چرا دخترها رابطه کمتری با کامپیوتر دارند،سونیا غفاری

مشارکت پایین زنان در صنعت IT( تکنولوژی اطلاعات ) و دوره های آموزشی علوم کامپیوتری در سطح متوسطه و پس ازآن یک مساله مهم در آموزش است. علاوه بر نیاز شدید و رو به افزایش برای مهارتهای بالاتر در بخشIT زنان بسیاری از فرصتهای شغلی مناسب را از دست می دهند .طبق تحقیقات ، توانایی مشارکت زنان در این صنعت وابسته به تمایل آنها برای یادگیری علوم کامپیوتری است ، چرا که دختران علاقه کمتری نسبت به علوم کامپیوتری و مهندسی از خود نشان می دهند.

اگر ما علت علاقه کمتر آنها را دریابیم ، می توانیم آنها را تشویق کرده و علاقه آنها را نسبت به این علوم ارتقا دهیم .

عواملی را که بر مشارکت دختران در دوره های آموزشی مربوط به IT تاثیرگذار است می توان این چنین نام برد.

۱.جامعه پذیری : کامپیوتر معمولا از متعلقات حوزه ریاضیات ، علوم ، الکترونیک و مکانیک تحت تسلط مردان دانسته می شود. استفاده و اظهار نظر فنی درباره کامپیوتر با مردانگی مرتبط بوده و بنابراین جامعه پذیری جنسیتی به عنوان عاملی منفی بر روی دانش آموزان دختر عمل می کند. در یک مطالعه بدست آمد که پسران ۳ تا۶ ساله کلیشه هایی را درباره کاربران کامپیوتر کسب کرده اند.

پسران به طور کلی حمایت بیشتری در زمینه استفاده از کامپیوتر از جانب معلمان و والدین خود کسب می کنند و نسبت به دختران بیشتر احتمال دارد که استفاده کننده اصلی کامپیوتر در خانه باشند.

۲. نقش نرم افزارهای کامپیوتری: این کلیشه های جنسیتی در نرم افزارهای کامپیوتری خصوصا بازیها ، منعکس شده است. از آنجایی‌که جامعه به طور کلی تمایل به نقشهای قالبی زنانه به شکل وابستگانی ضعیف دارد زنان حاضر در این بازیها نیز ضعیف بوده و اگر نقش اصلی را داشته باشند به گونه ای ساخته شده اند که مخاطبان مرد را جذب نماید.

حتی نرم افزارهای آموزشی نیز دارای جهت گیری مردانه هستند. یک مطالعه درباره نرم افزارهای ریاضی ، تعداد زنان را در این نرم افزارها کم و خشونت موجود در آنها را بالا ارزیابی کرده است .

تحقیقات در حوزه بازیهای آموزشی کامپیوتری در سطوح ابتدایی نشان دادند که رقابت ، خشونت و کمی تعداد شخصیتهای زنان بر علاقه و انگیزه دختران در استفاده از نرم افزارهای کامپیوتری اثر می گذارد. این سو گیری جنسیتی در بازیها باعث می شود پسران بیش از دختران بازی کنند و بیشتر بازیهای خشن و واقعی را ترجیح دهند و البته از لحاظ اجتماعی نیز برای پسران بازی با کامپیوتر مقبول تر است .

۳ .اهمیت نقش الگو: تحقیقات می گویند که کاربران اصلی کامپیوتردر خانه مردان هستند و از آنجاییکه در خانواده ها برای پسران یک الگوی همجنس وجود دارد ، پسران بیشتر از دختران به کامپیوتر علاقه مند می شوند .

در مدرسه و دانشگاه نیزعلوم کامپیوتری اغلب توسط معلمان و اساتید مرد تدریس می شود .

۴. میزان دسترسی: مساله دسترسی متفاوت دانش آموزان پسر و دختر به کامپیوتر به خوبی مستند شده و نشان می دهد این تفاوتها از سنین خیلی پایین وجود دارد . الگوی عدم تعادل جنسیتی (در دسترسی،مالکیت و استفاده ) بدست آمده درآمادگیها ، مدارس ابتدایی ،متوسطه و دانشگاهها تقریبا مشابه است .

در مدرسه اگر چه هم پسران و هم دختران به کامپیوتر دسترسی دارند اما پسران تمایل بیشتری به تسلط بر منابع کامپیوتری دارند .

از یک مطالعه چنین بدست آمد که ۸۳ در صد دختران پاسخگو یک ساعت در هفته و یا کمتر از کامپیوتر مدرسه استفاده می کنند و ۳۰ درصد پسران پاسخگو نیز زمانی حدود ۵ ساعت یا بیشتر را در هفته به استفاده از کامپیوتر مدرسه می پردازند .

۵.تجربه کار با کامپیوتر : عدم تجربه در زمینه کار با کامپیوتر برای دختران در خانه و مدرسه غالبا به عنوان یک عامل مهم در تعیین نگرش و اشتیاق دختران به کامپیوتر عنوان شده است .

به دلیل این واقعیت که پسران گرایش بیشتری نسبت به دختران برای تسلط برمنابع قابل دسترسی کامپیوتری دارند ، والدین و معلمان هم سعی در تصحیح این واقعیت ندارند ، دختران به طور معنا داری سطح تجربه پایین تری نسبت به همتایان پسر خود دارند .

به طور کلی یک همبستگی قوی وجود دارد بین دانش آموزانی‌که دوست ندارند و یا بندرت بازیهای کامپیوتری می کنند و کسانی‌که مهارتهای کامپیوتری خود را ضعیف ارزیابی کرده و از صرف کردن زمان بر روی کامپیوتر اجتناب می ورزند .

۶ .نگرش و اشتیاق : ترکیب جامعه پذیری ، فقدان دسترسی و تجربه در زمینه کامپیوتر تاثیر منفی بر نگرش دختران نسبت به کامپیوتر دارد . طی مطالعات زیادی که بر سنین و فرهنگهای مختلف انجام شده در هیچ کدام از آنها گزارش نشده که دختران نگرش مثبت تری نسبت به کامپیوتر دارند .

یک مطالعه نیز نشان داد ، دخترانی که سطح اعتماد خود به کامپیوتر را پایین ارزیابی کردند ، سطح علاقه کمتری نیز نسبت به کامپیوتر از خود ابراز کردند ، در حالیکه پسران در اظهار عدم ترس از کامپیوتر قاطع بودند .

یکی از تفاوتهای جنسیتی جالبی که توسط Koch مشاهده شد این بود که :زمانیکه اشتباهی در کار با کامپیوتر رخ می دهد ، دختران به سرزنش بی تجربگی و عدم توانایی خود می پردازند و بنابراین سطح اعتماد آنها کاهش می یابد در حالیکه پسران تمایل دارند در هنگام بروز اشتباه برنامه یا سیستم کامپیوتری را سرزنش کنند !

این رفتار با آن بخش از یافته های روانشناسی اجتماعی سازگار است که دختران احساس می کنند زمانیکه اتفاقی به اشتباه رخ می دهد این گناه آنهاست در حالیکه پسران تمایل دارند اشتباهشان را به عامل بیرونی مانند بد شانسی نسبت دهند .

به طور کلی دانش آموزان دختر در سطوح متوسطه و دانشگاه اشتیاق بیشتری نسبت به کامپیوتر از خود نشان می دهند ولی سطح کمتری از اعتماد ، لذت و علاقه نسبت به کامپیوتر در مقایسه با همتایان پسر خود دارند.

در هر حال دختران ممکن است معتقد باشند که هیچ تفاوتی به طور عمومی بین مردان و زنان در مهارتها و توانایی های کامپیوتری وجود ندارد اما کسانیکه به توانایی هایشان بها می دهند بسیار کمتر از پسران هستند .

این مقاله ترجمه قسمتی از پروژه تحقیقاتی زیر است : Gender Issues in Computer Science Education ،Davies, A.R., Klawe, M., Ng, M., Nyhus, C., Sullivan, H.

Department of Computer Science,

University of British Columbia, Vancouver, BC, Canada