زنان سعودی آزادی را در فضای مجازی تجربه می‌کنند
اینترنت با کاستن از محدودیت‌های اجتماعی حاکم بر زنان سعودی، امکان برقراری ارتباطات جمعی را برای آنها فراهم کرده است.
نتایج پژِوهشی که توسط دانشگاه هاروارد انجام شده نشان می‌دهد بیشترین تعداد زنان وبلاگ‌نویس جهان عرب در عربستان سعودی سکونت دارند. علاوه‌براین نیمی از وبلاگ‌نویسان عربستان نیز زن هستند. اینترنت برای زنان سعودی که در زندگی اجتماعی با موانع متعددی روبروی می‌شوند، نقش یک پناهگاه را ایفا می‌کند.
زنان سعودی نه در برنامه‌های تلویزیونی حضور دارند و نه در عرصه سیاست. بدین ترتیب وبلاگ‌نویسی برای آنها مناسب‌ترین ابزار برای بیان دیدگاه‌ها و برقراری ارتباط با مخاطبان‌شان به حساب می‌آید.
کارول فلمینگ، دیپلمات سابق آمریکایی که همراه همسر سعودی‌اش از چند سال پیش در عربستان زندگی می‌کند، از سال ۲۰۰۶ به جمع وبلاگ‌نویسان پیوسته. او درباره تاثیر روزافزون وبلاگ‌ها بر فضای فرهنگی – اجتماعی عربستان می‌گوید: «وبلاگ‌ها گزینه جدیدی هستند که امکان شنیده شدن صداها و آشکار شدن مباحث گوناگون را فراهم کرده، محل گفتگو و ملاقات متفاوتی به حساب می‌آیند. وبلاگ‌ها رفته- رفته شناخته شده‌تر می‌شوند و بر تعداد مخاطبان‌شان هم افزوده می‌شود. وقتی یکی از مطالب وبلاگ من مورد توجه بخش عربی سی.ان.ان قرار گرفت، خیلی شوکه شدم. این اتفاق برایم ثابت کرد که وبلاگ‌ها واقعا خوانده می‌شوند.»
تا پایان قرن بیستم اهالی عربستان فقط می‌توانستند از وسایل ارتباط جمعی‌ای که تحت کنترل دولت قرار دارد استفاده کنند، اما ورود اینترنت به عربستان و توسعه شبکه آن نویدبخش بروز تغییرات بسیاری بود؛ چراکه افراد می‌توانستند آزادانه درباره هر موضوعی که می‌خواهند به کسب اطلاعات بپردازند و دیگر نیازی به رسانه‌های تحت کنترل نداشتند.
اگرچه اینترنت باعث از بین رفتن انحصار رسانه‌ای در عربستان شده، نوشتن درباره برخی موضوعات خاص، مثل بیان هر نوع انتقاد علیه خاندان سلطنتی، جزو تابوهای حاکم بر این کشور شمرده می‌شود. البته فارغ از این موارد، آنچه برای وبلاگ‌نویسان زن سعودی اهمیت دارد ارائه تصویری است غیرکلیشه‌ای از خود و از سایر زنان سرزمین‌شان.
«امان النفجان»، مادر سه کودک و معلم زبان انگلیسی، ترجیح می‌دهد مطالب وبلاگش را به زبان انگلیسی بنویسد. او که می‌خواهد وبلاگش خوانندگان بیشتری از هر نقطه جهان داشته باشد، می‌گوید: «وقتی می‌خواهم درباره شخصیت زنان عربستانی بنویسم، بیشتر دوست دارم از جنبه انسانی شخصیت آنها روایت کنم. تماشاگران تلویزیون وقتی یک زن سعودی را می‌بینند، از هویت و شخصیت او چیزی دستگیرشان نمی‌شود. می‌خواهم نشان بدهم که ما هم مثل سایر زنان هستیم و فرقی با آنها نداریم. ما هم مادریم، کار می‌کنیم و درس می‌خوانیم. درست است که سبک زندگی زنان سعودی، سبک متفاوتی است، ما هم انسانیم.»
برخی وبلاگ‌نویسان زن سعودی خواستار تغییر در ساختار اجتماعی عربستان هستند. بنابه گفته فلمینگ، زبانی که یک زن وبلاگ‌نویس برای نوشتن مطالبش انتخاب می‌کند، می‌تواند نشانگر رویکرد فردی یا اجتماعی نوشته‌های او باشد. وی تاکید می‌کند: «زنان سعودی‌ای که زبان انگلیسی را به عنوان زبان نوشتاری خود برگزیده‌اند، به سبک‌های جاری زندگی در کشورهای انگلیسی‌زبان نیز گرایش دارند، اما زنانی که مطالب وبلاگ‌شان را به زبان عربی می‌نویسند، بیشتر به سنتی بودن تمایل نشان می‌دهند. در وبلاگ‌های انگلیسی‌زبان موضوع‌های اجتماعی مورد بحث قرار می‌گیرد و از فشارها و از آرزوی وقوع اصلاحات سخن به میان می‌آید.»
گزارش: سارا کنستانتین
منبع: DW.TURKISH/ هفت آگوست ۲۰۰۹
ترجمه: کانون زنان ایرانی
