کودتای اخیر هندوراس و جنبش مقاومت زنان
شهرزاد نیوز: در روز ۲۸ ژوئن سال جاری (۷ تیر) که قرار بود رفراندومی برای فراخوان مجمع عمومی قانون اساسی در هندوراس صورت گیرد، ارتش دست به کودتا زد. در بخش‌های بزرگی از پایتخت برق و ارتباطات تلفنی قطع شد. رادیو و تلویزیون در اختیار کودتاچیان قرار گرفت و دو روز حکومت نظامی اعلام گردید. مانوئل زلایا روسالس، رئیس جمهور هندوراس که در انتخابات سال ۲۰۰۵ به قدرت رسیده بود، ابتدا زندانی و سپس به تبعید فرستاده شد. به رغم اعلام انتخابات جدید در روز ۲۹ نوامبر از سوی دولت کودتا، وضعیت این کشور همچنان بحرانی است و تظاهرات و اعتراضات گسترده‌ای علیه کودتاچیان برگزار می گردد.
مصاحبه‌ی زیر که اخیرا در روزنامه‌ی آلمانی “دنیای جوان” منتشر شده، با گیلدا ریوراس، مدیر مرکز حقوق زنان، در پایتخت هندوراس صورت گرفته است. در این مصاحبه که خلاصه‌ی آن در زیر آمده، ریوارس به موقعیت زنان پس از کودتا و نقش آنان در مبارزه علیه حکومت کودتا پرداخته است.
– در اولین روزهای مبارزه علیه کودتاچیان، به نظر می‌رسید این زنان بودند که بیشترین نقش را در اقدامات اعتراضی داشتند؟ آیا این برداشت درست است؟
– بله. با این که ما فمینیست‌ها بر سر تمام نکات توافق نداشتیم، فورا به خیابان‌ها ریختیم. چرا که از نظر ما این کودتا به معنای گامی به عقب برای دموکراسی در هندوراس بود.
– موقعیت فعلی و به ویژه جنبش مقاومت زنان هندوراس بر علیه کودتاچیان چگونه است؟
– همانطور که موقعیت درگیری و سرکوب در بقیه‌ی نقاط جهان و کشورهای آمریکای لاتین نشان داده است، سرکوب برای زنان معنای دیگری دارد تا برای مردان. پیکر زن، به پیکری سیاسی تبدیل می‌شود که عدم مساوات، سرکوب و استثمار را بازتاب می‌دهد. زمانی که زن از سوی ارگانی سرکوب می‌شود، مورد تهدید تجاوز قرار می‌گیرد و قربانی سوء استفاده‌ی جنسی می‌شود. ملقب به فاحشه می‌گردد و به وی گفته می‌شود در خانه بماند و به شوهر و بچه‌هایش برسد.
– آیا سازمان‌های زنان می توانند در این موقعیت روی همبستگی دیگر نیروها حساب کنند یا مشکلاتی در این زمینه وجود دارد؟
– در شروع تظاهرات، ما فمینیست‌ها، شعارهایی بر روی دیوار نوشتیم، از جمله “آری به سقط جنین”، چرا که رئیس جمهور زلایا مصوبه‌ی کنفرانس در تایید حق سقط جنین را وتو کرده بود. رفقایی از جنبش مقاومت به ما انتقاد کرده و گفتند موضوع سقط جنین نمی‌تواند یکی از درخواست‌های جنبش مقاومت باشد. ما به آنان جواب دادیم: اما این خواسته‌ی زنان در جنبش مقاومت است. چگونه می‌توانیم از یک دموکراسی کامل دفاع کنیم در حالی که حقوق زنان به رسمیت شناخته نشوند؟ بنابر این آشکار است که ما زنان و به ویژه فمینیست‌ها، برای جایگاه خود در جنبش مقاومت باید مبارزه کنیم.
– خواسته‌ی جنبش مقاومت تنها بازگشت زلایا به حکومت نیست، بلکه مهمترین خواسته، برگزاری مجمع قانون اساسی است. آیا با آن موافقید؟
– کاملا. ما به اقدامات اعتراضی جنبش مقاومت پیوستیم، چرا که بازگشت زلایا مهم است. اما همیشه گفته ایم که اهداف مبارزه فراتر از این است. ما خوشحالیم که خلق در این مبارزه رشد کرده و دیگر تنها هدف بازگشت زلایا مطرح نیست.
– تشکیل مجمع قانون اساسی چه نفعی برای زنان دارد؟
– ما از مجمع عمومی درخواست تساوی کامل حقوق زن و مرد و حق تصمیم گیری در مورد جسم خود را خواهیم کرد. برای این امر ضروری است که عدم تساوی کنونی به رسمیت شناخته شود و اقداماتی در دستور کار قرار گیرد تا زنان در عرصه‌ی حقوق برابر به پیش روند. اهمیت اساسی برای ما کاراکتر جهانی دولت، امکان داشتن تحصیلات لائیک و مستقل از کلیسا است.
– آیا امیدی دارید که انتخابات ۲۹ نوامبر راهی برای برون رفت از موقعیت کنونی باشد؟
نه، به هیچوجه. در حال حاضر این که اصولا این انتخابات برگزار شود یا نه، کاملا مشخص نیست. در هندوراس موقعیت یک شبه تغییر می‌کند. انتخاباتی که قرار است تحت کنترل کودتاچیان برگزار شود، نه تنها نمی‌تواند راه حل باشد، بلکه موقعیت را حادتر خواهد کرد.