نسبت به بی توجهی برنامه پنجم به نظام خانواده به مجلس تذکر دادیم
در بندی از سند چشم انداز ۲۰ ساله نظام جمهوری اسلامی تأکید شده است جامعه ایرانی در افق ۲۰ ساله و تا رسیدن به سال ۱۴۰۴ باید برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تأمین اجتماعی، فرصت های برابر، توزیع مناسب درآمد، نهاد مستحکم خانواده، به دور از فقر و تبعیض و بهره مند از محیط زیست باشد. در ذیل این سند نیز آورده شده است که تهیه و تدوین برنامه های توسعه وبودجه های سنواتی در تمام زمینه ها باید متناسب با سیاست های توسعه و اهداف و الزامات سند چشم انداز تنظیم شود. این نکته در حالی است که با وجود تأکید سند چشم انداز بر نهاد مستحکم خانواده بنا به بررسی ها و گفته های یک نماینده و۲ مسئول در لایحه برنامه پنجم توسعه به صورت سطحی و تنها در حد ۳ ماده در فصل اجتماعی به موضوع خانواده و جوانان پرداخته شده است که این مواد نیز به نوعی تکرار مصوبات قبلی است به عنوان مثال ماده ۴۵ که به ساماندهی امور جوانان نظر دارد، تکرار خلاصه تری از ماده ۱۱۲ قانون برنامه چهارم توسعه است که بر این مبنا ستاد ساماندهی امور جوانان نیز در سازمان ملی جوانان تشکیل شده است.
ماده ۴۶ این فصل نیز بر بیمه زنان سرپرست خانوار تأکید دارد که در حال حاضر در مجلس در حال پی گیری است و برگرفته از طرح شکست خورده ای است که حدود ۳ سال قبل در سازمان بهزیستی پی گیری می شد و ماده ۴۷ نیز که بر اعطای مجوز به مراکز مشاوره از سوی دولت نظر دارد حدود دو سال قبل به عنوان تأسیس مراکز همسریابی در دولت به تصویب رسید که در حال حاضر در حال بررسی و تصویب آیین نامه هاست.
بنابراین بنا به گفته نمایندگان مجلس و مسئولانی که مورد سوال خبرنگار خراسان در این زمینه قرار گرفته اند برنامه پنجم توسعه به صورت مستقیم به مقوله خانواده و تهدیداتی که پایه های آن را متزلزل کرده، نپرداخته و به صورت خیلی سطحی از خانواده گذر کرده است و به نوعی ما شاهد غفلت برنامه پنجم در زمینه نظام خانواده ایم. هم چنین بنا به گفته رئیس انجمن مددکاری ایران برنامه پنجم توسعه از مقوله خانواده و آسیب های اجتماعی بسیار ضعیف تر از برنامه چهارم است.
جای خالی تشکیل نظام ملی خانواده در برنامه پنجم
در حالی که بنا به گفته عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان و یک نماینده مجلس انتظار این بود که با توجه به وضعیت نامطلوبی که در حال حاضر در زمینه ازدواج و طلاق وجود دارد . تشکیل نظام ملی خانواده و یا سازمانی که متولی و پاسخ گوی مسائل مربوط به خانواده باشد، در برنامه پنجم توسعه گنجانده شود، دکتر منیره نوبخت عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان دراین باره گفت: انتظار این بود با روندی که در حوزه ازدواج و طلاق در جامعه شاهدیم به صورت تفصیلی به موضوع خانواده و راهکارهای تحکیم آن در برنامه پنجم توسعه پرداخته شود اما برنامه پنجم این انتظار را برآورده نکرد و توجهی به مباحث خانواده در آن نشده است.
وی افزود: در لایحه برنامه مباحثی که در فصل خانواده و اجتماعی آورده شد، مباحث تکراری است و ماده متقن و روشن و شفافی را در بحث تحکیم خانواده شاهد نیستیم و این مسئله جای تأسف دارد.
بنا به گفته دکتر نوبخت هنگام تدوین و تبیین سیاست های برنامه پنجم کارگروهی در شورای فرهنگی اجتماعی زنان ایجاد و پیشنهاد هایی نیز با موضوع خانواده و راهکارهای تحکیم آن برای گنجاندن در لایحه مطرح شد که هیچ یک از آن ها در دولت رأی نیاورد.
افزود: ایجاد نظام ملی خانواده و وجود نهاد پاسخگو در موضوع خانواده یکی از ضروریاتی است که باید در لایحه برنامه پنجم به آن توجه می شد چرا که با تشکیل این نظام همه مباحث از جمله ساماندهی امور جوانان، بیمه زنان سرپرست خانوار و خانه دار و ساماندهی مراکز مشاوره – که به صورت کلی در برنامه پنجم آمده است-در یک مجموعه گردآوری می شود.
عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان خاطرنشان کرد: حال باید به انتظار نشست تا شاید در خلال تدوین آیین نامه های ماده ۴۵، ۴۶ و ۴۷ راهکارهایی برای تحکیم خانواده، افزایش ازدواج و کاهش طلاق در نظر گرفته شود.
وی البته معتقد است در سال های اخیر اقدامات مؤثری به ویژه در حوزه ازدواج جوانان از جمله ازدواج دانشجویی صورت گرفته است اما اگر این موارد در قالب یک قانون و یک نظام قابل پی گیری می شد طبعا نتیجه بهتری به دنبال داشت.
ماده مشخصی درباره تحکیم خانواده در برنامه پنجم نیست
نصرا…ترابی عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی از جمله نمایندگانی است که هنگام بررسی فصل اجتماعی به ویژه خانواده نسبت به بی توجهی برنامه پنجم به مباحث مربوط به خانواده و راهکارهای کاهش آسیب های اجتماعی از جمله طلاق تذکر داده است. وی به خراسان گفت: متأسفانه در صحن علنی مجلس به این تذکر توجهی نشد اما واقعیت این است که ماده مشخصی برای تحکیم خانواده در لایحه برنامه پنجم وجود ندارد و موادی که در این زمینه وجود دارد بسیار کلی و حتی تکرار مصوبات گذشته است بنابراین اقدام جدید و مورد انتظاری در این حوزه اتفاق نیفتاده است.
وی افزود: به عنوان مثال در بحث ازدواج جوانان و راهکارهای تشویقی و ترغیبی جز در یک یا دو مورد، مواد مشخصی نداریم و در برخی موارد به عنوان مثال در بخش مسکن به صورت گذرا به آن اشاره شده است بنا به گفته این عضو کمیسیون اجتماعی انتظار این بود که بحث حمایت از خانواده به صورت مشخص، پررنگ و شفاف در لایحه برنامه پنجم بیاید و چراغ راهی برای برنامه ها دراین حوزه باشد.
ترابی با اشاره به این که تشکیل سازمان یا نهادی برای امور خانواده و ازدواج جوانان در لایحه نیامده است گفت: اگر چنین نهادی تعریف می شد از موازی کاری کاسته و برنامه ها بر مبنای قانون با جدیت بیشتری پی گیری می شد.
در برنامه پنجم به صورت مستقیم به تحکیم خانواده اشاره نشده است
مجید امیدی مدیر کل دفتر سیاسی و امنیتی دفتر رئیس جمهور که در گذشته مدیر کل فرهنگی سازمان ملی جوانان بوده است در این مورد نظر دیگری دارد. وی به خراسان گفت: هر برنامه و قانونی که تبیین می شود دارای اشکال ها و ایرادهایی است و لایحه برنامه نیز از این مبحث مستثنا نیست و طبعا در این زمینه اشکال هایی وجود دارد.
وی افزود: اما اگر در کل برنامه پنجم توسعه دقیق شویم، در تمام مباحث آن از جمله فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نیم نگاهی نیز به خانواده می شود به عنوان مثال مباحث فرهنگی بر تربیت انسان نظر دارد که باز به موضوع خانواده برمی گردد.بنابراین نمی توانیم در یک حکم کلی بگوییم اثری از خانواده در برنامه پنجم نیست اما به صورت مستقیم به خانواده و تحکیم خانواده و راهکارهای آن پرداخته نشده است.امیدی با اشاره به این که لایحه حمایت از خانواده نیز در راستای تحکیم خانواده تدوین شده و در مجلس در انتظار تصویب است گفت: شاید به دلیل بودن این لایحه که بیشترین وقت صرف بررسی آن شده است، به صورت مشخص و تفصیلی در لایحه برنامه پنجم به خانواده پرداخته نشده است.
برنامه پنجم در بحث خانواده نسبت به برنامه چهارم بسیار ضعیف است
موسوی چلک رئیس انجمن مددکاری ایران و مدیر کل سابق دفتر آسیب های اجتماعی سازمان بهزیستی نیز در این باره با تاکید بر این که دو مقوله خانواده و آسیب های اجتماعی در برنامه پنجم توسعه مورد غفلت واقع شد به خراسان گفت: برنامه پنجم توسعه که برای ۵ سال در تمام ابعاد برای کشور برنامه ریزی و نقشه راه ترسیم می کند بهترین فرصت برای ارائه راهکارهای تحکیم خانواده و رفع مشکلات اجتماعی پیش روی جوانان و خانواده بود که متاسفانه به دلیل بی توجهی و سهل انگاری ها به راحتی از دست رفت.وی افزود: حتی به صراحت می توان گفت که در حوزه خانواده، برنامه پنجم بسیار ضعیف تر از برنامه چهارم بود که خسارت های ناشی از آن در آینده ای نه چندان دور گریبانگیر جامعه می شود.موسوی خاطرنشان کرد: انتظار این بود برنامه پنجم توسعه در مباحث خانواده و آسیب های اجتماعی که مهم ترین آن طلاق و ازدواج های ناپایدار، افزایش سن ازدواج، افزایش تعداد افراد مجرد و … بر مبنای تحلیل از وضعیت موجود در کمیسیون های مربوط و کمیسیون تلفیق بررسی و تصویب می شد در حالی که این فرصت از دست رفت و به نظر می رسد نمایندگان و دولتمردان چشم بر واقعیات جامعه بسته اند.