ادای احترام به مادر جنبش مدنی آمریکا
کانون زنان ایرانی-آیدین فرنگی: “رزا پارکس” زن سیاهپوستی است که نامش به عنوان یکی از نمادهای مبارزه برای کسب حقوق برابر شهروندی، در تاریخ مبارزه‌های اجتماعی و انسان‌مدارانه جهان به یادگار خواهد ماند. شاید اگر استفاده‌های نابجا تعبیر زیر را نخ نما نکرده بود، خیلی راحت می‌شد درباره او نوشت: برای احقاق حقوق سیاه‌پوستان آمریکا باید کسانی اولین اعتراض‌ها را صورت می‌دادند، باید کسانی برمی‌خاستند تا دیگران از شجاعت آنها روحیه مبارزه بگیرند و رزا پارکس در این راه جزو اولین ها بود…
پارکس که چندی پیش در سن ۹۲ سالگی در خانه‌اش در شهر دیترویت از دنیا رفت، در سال ۱۹۵۵ به دلیل شجاعتش در تبعیت نکردن از قوانین نژادپرستانه به جرقه‌ای بدل شد تا کشیش جوان “مارتین لوترکینگ” بتواند با استفاده از آن جرقه مشعلی از اعتراض را بر افروزد. و اما حکایت خانم پارکس: رزای ۴۲ ساله در سال ۱۹۵۵ ساکن شهر “مونتگومری” بود و به خیاطی اشتغال داشت.
یک روز که او در اتوبوس شهری روی صندلی نشسته بود، مردی سفیدپوست نیز سوار اتوبوس شد ولی صندلی‌ای خالی برای نشستن نیافت. در آن لحظه بر اساس مقرارت، پارکس به دلیل سیاه‌پوست بودن، موظف به دادن صندلی‌اش به مرد سفیدپوست بود؛ کاری که وی از انجام آن سر باززد. راننده زن میانسال را به پلیس معرفی کرد و پلیس نیز نسبت به بازداشت وی اقدام کرد. محکمه شهر هم رزا را به دلیل برهم زدن نظم عمومی متهم شناخت و او را به پرداخت ۱۴ دلار جریمه موظف دانست. حکمی که موجی عظیم از اعتراض‌های متمادی و مدنی را در پی داشت.
سیاه پوستان شهر به رهبری لوترکینگ در اعتراض به این حکم و نیز در اعتراض به وجود قوانین ناعادلانه و نژادپرستانه، به مدت یک سال استفاده از اتوبوس‌های شهر را تحریم کردند. ادامه تلاش‌های لوترکینگ و حرکت‌های اعتراضی سیاه‌پوستان سرانجام سبب شد تا در سال ۱۹۶۴ قانون حقوق مدنی در ایالات متحده به تصویب برسد و بر مبنای همین مصوبه بود که برای نخستین بار اعمال هرگونه تبعیض نژادی در ایالات متحده ممنوع اعلام شد.
پارکس در جریان سال‌های نخست این اعتراض‌ها شغل خود را از دست داد و در سال ۱۹۵۷ به دلیل آنکه چند بار تهدید به مرگ شده بود، به همراه همسرش به دیترویت مهاجرت کرد. وی در آنجا نیز دست از فعالیت نکشید و در کنار یکی از اعضای کنگره که عضو حزب دموکرات هم بود، به تلاش هایش برای کسب حقوق برابر شهروندی ادامه داد.
پارکس در سال ۱۹۹۲ در رابطه با حادثه سال ۱۹۵۵ گفت: «من به این دلیل اعتراض کردم که معتقد بودم باید با من هم همان رفتاری صورت بگیرد که با دیگر مسافران صورت می‌گیرد. من اعتقاد داشتم که این حق من است.»
پس از مرگ پارکس و پیش از تدفین باشکوهش در دیترویت، جنازه او در مقابل بنای کنگره آمریکا گذاشته شد تا مردم جهت ادای احترام به دیدن جنازه او بروند. پارکس نخستین زن در تاریخ ایالات متحده است که جنازه او در کنگره برای ادای احترام قرار می‌گیرد و این “افتخاری” است که در تاریخ این کشور فقط نصیب ۲۱ تن از روسای جمهور پیشین و رهبران پیشگام ایالات متحده شده است.
هزاران نفر در آن روز در صف‌هایی طولانی برای ادای احترام به “مادر جنبش حقوق مدنی آمریکا” ایستادند و جورج بوش نیز علاوه بر حضور در این مراسم، دستور داد تا پرچم ایالات متحده در سراسر کشور و در سایر نقاط جهان به حالت نیمه برافراشته درآید. یکی دیگر از کسانی که در مراسم ادای احترام به پارکس در کنگره شرکت کرد، کاندولیزا رایس، وزیرامورخارجه آمریکا بود. به گزارش بی.بی.سی وی در مورد پارکس گفت: «اگر پارکس در آن مقطع برای کسب حقوق برابر شهروندی دست به مبارزه نمی‌زد، من امروز نمی‌توانستم در چنین مسوولیت مهمی قرار بگیرم.»
عکس: رزا پارکس را در سال ۱۹۵۵ در اداره پلیس نشان می دهد