پس از ۳۰ سال،شهریورماه امسال اتفاق می‌افتد ،زنان ایران در میدان والیبال آسیا
روزنامه سرمایه
مهرزاد غنی‌پور
پس از ۳۰ سال غیبت تیم والیبال بانوان ایران در مسابقات برون‌مرزی، امسال این تیم با پوشش اسلامی اولین بازی برون‌مرزی خود را در چهاردهمین دورهء بازی‌های آسیایی در شهریور ماه خواهد داشت. حضور تیم ملی والیبال بانوان در این بازی به دنبال درخواستی بود که برای اولین بار از سوی فدراسیون والیبال ایران برای حضور بازیکنان زن ایرانی با پوشش اسلامی به سازمان جهانی والیبال ارایه و به آن جواب مثبت داده شد. این تیم که در اردیبهشت ماه تشکیل شد اکنون در سومین اردوی خود در حال گذراندن تمرین‌ها‌‌ست و بازیکنان با همان لباس‌هایی که برای مسابقه طراحی شده، صبح‌ها و بعدازظهرها مشغول تمرین در سالن ورزشی بانوان ورزشگاه آزادی هستند. در حالی که در همین سالن همزمان با تیم والیبال چهار تیم دیگر نیز آمادهء مسابقات می‌شوند; سمت راست سالن تیم ووشو، سمت چپ تیم گلبال و آمادگی جسمانی و وسط سالن تیم والیبال.
خوابگاه بازیکنان تیم نیز در همان ساختمان سالن ورزشی بانوان است. اتاق‌های بازیکنان در یک راهرو کنار هم قرار دارد و دختران جوان ظهرها پس از تمرین مشغول استراحت در اتاق‌هایشان می‌شوند. اتاق‌هایی با تخت‌های فلزی دو طبقه که بازیکنان پس از حمام حوله‌های خود را روی در کمدهای فلزی و لباس‌های خود را روی فن اتاق انداخته‌اند تا خشک شود. در یکی از این اتاق‌ها سمیه، مرضیه، سمیرا و نفیسه زیراندازی وسط اتاق انداخته و مشغول صحبت هستند.
سمیه دربارهء روز اول تمرین آن هم با لباس‌های مسابقه یعنی هد و مقنعه و بلوز و شلوار و کاور می‌گوید:«روز اول که لباس‌ها را پوشیدیم برایمان سخت بود، اما حالا دیگر کم‌کم به لباس‌ها عادت کرده‌ایم. برای ما این مهم است که بتوانیم در مسابقات آسیایی شرکت کنیم و جایگاه والیبال زنان ایران را ببینیم.»
سمیرا هم معتقد است که حضور تیم با پوشش اسلامی در مسابقات می‌تواند راه را برای دیگر تیم‌های زنان در کشورهای اسلامی هم باز کند.
سمیه به شوخی می‌گوید: «با پوشیدن این لباس‌ها شاید حتی امتیازمان بالاتر هم برود چرا که تیم رقیب در ابتدای بازی متعجب شده و حواسش پرت می‌شود و ما می‌توانیم پوئن‌هایی را در ابتدای بازی بگیریم.»
سمیرا هم می‌گوید: «مشکل والیبال زنان این است که اعزام برون مرزی تاکنون نداشته‌اند و بالاترین سطح مسابقات والیبال بانوان در ایران تنها همان لیگ برتر والیبال در داخل کشور است، اما تیم‌های فوتسال و فوتبال و قایقرانی اعزام‌های آسیایی دارند و اگر این اعزام تیم والیبال انجام نشود، نسبت به بقیهء تیم‌ها عقب می‌مانیم.»
مرضیه هم دربارهء‌امکانات سالن ورزشی بانوان می‌گوید: «در این سالن همزمان چهار تیم در حال تمرین هستند و به خاطر تعداد زیاد بازیکنان در سالن، گاهی شرایط تمرین سخت می‌شود، اما وضعیت تیم پسران خیلی بهتر از ماست، آن‌ها در همان سالن فدراسیون والیبال تمرین می‌کنند که نور و تهویهء بهتری دارد و کفپوش آن مخصوص بازی والیبال است. با این حال مسوولان سعی می‌کنند تا در زمانی که آن سالن خالی است ما را برای تمرین به آن‌جا ببرند.»
سمیه حرف دوستش را قطع کرده، می‌گوید: «گاهی تنها یک ساعت از زمان ناهار گذشته که به ما اعلام می‌کنند چون تیم آقایان به استراحت رفته و سالن خالی است، برای تمرین به آن سالن بروید. با این‌که آن موقع خواب‌آلود هستیم، اما با خوشحالی می‌رویم.»
مینا فتحی، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت معلم و سرمربی تیم ملی والیبال بانوان کشور نیز معتقد است که تیم والیبال بانوان ایران پیش از انقلاب در آسیا تیم مطرحی بوده است. او که خود یکی از اعضای تیم ملی بانوان پیش از انقلاب بوده می‌گوید: «تیم ملی والیبال بانوان ایران در سال ۱۹۶۶ در بازی‌های آسیایی در تایلند شرکت کرد و صاحب مدال برنز شد و تیم ایران دو دور دیگر نیز پیش از انقلاب در این مسابقات آسیایی شرکت کرد.»
او می‌گوید: «هر چند که پس از انقلاب فعالیت‌های ورزشی بانوان کند شد، اما به تدریج دست‌اندرکارانی که اعتقاد داشتند فعالیت ورزشی بانوان هیچ مغایرتی با ارزش‌های اسلامی ندارد پیش‌قدم شدند و امکانات و سالن‌هایی در اختیار زنان قرار دادند، به تدریج مسابقات داخلی برگزار شد و اکنون هم به این‌جا رسیده‌ایم.»او می‌گوید: «۳۰ سال است که وقفه افتاده و بچه‌ها تجربهء شرکت در مسابقات جهانی را ندارند، به همین خاطر هدف ما تنها کسب مقام نیست بلکه بیشتر می‌خواهیم زنان ایرانی جایگاه خود را در مسابقات جهانی به دست آورند.»
هاجر نجاتی‌زاده، نایب رییس فدراسیون والیبال کشور نیز فراهم آمدن امکان اعزام تیم والیبال بانوان به مسابقات برون مرزی را از نتایج مثبت طرح ادغام انجمن‌های ورزشی با فدراسیون‌ها می‌داند.او می‌گوید: «در سال ۸۳، انجمن‌های ورزشی از بین رفتند و در تشکیلات فدراسیون‌ها جا گرفتند به طوری که روسای انجمن‌ها که بانوان بودند، نایب رییس فدراسیون‌ها در امور بانوان شدند. آن‌ها اختیارات تام در امور بانوان پیدا کردند و توانستند نظرات و تصمیم‌های خود را به اطلاع رییس فدراسیون برسانند و موثر واقع شوند.»
او تاکید می‌کند: «ما زنان نباید بنشینیم و منتظر باشیم که رییس فدراسیون برای ما دستورالعملی صادر کند و ما آن را اجرا کنیم باید خودمان در زمینهء زنان طرح بدهیم و سیاستگذاری کنیم.»نجاتی‌زاده همچنین می‌گوید: «والیبالیست‌های مرد اگر در لیگ مقام بیاورند به لیگ جهانی می‌روند، اگر در مسابقات قهرمانی کشور اول شوند، جذب باشگاه‌ها می‌شوند و سپس در مسابقات آسیایی باشگاه‌ها شرکت می‌کنند، اما والیبالیست‌های زن تنها باید به مسابقات لیگ داخل کشور بسنده می‌کردند. به همین خاطر امکان داشت جذب رشته‌های دیگری چون کاناپولو یا قایقرانی شوند یا به خارج از کشور بروند به همین دلیل نگرانی خود را در هیات رییسهء فدراسیون مطرح کردم و سپس شروع به مکاتبات با فدراسیون جهانی کردیم تا ببینیم که آیا زنان مسلمان می‌توانند با حفظ پوشش اسلامی خود در مسابقات جهانی شرکت کنند یا نه که به صورت شفاهی به ما جواب مثبت داده شد.»نجاتی‌زاده در ادامه می‌گوید: «وقتی در آذرماه سال ۸۵ در مسابقات المپیک جهانی در ژاپن دیدیم که چهار بازیکن از ۱۲ بازیکن تیم مصر محجبه هستند، شک‌ها به یقین تبدیل شد و با انگیزهء بیش‌تری به دنبال تهیهء لباس برای بچه‌ها رفتیم و به انجمن طراحان لباس و پارچه سفارش لباس دادیم.»
او می‌گوید: «لباس‌های بازیکنان از پارچه‌های لطیفی از جنس لباس نوزاد است تا بازیکنان راحت باشند و هر چند که در اولین اردو بچه‌ها کلافه شدند اما حالا به همان راحتی که با بلوز آستین حلقه‌ای و شورت‌کار می‌کردند با این لباس‌ها هم راحت هستند. البته یکی از دلایل پذیرفتن لباس‌ها از سوی بچه‌ها، همان انگیزهء زیادی بود که برای شرکت در بازی‌های آسیایی پس از گذشت ۳۰ سال داشتند.»
نایب رییس فدراسیون والیبال کشور پیش از این نیز در سمت رییس انجمن رزمی بانوان کشور توانسته بود زنان ووشو کار ایرانی را برای اولین بار در سال ۸۲ به مسابقات جهانی ببرد.
او در این باره می‌گوید: «رییس سازمان جهانی ووشو معتقد بود که زنان نمی‌توانند با داشتن حجاب در مسابقه شرکت کنند، اما سماجت زیادی به خرج دادم و عکس و فیلم بازی بچه‌ها را برایش ارسال کردم تا ثابت کنم که با داشتن حجاب هیچ خللی در بازی آن‌ها ایجاد نمی‌شود.»
نجاتی‌زاده می‌گوید: «وقتی ووشوکاران در مسابقات چین توانستند امتیاز بالایی را کسب کنند همهء‌افراد حاضر در سالن آن‌ها را تشویق کردند و رییس سازمان جهانی نیز به ما تبریک گفت.»
نجاتی‌زاده همچنین معتقد است که هنوز کمبودهایی جدی در زمینهء والیبال بانوان وجود دارد. او می‌گوید: «باید بودجهء خوبی برای استان‌ها و شهرستان‌ها در نظر گرفته شود چرا که در بسیاری از نقاط دور افتادهء کشور از جمله ایلام، کردستان، چهار محال و بختیاری و هرمزگان والیبالیست‌های دختری هستند که از لحاظ قدرت بدنی بسیار بهتر از بازیکنان تهرانی بوده و باید استعداد آن‌ها را با فعال کردن کمیتهء استعدادیابی در فدراسیون شناسایی و کشف کنیم.»
نجاتی‌زاده، کمبود فضاهای ورزشی و کمبود مربی بین‌المللی را از دیگر کمبودها دانسته و می‌گوید: «در حال حاضر ۸۵ مربی بین‌المللی داریم که کافی نیست در حالی که مربیان ما باید به کنگره‌ها و مسابقات برون‌مرزی بروند تا با علم روز آشنا شوند.»
سمیرا، والیبالیست ۲۲ ساله هم که معتقد است گرایش دختران به رشتهء والیبال در ایران بیش از بقیهء رشته‌هاست، می‌گوید: «متاسفانه والیبال زنان ناشناخته مانده است. بعضی از افراد فکر می‌کنند که ما با مانتو و شلوار در سالن بازی می‌کنیم در حالی که در بازی‌های داخلی همیشه بلوز آستین حلقه‌ای و شورت می‌پوشیم.»نفیسه هم می‌گوید: «با این که روی بازی‌های والیبال مردان تبلیغات خوبی می‌شود اما برای بازی‌های زنان این اتفاق نمی‌افتد.»مرضیه هم که از میزان اطلاع‌رسانی نسبت به اخبار والیبال زنان ناراضی به نظر می‌رسد، می‌گوید: «فقط در اخبار ساعت یک و ربع راجع به ورزش بانوان صحبت می‌شود که از یک ربع زمان پخش اخبار، فقط ۱۰ دقیقهء آن به پخش اخبار خارجی اختصاص داده می‌شود. اطلاع‌رسانی قبل از برگزاری مسابقات زنان نیز انجام نمی‌شود و نتیجهء بازی هم پنج روز بعد اعلام می‌شود که در بیشتر مواقع اسم بازیکنان اشتباه گفته می‌شود و گاهی هم تیم برنده، بازنده اعلام می‌شود و همهء این‌ها انگیزهء ما را کم می‌کند.»
در عین حال، او از تفاوت زیادی که میان قراردادهای باشگاه‌ها با بازیکنان مرد و زن وجود دارد گله‌مند است: «یک بازیکن ذخیرهء مرد چند برابر یک بازیکن ثابت زن حقوق دریافت می‌کند. البته درست است که مردان تجربهء بازی‌های آسیایی و جهانی را دارند، اما وقتی هم که پارسال در لیگ برتر مقام اول را آوردیم، مبلغ قرارداد ما تفاوت زیادی نکرد و اگر نمی‌شود حقوق‌ها یکسان شوند حداقل تفاوت‌ها کم‌تر شوند.»