زنان بانکدار هند قواعد بازار کار را تغییر دادند
روزنامه سرمایه
چگونه یک بانک خصوصی در بمبئی کسب و کار خود را با به‌کارگیری زنان خوشفکر در پست‌های مدیریت و با ایجاد محیطی مناسب با شرایط زنان اداره می‌کند.
در سال ۱۹۹۸ زمانی که چاندا کوچهار در سن ۳۶ سالگی مسوولیت ادارهء بانک تازه‌تاسیس «آسیسی» را به دست گرفت، چیز زیادی دربارهء بانکداری نمی‌دانست. او می‌گوید: «سیتی بانک و بانک‌های دیگر، آسیسی را تنها یک عشوه‌گری کوچک دانسته و رشد این بانک را در بازار بسیار کم‌تر از مقدار واقعی‌اش برآورد کردند.» آن‌ها این زن باهوش و متکی به نفس که همه او را از روی لباس‌های ساری رنگارنگ و جواهرات به دقت هماهنگ شده با همش می‌شناختند، را نیز دست‌کم گرفتند.»
در حال حاضر آسیسی، دومین بانک بزرگ در هند است که بیش‌ترین رشد را در بین بانک‌های دیگر دارد. این بانک با بیش از ۱۵ میلیون مشتری و در حالی که بیش از یک سوم خریدهای خرده‌فروشی در هند با کارت‌های اعتباری آن انجام می‌شود، رهبر بازار به شمار می‌آید و کوچهار – که در فهرست قوی‌ترین مدیران زن جهان،سی و هفتمین نفر است – در ماه آوریل، مدیریت بانکداری شرکت‌های بزرگ را به خدماتش اضافه کرد. او همچنین از کاندیداهای اصلی مدیرعاملی و مدیریت اجرایی بانک بمبئی در پایان سال ۲۰۰۸ در زمان خالی شدن این پست است.
این‌که یک زن در صنعتی که در تسلط مردان است و در اقتصادی که زنان، بیشتر نقش‌های فرعی را ایفا می‌کنند، به چنین موفقیتی برسد، در بانک‌های دیگر هند تعجب‌آور است. اما آسیسی با تشخیص قابلیت‌های زنانه شهرتی را برای خود ایجاد کرده است. سه تن از پنج عضو هیات‌مدیره و ۱۳ نفر از ۴۰ مدیر ارشد بانک را زنان تشکیل می‌دهند. در عین حال، یکی از دو رقیب کوچهار برای سمت مدیریت اجرایی، شیخا شارمای ۴۷ ساله، مدیرعامل شرکت پرودنشیال آسیسی نیز زن است.
زمانی که این زنان پیشرو توسط اتحادیهء بانکداری بمبئی،«هنگ‌دامن‌پوشان» نامیده شدند، تلاش کردند کسب و کاری را آغاز کنند که رشد و رفتار تهاجمی و ریسک پذیرش آن را از سیستم کند و بوروکراتیک بیشتر بانک‌های چندمنظوره و مشتری مدار هند متمایز می‌کرد. ک.و.کامات، معاون اجرایی آسیسی که مسوول توسعهء مدیران است، می‌گوید: «همهء مدیرانی که ما انتخاب کردیم پیشرفت کرده‌اند و بیشتر آن‌ها زن بوده‌اند.»
کامات همیشه برای تحقق چشم‌اندازش در آسیسی زنان را به مردان ترجیح داده است.
به طوری که زنان ۳۰ درصد از کارکنان را تشکیل می‌دهند اما او معتقد است که برای پست‌های بالاتر اولویتی به آن‌ها نداده است. او می‌گوید: «این پست‌ها قطعاً نتیجهء لیاقت آن‌ها بوده و بدون هیچ تبعیضی میان زنان و مردان به دست آمده است.»
معیارهای او برای انتخاب «مدیرانی توانا، خردمند و توانا در رهبری تیم‌ها» بوده است و او برای این «توانایی زنان که در مقایسه با مردان بی‌طرفانه‌تر فکر می‌کنند» ارزش زیادی قایل است.
دلیل این‌که زنان زیادی در این شرکت مشغول به کارند این است که آن‌ها در مقایسه با مردان آمادگی بیش‌تری دارند که با دستمزد کم آسیسی که در پایین‌ترین چارک صنعت است کنار بیایند (اگر میزان اعطای سهام به کارکنان منظور شود، وضعیت کارکنان به طور نسبی بهتر می‌شود.) این دستمزد بالاتر از دستمزد بانک‌های دولتی است اما از دستمزد بانک‌های خارجی و دیگر بانک‌های خصوصی کم‌تر است. در بیشتر موارد، شوهران نان‌‌آور اصلی هستند. رنوکا رامنات ۴۵ ساله مدیر آسیسی ونچر، یک کسب و کار با سهام خصوصی دو میلیارد دلار، می‌گوید ۱۲ سال پیش زمانی که همسرش فوت کرد، حقوق او «به اندازهء پول توجیبی» بود. پس از آن درآمد برای او، اهمیت بیش‌تری پیدا کرد. اما او با تشویق خانواده‌اش در آسیسی ماند، گرچه می‌توانست در جاهای دیگر، درآمد بیش‌تری داشته باشد و دلیل او هم این بود که «در هیچ جای دیگری نمی‌توانم آنقدر موثر باشم.»
کامات با ایجاد فرهنگ کسب و کاری کمیاب فارغ از تعصب جنسیتی، محیط کاری‌ای را به وجود آورده که زنان در آن احساس راحتی می‌کنند. آن‌ها با یکدیگر حرف‌های خودمانی دربارهء مسایل خانوادگی و پوشاکشان می‌زنند و در صورتی که مساله‌ای خانوادگی پیش بیاید، این اجازه به آن‌ها داده می‌شود که محل کار را ترک کرده و زمانی که آمادگی لازم را به دست آوردند، به کار خود برگردند. کوچهار می‌گوید:«اگر با توان قبلی‌ات برگردی، این وقفه تاثیری بر حرفه‌ات نخواهد گذاشت.» زنان در عین حال می‌توانند در طول روز برای مدرسهء بچه‌ها یا دیگر وظایف خانوادگی‌شان مرخصی بگیرند.
ک. رامکومار، مدیر منابع انسانی می‌گوید:«حتی فمینیست‌ترین آن‌ها هم برای این حمایت‌ها ارزش قایلند و اعتراضی به آن ندارند. البته مردان نیز از این مزایا برخوردارند.»
مدهابی پوری بوچ ۴۰ ساله، مدیر ارشد عملیات معتقد است که مردان در شرکت هیچ شکی ندارند که می‌توانند یک روز خود را به ورزش اختصاص دهند. او می‌گوید:«ما معتقدیم که اگر شما یک پدر هستید، تنها یک کارمند نیستید بلکه تعهدات دیگری هم دارید.»
اولین زنی که در بانک به پست ارشدی ارتقا پیدا کرد، لالیتا گوپت بود که در سال ۱۹۷۱ استخدام و اکنون قائم‌مقام مدیرعامل است. او در دههء ۱۹۹۰ در دوران گذار آسیسی نقش یک رهبر را بازی کرد. سپس در سال ۲۰۰۱ با ارایهء خدمات به خارج از هند و توسعهء سرمایه‌گذاری‌های خارجی بانک را وارد کسب و کار بین‌المللی کرد. این کسب و کار بین‌المللی اکنون ۱۵درصد از ۳/۵۶ میلیارد دلار دارایی خالص آسیسی را تشکیل می‌دهد. او در پایان ماه اکتبر، زمانی که به سن بازنشستگی ۵۸۸ سالگی) برسد، به کار خود پایان می‌دهد.
کالپانا مورپاریا، حقوقدان و دیگر قائم‌مقام مدیرعامل در ماه مه آتی بازنشسته می‌شود. همتاهای او در بانک‌های دیگر معتقدند که او ستون اصلی آسیسی در ۱۰ سال گذشته و فرد موثر در جذب منابع مالی و ایجاد محیطی قانونمدار بوده است. او می‌گوید در آسیسی می‌ماند در حالی که در جاهای دیگر درآمد بیش‌تری می‌تواند داشته باشد.
«محیط این‌جا امکان کارآفرینی را مهیا کرده است و همهء سیستم‌ها از تو پشتیبانی می‌کنند.»
شارما که او هم خیلی زود تبدیل به فرد موفقی شد، خود را «بسیار پیشرو» می‌داند. زمانی که او ۳۳ ساله بود، در حالی که چیز زیادی از بازار نمی‌دانست، یک شرکت تابعهء آسیسی که در زمینهء سیستم‌های امنیتی با شرکت جی.پی.مورگان سرمایه‌گذاری مشترکی را آغاز کرده بود، اداره می‌کرد. به همین خاطر او دو سال در شرکت مورگان کار کرد و پس از آن بخش برنامه‌ریزی شرکت آسیسی را راه‌اندازی و فعالیت‌های بانکداری را آغاز کرد. او در سال ۲۰۰۰ با این که چیزی در مورد بیمه نمی‌دانست، شرکت سرمایه‌گذاری مشترک با بیریتینز پرودنشیال را راه‌اندازی کرد، شرکتی که به خاطر سیاست‌های دولتی فقط ۲۶ درصد از سهام را در اختیار داشت و این موضوع باعث حداقل شدن تاثیر مدیریتی در آن شرکت می‌شد. به این ترتیب شارما به عنوان مسوول بزرگ‌ترین شرکت بیمهء بخش خصوصی در هند، ۵/۱۲ درصد از بازار را در اختیار داشت. او می‌گوید: «یکی از ویژگی‌های خوب زنان این است که بدون داشتن تجربهء قبلی در کار می‌توانند موفق باشد «آن‌ها امنیت‌های کم‌تری در مقایسه با مردان دارند» و گفتن این که «من چیزی در این باره نمی‌دانم» برایشان آسان‌تر است.»
کوچهار، دختر رییس دانشکدهء عمران در جیپور در ۲۲ سالگی زمانی که تازه از دانشکدهء بیزینس در رشتهء حسابداری فارغ‌التحصیل شده بود، کار خود را در بانک آغاز کرد. شش سال بعد او بخش مالی پروژهء زیرساختی آسیسی را به دست گرفت و در ۳۲ سالگی رهبری تیمی را که در زمینهء کسب و کار بانکداری تجاری فعالیت می‌کرد، به عهده گرفت. او تا ۳۶ سالگی عملیات بانکداری را اداره می‌کرد و در کنار آن تربیت فرزندانش را به عهده داشت.
در دفتر کار مدرن و بزرگ کوچهار در منطقهء نوساز باندرا کورلای بمبئی، صفحه نمایش روی دیوار، رشد آسیسی را نشان می‌دهد. او که در دفترش نشسته از «تلاش خود برای تغییر قواعد بازی» می‌گوید. در حالی که بانک‌های دیگر تنها چهار یا هفت ساعت در روز باز هستند، او شعبه‌های بانک آسیسی را ۱۲ ساعت در روز باز نگه می‌دارد و با پیشی گرفتن از رقبا کار خود را بر بانکداری الکترونیکی متمرکز کرده است. به طوری که توانسته دو هزار ماشین خودپرداز ( ATM ) طی دو سال نصب کند. او می‌گوید:«ما زمانی تصمیم به انجام این کار گرفتیم که صنعت بانکداری بسیار کوچک بود و هیچ کس فکر نمی‌کرد رشد ما آن قدر باشد که بتواند ۲۰۰۰ دستگاه خودپرداز را توجیه کند.»
بانک آسیسی در مقایسه با سیتی‌بانک و بانک‌های دیگر هند اکنون بزرگ‌ترین عرضه کنندهء وام‌های مسکن و خودرو در هند است. آسیسی همچنین بزرگ‌ترین اپراتور کارت اعتباری و توزیع‌کنندهء منابع مالی در کشور است. کوچهار همچنین در نظر دارد که در زمینهء بانکداری شرکت‌های بزرگ با استفاده از ارتباطات تجاری گستردهء آسیسی و مهارت‌های ارزیابی پروژه، بخش عمده‌ای از ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری را در اختیار بگیرد. سرمایه‌گذاری‌ای که براساس برآورد آسیسی طی چهار، پنج سال آتی از سوی شرکت‌های هندی و فعالیت‌های خارج از کشور انجام خواهد شد.
او می‌گوید: «آسیسی به خاطر حضور مدیران زن در شرکت نفع می‌برد چرا که بانک از دیدگاه‌های مختلفی که به دلیل تنوع جنسیتی وجود دارد، بهره‌مند می‌شود. علاوه بر این دیدگاه زنان به مسایل متفاوت از مردان است. آن‌ها تنها به اعداد و ارقام توجه نمی‌کنند بلکه به تاثیر آن بر مشتریان و کارکنان نیز توجه دارند.»
کامات نیز از نتیجهء کار بسیار راضی و خوشحال است. او معتقد است:« زنان نقش فعالی در موضوعات مختلف از جمله تصمیمات سازمانی دارند و در مقایسه با مردان نظراتشان را صریح‌تر بیان می‌کنند.»
مجلهء فورچون ، جان الیوت
ترجمه: مهرزاد غنی‌پور