مجلس برابری دیه زنان و مردان را تصویب کرد

رها بختیاری

رادیو فردا

در صورت تایید شورای نگهبان، از این پس فضات محاکم دادگستری موظفند در پرونده های تصادف منجر به جرح ، آسیب یا فوت، دیه زن و مرد، مسلمان و غیر مسلمان را برابر تعیین کنند.

این خبر را علیرضا جمشیدی سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرد.

او که در یک نشست خبری در استان کردستان حضور داشت، به خبرنگاران گفت: «بر اساس این لایحه شرکت های بیمه بدون لحاظ جنسیت و مذهب مکلفند تا سقف تعهدات بیمه نامه را پرداخت کنند، یعنی از این به بعد پرداخت دیه در مورد زن و مرد مسلمان و غیرمسلمان در خسارات بدنی و همچنین در موارد فوت یکسان باید پرداخت شود.»

به گفته حسین عسگری راد حقوقدان ساکن تهران، « به محض تصویب این قانون قضات موظفند بر مبنای آن حکم خود را صادر کنند.»

وی معتقد است رویه ای که تا به حال قضات محاکم دادگستری ایران داشته اند نیز بر مبنای قانون بوده و شرکت های بیمه هم رقم تعیین شده را «به شرطی که سقف بیمه آن را پوشش می داد» پرداخت می کردند.

آقای عسگری راد در مصاحبه با رادیو فردا می گوید که این قانون را «در نوع خود پیشرفتی در تامین حقوق بیمه گذاران»می داند. هر چند شرط اجرای آزمایش به مدت ۵ سال می تواند محدودیتی در اجرای دائمی آن تلقی گردد.

مبانی فقهی

سخنگوی قوه قضاییه مبنای فقهی این لایحه را نظرات آیت الله هاشمی شاهرودی رییس قوه قضاییه دانسته و گفته است: «با توجه به این مبنا، پرداخت دیه در تصادفات رانندگی براساس قرار و تعهدی است که بین بیمه گزار و بیمه شونده وجود دارد بنابراین چون خود را یکسان بیمه می کنند، پرداخت بیمه نیز می تواند یکسان باشد.»

هر چند بر مبنای قانون اساسی، یکی از موارد احراز شرایط ریاست قوه قضاییه، اجتهاد جامع الشرایط است، اما ممکن است شورای نگهبان این لایحه را برخلاف موازین شرعی تشخیص داده و آن را رد کند، زیرا تصویب این لایحه نوعی تایید برابری دیه زن و مرد را در پی دارد، تاییدی که محالف نص صریح ماده ۳۰۰ قانون مجازات اسلامی است.

اما مدت ها است که فعالان حقوق زنان در پی تغییر قانون و دستیابی به دیه برابر هستند.

به گفته آیت الله صانعی، که از مراجع طراز اول قم محسوب می شود، در زمان تصویب لایحه قانون مجازات، محمد بهشتی ریاست وقت دیوانعالی کشور به این مطلب که «زن نان آور نیست و لذا نصف دیه باید پرداخت شود، در مقابل مرد نان آور است» استناد کرد و باعث تصویب عدم تساوی دیه شد این روحانی بود.

اما اینک آیت الله صانعی باور دارد که اگر آقای بهشتی زنده بود قطعا از این نظر عدول می کرد زیرا که « یه مربوط به جان آدمی است و جبرانی برای خسارتی است که بر آن وارد گردیده است.»

از زمان تصویب قانون مجازات اسلامی تا سال ۸۲ میزان دیه غیر مسلمانان نیز نصف دیه مرد مسلمان محاسبه می شد اما دراین سال با الحاق تبصره ای به ماده ۲۹۷ این قانون، تعیین میزان دیه اقلیت های دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، به نظر «ولی امر» منوط شده که توسط ریاست قوه قضاییه به دادگاه ها ابلاغ می شود.

بدین ترتیب با ابلاغ حکمی، دستور برابری دیه مسلمانان و غیر مسلمانان صادر شد.

حسین عسگری راد در این زمینه می گوید: «شورای نگهبان نشان داده که همواره ظرفیت های وسیعی در تفسیر از موازین فکری و قانون اساسی دارد. در این مورد نیز شورای نگهبان می تواند نیازها را با تصویب این قانون تامین کند.»

وی اما همچنان عدم برابری افرادی را که دین آنها جزو ادیان رسمی کشور محسوب نمی شود، از مشکلات منابع حقوقی می داند.

تاثیر اقتصادی

به گفته صاحب نظران تا کنون شرکت های بیمه در انواع بیمه اعم از بیمه عمر یا شخص ثالث و بیمه حوادث، بدون در نظر گرفتن جنسیت، حق بیمه مساوی اخذ می کردند.

اما در صورت وقوع حادثه، دادگاه بر مبنای تعلق نیمی از دیه به زنان، احکام خود را صادر می کرد. بدین ترتیب حقوق بیمه گذاران زن، تضییع می شد.

علی رضا جمشیدی حمایت کامل از قربانیان جرم را یکی از این نکات این لایحه دانسته و گفته است: «پرداخت دیه در بعضی از موارد سالیان سال به طول می انجامید که بر این اساس ظرف مدت ۱۵ روز حداکثر شرکتهای بیمه باید آن را پرداخت کنند و به صورت کامل پوشش دهند.»

جمشید اسدی، اقتصاددان در گفت و گو با رادیو فردا می گوید: «یک برخورد شتابزده می تواند به این نتیجه برسد که شرکت های بیمه به این دلیل که باید غرامت بیشتری بپردازند، شاید از این قانون ناراضی باشند.»

در همین حال این استاد استراتژی اقتصاد دانشگاه امریکایی پاریس به فواید اقتصادی این لایحه اشاره کرده و می گوید: «یکی از فواید این لایحه شفافیت قرارداد برای دو طرف است که باعث می شود هزینه های معاملاتی کاهش یابد.»

به گفته آقای اسدی هزینه های معاملاتی به هزینه ای غیر پولی یک قرار داد اطلاق می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.