گفت وگو با محبوبه مباشری تنها رییس زن در دانشگاه های ایران ، ضرورت دانشگاه های زنانه
روزنامه سرمایه
ترانه بنی یعقوب
میان همه روسای دانشگاه های سراسر کشور تنها یک رییس زن دیده می شود. محبوبه مباشری، رییس تنها دانشگاه ویژه زنان کشور ما یعنی دانشگاه الزهراست. ۷۴ دانشگاه دولتی کشور مدیریتی مردانه دارند و تنها پس از استعفای زهرا رهنورد رییس پیشین دانشگاه الزهرا مباشری توانست همان سهم کوچک زنان بر مدیریت دانشگاه های کشور را حفظ کند.
او با چادر سیاهش به خوبی در جمع مردانه روسای دانشگاه های سراسر کشور حتی از راه دور قابل تشخیص است. تحصیلکرده ادبیات است و ایده دانشگاه زنانه را می پسندد.
شما زنانه بودن دانشگاه الزهرا را یک مزیت و فرصت می دانید یا یک ضعف؟
من زنانه بودن این دانشگاه را یک فرصت و مزیت می دانم.
چرا؟
از آن جهت که هنوز هم در جامعه ما تعدادی از خانواده ها مانع از ادامه تحصیل دختران و یا همسران شان در دانشگاه های مختلط می شوند.
یعنی برای این افراد وجود این دانشگاه ضروری است؟
بله بسیاری از دختران و زنان در شهرهای دورافتاده و حتی تهران به این دانشگاه نیاز دارند و در صورت نبود آن از تحصیل در مقاطع تحصیلات عالی محروم می شوند. دانشگاه الزهرا این شانس را برای قشر بزرگی از دختران ما فراهم کرده است.
پس شما به عنوان رییس دانشگاه الزهرا با کسانی که تحصیل دخترشان را فقط به دانشگاه زنانه مشروط کرده، مواجه بوده اید؟
بسیار زیاد. بعضی از آن ها که در دانشگاه های دیگر پذیرفته شده اند با گریه و التماس به ما مراجعه می کنند که شرایط انتقال شان را فراهم کنیم تعدادی از آن ها هم با سفارش زیاد از مسوولان برای انتقال به ما مراجعه می کنند.
آن وقت دانشگاه چنین امکانی را برای شان فراهم می کند؟
بله.
گاهی ما زمینه این انتقال را فراهم کرده ایم اخیرا همسر یکی از دانشجویان فوق لیسانس ما سه بار به من نامه نوشت و وقتی من پاسخ ندادم من را به دادگاه کشاند که چرا همسر من بی اجازه در دانشگاه تحصیل می کند.
یعنی در دانشگاه الزهرا؟
بله.
متاسفانه هنوز چنین تفکراتی وجود دارد و تا زمانی که چنین تفکراتی در جامعه ما هست وجود این دانشگاه هم ضروری است.
چندی پیش آقای خالقی معاون آموزشی وزیر علوم خبر از تاسیس دانشگاه های زنانه دیگری در کشور دادند. آیا احداث این دانشگاه ها آغاز شده است؟
بله. دانشگاه معصومه قم، منتها دانشگاه به آن معنا نیست و فقط چند رشته دارد.
پس به اندازه دانشگاه الزهرا گسترده نیست؟
خیر.
آیا برای احداث این دانشگاه از تجربیات تنها دانشگاه زنانه کشور بهره گرفتند؟
بله. چندین بار با ما صحبت کردند و قرار شد شعبه ای از دانشگاه الزهرا را در آن جا تاسیس کنیم.
آیا شما تصمیم به چنین کاری یعنی تاسیس شعبی از این دانشگاه در دیگر شهرهای کشور ندارید؟
چرا اتفاقا در سال نوآوری یکی از اقدامات ما همین است، یعنی تاسیس شعباتی از دانشگاه الزهرا در دیگر شهرهای کشور.
در چه شهرهایی؟
یکی از شهرها چابهار است به دلیل حساس بودن آن منطقه و همچنین کشورهای اطراف حاشیه خلیج فارس.
چرا چابهار را انتخاب کردید؟
درخواست خودشان بوده است، بسیاری از خانواده های آن منطقه مانع ادامه تحصیل دختران شان می شوند و همچنین کشورهای حاشیه خلیج فارس که آن ها هم تعصبات خاص خودشان را دارند، البته در بومهن و قم هم این تصمیم را داریم.
این شهرها در فاصله کم تر از یک سال از ما تقاضای تاسیس شعبه کردند. این موضوع تمایل و استقبال خانواده ها از دانشگاه های زنانه را نشان می دهد.
قبول دارید که دانشگاه الزهرا به ویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی بسیار سخت گیرتر از دیگر دانشگاه های کشور عمل می کند؟
بله. متاسفانه دانشگاه ما در همه چیز سخت گیرتر است.
چرا؟ دلیل اصلی اش را چه می دانید؟
شاید به دلیل دقت نظر زنانه باشد. کمی هم به دلیل این که ما از جمله دانشگاه هایی بوده ایم که در گذشته به آن کم توجهی شده به همین دلیل می خواهیم سطح علمی را بالا ببریم.
کم توجهی در چه زمینه هایی؟
در زمینه اختصاص بودجه و نگاه ویژه ای که باید به این دانشگاه می شده است. من تصورم این است که هنوز هم نگاه خاصی به ما وجود دارد. این که خب دانشجویان این دانشگاه زن هستند و وقتی فارغ التحصیل شوند خیلی نمی توانند به جامعه خدمت کنند و جذب بازار کار شوند.
یعنی چنین دیدگاهی به دانشگاه الزاهرا، موجب کم توجهی به آن شده است؟
بله. من فکر می کنم چنین نگاهی وجود داشت در حالی که ما دانشگاهی در شهر تهران با ۱۰ هزار دانشجو هستیم.
آیا این دانشگاه در این زمینه یعنی جذب فارغ التحصیلانش به بازار کار پژوهشی انجام داده است؟ یعنی می خواهم بدانم چقدر این تفکر و دیدگاه واقعیت دارد؟
خیر- پژوهشی انجام نداده ایم اما آنچه در جامعه دیده می شود این گونه القا می کند و این موضوع ویژه دانشگاه ما نیست و یک مشکل عمومی است. بسیاری از فارغ التحصیلان دانشگاه های دیگر حتی غیر از دختران هم قادر نیستند جذب بازار کار شوند.
برای رفع این مشکل چه می توان کرد؟
مجلس اقداماتی در این زمینه انجام داده که البته به نفع زنان نیست مثل بحث شش ماه مرخصی زایمان به زنان.
شما با این مصوبه مجلس مخالفید؟
نمی توانم بگویم مخالفم یا موافق اما در این مصوبه آینده نگری نشده است، چون هیچ کارفرمای شرکت خصوصی و دولتی با این مصوبه زنان را در شرایط برابر با مردان استخدام نمی کند. چون کارفرما ترجیح می دهد به جای زنی که شش ماه به مرخصی می رود مردان را استخدام کند پس این مشکلی عمومی است و باید درباره جذب فارغ التحصیلان دختر آینده اندیشی شود.
خانم مباشری، چرا دانشگاه الزهرا به لحاظ سیاسی و صنفی تا این حد منفعل است آیا این مساله نمی تواند به خاطر تک جنسی بودن این دانشگاه باشد؟
نه فضای دانشگاه ما منفعل نیست الان یک هفته است شورای صنفی مان همایش ازدواج و جوانان را برگزار می کند و از هشت کانال خبری آن را پوشش خبری می دهند. آقای خرمشاد (معاون فرهنگی وزیر علوم) یک بار به من گفت ما دیگر از دست شما خسته شده ایم شما همه همایش ها را به نحو احسن برگزار می کنید.
پس قبول ندارید که فضای دانشجویی این دانشگاه منفعل است؟
اصلاً قبول ندارم.
به لحاظ سیاسی و فعالیت تشکل های سیاسی نقش این دانشگاه نسبت به دیگر دانشگاه های کشور کمرنگ است؟
بله. از این جهت بچه ها کم تر فعالیت می کنند، دلیلش هم این است که واقعا نمی خواهند. چون زنان به طور کلی خیلی به سیاست علاقه مند نیستند.
یعنی واقعا فکر می کنید دلیلش بی علاقگی زنان به سیاست است؟
بله. دختران بیش تر دنبال کارهای شخصی خودشان هستند.
فکر نمی کنید این ضعف دانشگاه شماست؟ چون جامعه ما یک جامعه سیاست زده است؟
نه من فکر می کنم با توجه به خلقت و آفرینش زنان و مردان این طبیعی است تمایلاتی که یک زن دارد و حساسیت و احساساتش با یک مرد تفاوت داشته باشد.
پس به ذات گرایی معتقدید؟
بله من واقعا به این موضوع معتقدم اما با این همه ما راه را باز گذاشته ایم. اطلاعیه های مختلف می دهیم. مناظره می گذاریم اما کسی شرکت نمی کند.
یعنی شما سعی می کنید در این زمینه جو فعالی ایجاد کنید؟
بله. در زمان انتخابات ما بارها بین دو جناح مناظره گذاشتیم اما تعداد خیلی کمی در آن شرکت می کردند.
برنامه ای برای تشویق بیش تر دانشجویان ندارید؟
تشویق ما همین است که مرتب سخنرانی و برنامه می گذاریم نه این که کسی شرکت نکند اما تعدادشان کم تر است اما وقتی یک سخنرانی برای ازدواج می گذاریم حتی پله ها هم پر می شود پس این تقصیر ما نیست و به جنس زن بازمی گردد.
دانشجویان الزهرا نسبت به دانشجویان سایر دانشگاه ها بسیار درس خوانند این موضوع را هم برخی به تک جنسی بودن این دانشگاه نسبت می دهند.موافقید؟
تعداد قبولی کارشناسی ارشد ما بسیار بالاست.
چرا؟ دلیلش فضای زنانه دانشگاه نیست؟
هم به جامعه و هم به ذات زنانه برمی گردد. بسیاری از دانشجویان ما دوست دارند زودتر درس شان را تمام و به زندگی شان برسند اما پسرها در کل بی خیال ترند.
این که جو زنانه و ساکن دانشگاه الزهرا بیش تر دانشجویان را به درس خواندن ترغیب می کند قبول ندارید؟
نه اصلا، این را قبول ندارم. ضمن این که دانشجویان ما خیلی بیش تر از سایر دانشگاه ها هم ازدواج می کنند. امسال ما ۲۳۰ ازدواج دانشجویی داشتیم در حالی که دانشگاه تهران ۱۶۰ ازدواج داشت یعنی ۲۳۰ نفر در یک دانشگاه غیرمختلط ازدواج کرده بودند.
نه منظورم این است که خیلی ها معتقدند به دلیل این که این دانشگاه تک جنسی است بسیاری از دانشجویان فقط به دنبال درس خواندن هستند؟
نه این گونه نیست. در این دانشگاه هم متاسفانه فساد اخلاقی دیده می شود.
اما به نسبت سایر دانشگاه ها دانشجویان این دانشگاه منضبط ترند و تعلیق ها و حکم کمیته های انضباطی کم تر است؟
این تاحد زیادی طبیعی است.
گاهی حرف و سخن هایی مبنی بر مختلط شدن دانشگاه الزهرا به گوش می رسد این سخنان تا چه حد واقعیت دارد؟
نه اصلا این امکان وجود ندارد چون زمین آنجا وقف آموزش عالی دختران است اگر ما هم بخواهیم چنین کاری بکنیم قوانین اش این اجازه را به ما نخواهد داد.
+شما تنها رییس زن دانشگاه های دولتی کشور هستید این برایتان سخت نیست که همیشه مجبورید در جلسات و جمع های کاملا مردانه حضور یابید؟
بسیار سخت است.
چه سختی هایی دارد؟
جلسات معمولا طولانی و خسته کننده اند. حضور من معمولا خیلی در جلسات مشخص است اگر یک سرفه کنم یا یک چای بخورم یا از جلسه خارج شوم حضورم کاملا به چشم می آید حتی من یک بار تقاضا کردم یکی از معاونانم هم همراهم به جلسات بیاید اما گفتند: باید خودت تنها بیایی و این مساله یک مقدار مشکل و خسته کننده است.
هیچ وقت پیشنهاد انتخاب روسای زن در دیگر دانشگاه های کشور را به وزیر علوم نداده اید؟
ظاهرا نمی شود مثل این که غلبه با آقایا ن است اما دانشگاه ما بیش ترین تعداد مدیران زن را دارد و روسای دانشکده ما بیش تر زن هستند.