راههای توسعه کارآفرینی زنان در ایران
شرط بقا در دنیای پرشتاب کنونی استفاده از همه منابع موجود و توان افزایی همه ظرفیت های در اختیار است. در این بین شناخت توانمندی های زنان و هدایت استعدادهای خلاق آنان می تواند در بهره برداری از ظرفیت های این قشر بزرگ موثر واقع شود .
کتاب راهکارهای” توسعه کارآفرینی زنان در ایران” ضمن بررسی امکانات سایر کشورها برای توسعه کارآفرینی زنان ، این امکانات را در ایران مورد بررسی قرار داده و با نگاهی نقادانه آنها را به چالش گرفته و از فقدان یا کمبود این امکانات سخن گفته است.
این کتاب همچنین کارآفرینی را مقوله ای می داند که در شرایط خطر خیز و پر ابهام از طریق کشف فرصت ها و بهره گیری از منابع به رفع آنها کمک می کند. این اثر حاصل پژوهشی است که در سال ۷۹به عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد انجام و در سازمان مدیریت صنعتی از ان دفاع شده است.
فصل اول این کتاب کلیات مرتبط با کارآفرینی و تعریف آن را مورد ارزیابی قرار می دهد. در بخشی از این فصل آمده “کارآفرینی عبارت است از فرآیند ایجاد ارزش از راه تشکیل مجموعه منحصر به فردی از منابع به منظور بهره گیری از فرصت ها” .
بررسی انواع کارآفرینی، ویژگی های کارآفرینان و تفاوت زنان و مردان کارآفرین از دیگر مباحث مورد بررسی این بخش است که هر کدام به صورت جدول های مرتبط با موضوع نیز ارائه شده اند.
فصل دوم کتاب که به کار آفرینی زنان در جهان اختصاص دارد. وضعیت کارآفرینی و موانع کارآفرینی زنان در جهان را مورد بررسی قرار می دهد. بررسی دقیق این موانع در برخی از کشورهای جهان از موارد قابل ذکر این بخش از کتاب است.
در مجموع مطالعات انجام شده این بخش چنین دریافت می شود که زنان کارآفرین دنیا حول چهار محور اساسی “قابلیت کارآفرینی از طریق افزایش دانش و مهارت”، “ایجاد فرصت های کسب و کار در بخش های مختلف اقتصادی “، ” واگذاری امکانات ایجاد کسب و کار از جمله تسهیلات مالی”، تشکیل شبکه های محلی، منطقه ای و جهانی” فعالیتهای خود را سامان داده اند.
که مجموع این اقدامات سبب شده تا در بسیاری از کشورهای جهان این زنان سهم عمده ای را در فعالیت های کارآفرینانه جوامع خود به عهده بگیرند و اقتصاد ملی را تا حد زیادی به خود وابسته کنند.
فصل سوم کتاب به کار آفرینی زنان در ایران اختصاص دارد در ابتدای این فصل کلیاتی درباره وضعیت اشتغال زنان با ذکر آمار و ارقام و با تکیه بر آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن و قوانین موجود کار در ایران آورده شده است. در ادامه این بخش نیز آشنایی با کار آفرینان زن ایرانی مورد توجه قرار گرفته و ۲۰زن کارآفرین به صورت موردی(CASE STUDY)مورد مصاحبه قرار گرفته اند.
زنان مورد مطالعه از زنان موفق در کسب و کاراند که همچنان نیز به فعالیت کار آفرینانه خود مشغول اند. ۱۴تن از این افراد شهری و ۶تن روستایی اند و متعلق به چهار استان تهران، آذربایجان شرقی، خراسان، فارس اند.
تنوع حرفه ای در میان آنان مشهود است به طوریکه ۴نفر در زمینه ی کشاورزی، ۱۰نفر در بازرگانی، خدماتی، و ۲نفر در صنعت، ۲نفر در هنر و ۲ نفر دیگر در زمینه آموزشی و فرهنگی فعالیت می کنند. در این بخش بیوگرافی این زنان تجارب و نظرات انان درباره کار آفرینی و موانع کار به تفکیک ارائه شده و در پایان هر مصاحبه عمیق موانع و دلایل و راههای رفع کاهش موانع کار آفرینی از دید آن زن کار آفرین مورد ارزیابی قرار گرفته است.
از جمع بندی نظرات این ۲۰زن کار آفرین نیز در نهایت محدودیت ها و موانع فعالیت های کارآفرینانه زنان، شناسایی و در سه دسته اصلی موانع فردی، موانع سازمانی و موانع محیطی معرفی شده اند.
موانع فردی محدودیت های خانوادگی و عملی را در بر می گیرد. موانع سازمانی محدودیت های ناشی از محیط دورن کسب و کار که به اجزاء دیگری همچون موانع مالی، فیزیکی، پرسنلی، بازاریابی تقسیم می شوند موانع محیطی نیز محدودیت های فرهنگی- اجتماعی و حقوقی راشامل می شود.
مطالعه زنان کارآفرین ایرانی نشان می دهد که آنان از این حصارها و موانع عبور کرده و با خلق اثر و به کارگیری تدابیر نو، مسیر کار آفرینی خود را گشوده اند. که این تجارب قطعاً برای توسعه کارآفرینان زن در ایران موثر است.
فصل چهارم و پایانی این کتاب نیز به الگوی پیشنهادی توسعه کار آفرینی زنان در ایران اختصاص دارد در این فصل پژوهشگر سه استراتژی توسعه کارآفرینی زنان نهاد خانواده به عنوان بنیانی ترین تشکل اجتماعی، دولت به عنوان سیاستگذار و نهادهای غیر دولتی به عنوان اجرا کننده، و حمایت کننده این فعالیت ها را مورد ارزیابی قرار می دهد.
خانواده، دولت و نهادهای غیر دولتی (تعاونی ها و موسسات خصوصی )عوامل مهمی در ترغیب و ترویج کار آفرینی محسوب می شوند به این ترتیب پژوهشگر نتیجه می گیرد که زنان کار آفرین در پیوند این سه محور اساسی که هریک در جایگاه خویش نقش حمایت کننده و بستر ساز را دارند قرار گرفته اند.
هر چه نقش این عناصر در پرورش کارآفرین و زدودن موانع موجود اثر گذارتر باشد، توسعه کارآفرینی زنان در کشور نیز معنای بیشتری خواهد یافت.
راههای توسعه کارآفرینی زنان در ایران حاصل پژوهش ” فیروزه صابر” است که در اسفند سال ۸۲توسط انتشارات روشنگران و مطالعات زنان در۰ ۱۰۰نسخه منتشر شده است.