین سن افسردگی برای زنان درجهء نخست را دارد.»
همچنین در این تحقیق مشخص شده که زنان دو برابر مردان به مطب‌ها و پزشکان مراجعه می‌کنند: «مراجعهء مردان به مطب ۱/۲ درصد در هزار نفر است در حالی که این میزان برای زنان _۸/۲ درصد در هزار نفر است. میزان مراجعه به داروخانه در مردان ۷/۱ و در زنان ۵/۲ درصد است.»
او همچنین به میزان مرگ در کشور اشاره می‌کند: «میزان مرگ در کشور در سال ۸۳، ۵/۴درصد در هزار است و داده‌های ثبت شدهء ۱۰ سال مرگ نشان می‌دهد که مرگ مردان به صورت پایدار در تمام سنین بالاتر از زنان است.»او همچنین بیان می‌کند که طبق تحقیقاتش در تمام استان‌های کشور هر زن پنج سال دیرتر از شوهرش مرده است.
حتی در استان سیستان و بلوچستان که امید به زندگی ۴۰ سال است زنان این استان پنج سال دیرتر از شوهرانشان مرده‌اند.
او دربارهء میزان مرگ نوزادان نیز بر این تاکید می‌کند که حتی نوزادان پسر بیش از نوزادان دختر می‌میرند: «نسبت جنسی مرده‌زایی به ضرر پسران است. یعنی پسران مرده به دنیا آمده بیش از دختران مرده به دنیا آمده است.»
او معتقد است، برخی از عوامل مرگ و میر مانند مرده‌زایی عوامل بیولوژیک دارند: «نسبت جنسی در مردان بیش از زنان است چون اسپرماتوزئید حاوی کروموزم Y سبک‌تر و سریع‌تر است و زودتر به اوول می‌رسد و لقاح انجام می‌شود، در نتیجه جنس مذکر بیشتر تولید می‌شود اما از آن‌جا که کروموزم مردان XY است بنابراین به محض از کار افتادن یک کروموزم مردان، دیگر کروموزمی جایگزینش نمی‌شود.»
به گفتهء نقوی، ساختار ژنتیکی زنان به گونه‌ای است که سیستم ایمنی قوی‌تری دارند: «تمام بیماری های خود ایمنی برای زنان است چرا که فضای درونی بدن زن باز است و سیستم ایمنی بدنش باید توان دفاع داشته باشد.»
اما زنان در طول عمر خود بیش از مردان بیمار می‌شوند و عمر سپری شدهء توام با ناتوانی‌شان بیش از مردان است: «در دورهء کودکی و نوجوانی دو جنس به لحاظ جسمی شبیه هم هستند، اما از دورهء نوجوانی به بعد ناتوانی در زنان بیشتر می‌شود تا دورهء کهنسالی که دوباره زن و مرد شبیه هم می‌شوند. مثلاً یافتهء این تحقیق دربارهء زنان سن ۳۰۰۴۴ ساله نشان داد که ۷۳ درصد از این زنان دچار ناتوانی می‌شوند.»
او در پاسخ به این سوال که الگوی خودکشی بین زنان و مردان در کشور چه تفاوتی دارد، می‌گوید: «به جز سه استان ایلام، کرمانشاه و لرستان که زنان بیش از مردان خودکشی می‌کنند، در مجموع میزان خودکشی در مردان بیشتر است و اکثر خودکشی‌های زنان ناموفق و خودکشی‌های مردان موفق است به طوری که در سال ۸۳ در گروه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال ۵۲ هزار و ۲۷۸ سال عمر از دست رفتهء ناشی از خودکشی داشتیم.»